lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

welzen

ahd. bis mhd. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

Alle 4 Wörterbücher
Anchors
6 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
48
Verweise raus
28

Hauptquelle · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

welzen swv.

Bd. 3, Sp. 756

welzen swv. BMZ prät. walzte: walzen machen, wälzen, rollen, drehen, volvere, volutare Dfg. 658 bc . abs. egen und w. Mich. M. hof 40, tr. Pass. die tag und naht dein spiegel welzent und handelnt Mgb. 176,21. man läutert den balsam mit eʒʒeichwaschen, wenn man in dar inn welzet ib. 360,25. man muoʒ die red hin und her w. und kêren ib. 430,31. diu minne kan sust w. ir goukelspil sô wæhe j.Tit. 1784. der beider gelücke was wunderlîch gewalzet ib. 1445. mit dat. d. p. wær im der sælden schîbe gewelzet niht ib. 4858. wer sol den stein w. uns her abe von des grabes porten? Pass. 91,12. Roth pr. 66.…

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    welzensw. V. (1a)

    Köbler Ahd. Wörterbuch

    welzen , sw. V. (1a) nhd. herauswirbeln, wälzen, wegwälzen, drehen, zusammenrollen, aufwallen, sich besinnen ne. whirl (…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    welzenswv.

    Mhd. Handwörterbuch (Lexer) · +4 Parallelbelege

    welzen swv. BMZ prät. walzte: walzen machen, wälzen, rollen, drehen, volvere, volutare Dfg. 658 bc . abs. egen und w. Mi…

Verweisungsnetz

1859 Knoten, 4812 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Hub 21 Wurzel 6 Kognat 1 Kompositum 1827 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit welzen

25 Bildungen · 1 Erstglied · 22 Zweitglied · 2 Ableitungen

Zerlegung von welzen 2 Komponenten

wel+zen

welzen setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

welzen‑ als Erstglied (1 von 1)

welzento

KöblerAhd

welzento , (Part. Präs.=)Adv. Vw.: s. welzen*

welzen als Zweitglied (22 von 22)

abe welzen

MWB

abe welzen swV. ‘etw. weg-, hinunterwälzen’ der engel welzeda aba den stein [vom Grabe Christi] FriedbChrist 17,5; do waz der stein ab gewel…

abwelzen

KöblerMhd

abwelzen , sw. V. Vw.: s. abewelzen

biwelzen

KöblerAhd

biwelzen , sw. V. (1a) nhd. zudecken, losreißen, zurückrollen, zurollen, wegrollen, verdrehen, fortstoßen ne. cover (V.), twist (V.) ÜG.: la…

danawelzen

KöblerAhd

dana·welzen

danawelzen , sw. V. (1a) nhd. wegwälzen, losreißen, verstoßen (V.), vertreiben ne. roll away, tear off ÜG.: lat. avellere Gl, revolvere O Q.…

darniderwelzen

KöblerMhd

darnider·welzen

darniderwelzen , sw. V. nhd. „darniederwälzen“, niederwälzen Q.: En (1187/1189) E.: s. darnider, welzen (1) W.: nhd. daniederwälzen, sw. V.,…

gewelzen

Lexer

gewel·zen

ge-welzen swv. intr. rollen. künd ich dîn lop sô velzen, daʒ eʒ wenken noch gewelzen möht Msh. 1,70 a ; tr. wälzen, rollen, wie sie den mich…

giwelzen

KöblerAhd

giwel·zen

giwelzen , sw. V. (1a) nhd. überweisen, übergeben (V.) ne. delegate ÜG.: lat. delegare Gl Vw.: s. zuo- Q.: Gl (3. Viertel 9. Jh.) I.: lat. b…

în welzen

Lexer

în welzen tr. u. refl. zusammen rollen Mgb. 232,10. 467,25.

irwelzen

KöblerAhd

irwelzen , sw. V. (1a) nhd. wegwälzen, losreißen, niederreißen, entreißen, ausreißen, wegrollen, entwurzeln, zerwühlen, aufwühlen ne. roll a…

nidarwelzen

KöblerAhd

nidar·welzen

nidarwelzen , sw. V. (1a) nhd. niederwälzen, niederbeugen ne. flatten ÜG.: lat. provolvere T Q.: T (830) I.: Lüt. lat. provolvere? E.: s. ni…

schwelzen

DRW

schwel·zen

schwelzen, v. ahd. suelzan gloss. exuro AhdGlWB. 616 schmachten, sterben gif ðeof sie gefongen, swelte he deaðe, oððe his lif be his were ma…

umbiwelzen

KöblerAhd

umbiwelzen , sw. V. (1a) nhd. fortwälzen, vergehen ne. roll away ÜG.: lat. evolvere Gl Q.: Gl (Ende 10. Jh.) I.: Lüt. lat. evolvere? E.: s. …

zuogiwelzen

KöblerAhd

zuo·giwelzen

zuogiwelzen , sw. V. (1a) nhd. hinwälzen ne. roll towards ÜG.: lat. advolvere T Q.: OT, T (830) I.: Lüt. lat. advolvere E.: s. zuo, gi, welz…

zuowelzen

KöblerAhd

zuo·welzen

zuowelzen , sw. V. (1a) nhd. heranwälzen, hinwelzen ne. roll (V.), roll towards ÜG.: lat. advolvere Gl Q.: Gl (Anfang 11. Jh.) I.: Lüs. lat.…

în welzen

MWB

în welzen swV. ‘(sich) zusammenrollen’ Aristotiles spricht, daz der merfrâz die art hab, daz er sich einwelz sam ain igel wenn man in vâhen …

überwelzen

KöblerMhd

überwelzen , sw. V. nhd. „überwälzen“, überall herumziehen, durchlaufen Q.: KvMSph (1347-1350) (FB überwelzen) E.: s. über (1), welzen W.: n…

īnwelzen

KöblerMhd

īnwelzen , sw. V. Vw.: s. inwelzen

ūzirwelzen

KöblerAhd

ūzirwelzen , sw. V. (1a) nhd. „herauswälzen“, ganz ausreißen, aufreißen, herausreißen ne. roll out, tear (V.) up ÜG.: lat. convellere N, eru…

ūzwelzen

KöblerAhd

ūzwelzen , sw. V. (1a) nhd. „herauswälzen“, herausreißen, aufreißen, losreißen ne. roll out, tear (V.) up ÜG.: lat. eruere Gl, evellere N Q.…

Ableitungen von welzen (2 von 2)

gewelzen

Lexer

ge-welzen swv. intr. rollen. künd ich dîn lop sô velzen, daʒ eʒ wenken noch gewelzen möht Msh. 1,70 a ; tr. wälzen, rollen, wie sie den mich…

verwelzen

Lexer

ver-welzen swv. nû ist mîn lop verwalzet, in pînes grund gevalzet Lcr. 53,9.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „welzen". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/welzen
MLA
Cotta, Marcel. „welzen". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/welzen. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „welzen". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/welzen.
BibTeX
@misc{lautwandel_welzen_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„welzen"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/welzen},
  urldate      = {2026-05-10},
}