lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

geban

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

KöblerAhd
Anchors
21 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
103
Verweise raus
72

Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch

geban st. V. (5)

geban , st. V. (5)

nhd.
geben, überlassen (V.), gewähren, schenken, einräumen, abtreten, übertragen (V.), zahlen, verleihen, hingeben, zuteil werden lassen, entgelten, ausliefern, darbieten, darbringen, darreichen, reichen, übergeben (V.), überreichen, zur Verfügung stellen, in Obhut übergeben (V.), zurückgeben, bringen, erweisen, zugestehen, eingeben, angeben, ausgeben, aufgeben, hervorbringen, schaffen, zuordnen, zuschreiben, zusprechen, senden, schicken, zuteilen, überordnen, bedienen, hinhalten, zulassen, vermitteln, festsetzen, bestimmen, herbeiführen, hervorkehren, zeigen, sich verhalten (V.), sich widmen, umgeben (V.)
ne.
give, leave to, grant (V.), endow, pay (V.), bestow
ÜG.:
lat. absistere (= stal geban) Gl, accommodare N, addere N, afferre N, WH, affigere N, amittere (= stal geban) Gl, annectere N, aperire N, apponere N, aptare N, assignare N, assimulare N, attribuere N, (auctor) N, cessare (= stal geban) Gl, (cessatio) (= stal geban) Gl, coacerbare N, commendare Gl, O, commodare Gl, N, concedere Gl, OG, condere N, conferre N, constituere N, convincere Gl, dare APs, B, Ch, FP, Gl, GP, I, LF, MF, MH, MNPs, N, NGl, O, PG, RhC, T, TC, WH, WK, (copulare) N, dator (= gebanti) Gl, dedere Gl, NP, deferre N, defigere N, desinere (= stal geban) Gl, desistere (= stal geban) Gl, dicare Gl, dicere (= namon geban) N, dispensare WH, (disputare) N, (distribuere) N, docere (= lēra geban) N, donare MH, N, PG, T, TC, erogare B, expendere Gl, (facere) N, ferre N, fundere N, (gratia) Gl, (habere) Gl, immittere N, impendere Gl, impertire (= gigeban werdan) Gl, imponere Gl, N, indere N, (inductio) N, indulgere Gl, informare Gl, infundere Gl, inserere (V.) (2) N, (inspirare) N, largiri Gl, N, locare (= stat geban) Gl, ministrare Gl, N, (monstrare) N, (munus) N, WH, offerre Gl, perficere N, perhibere NP, permittere N, (persolvere) N, ponere Gl, N, O, porrigere N, T, praebere B, Gl, N, (praeponere) N, praestare N, WH, proferre N, promere N, proponere N, reddere B, Gl, NGl, T, redhibere N, referre N, (reformare) N, (removere)? Gl, resilire (= stal geban) Gl, resipiscere (= stal geban) Gl, retergere N, rogare? B, sociare N, statuere N, subsistere (= bil geban) Gl, sufferre Gl, (tollere) Gl, tradere Gl, N, NGl, O, T, WH, transferre N, transfundere N, tribuere B, Gl, MF, MH, N, WH, venumdare N
Vw.:
s. aba-, bi-, fir-, fora-, gi-, hera-, hina-, hinagi-, int-, ir-, umbi-, umbibi-, untar-, ūz-, widar-, zi-, zir-, zisamane-, zuo-
Hw.:
vgl. anfrk. gevan*, as. gevan* (2)
Q.:
APs, B, BR, Ch, FB, FP, GB, Gl (765), GP, Hi, I, L, MB, MF, MH, MNPs, N, NGl, NP, O, OG, OT, PfB, PG, RB, RhC, T, TC, WH, WK
I.:
Lbd. lat. donare?, largiri?
E.:
germ. *geban, st. V., geben; s. idg. *gʰabʰ-, *gʰeh₂bʰ-, V., fassen, nehmen, Pokorny 407
W.:
mhd. gëben, gēn, gën, st. V., geben, hergeben, schenken
nhd.
geben, st. V., geben, DW 4, 1665
R.:
frist geban: nhd. jemanden verschonen
ne.
spare s.o.
R.:
in hant geban: nhd. geben, übergeben (V.), ausliefern, in die Hand geben, überliefern
ne.
hand over
R.:
zi henti geban: nhd. in die Hand geben, ausliefern
ne.
hand over
R.:
zi hantum geban: nhd. in die Hand geben, ausliefern
ne.
hand over
R.:
zi muote geban: nhd. eingeben
ne.
give
R.:
girāti geban: nhd. seine Meinung sagen, seine Meinung abgeben
ne.
say s.o’s oppinion
R.:
redūn geban: nhd. Rechenschaft geben
ne.
give an account
R.:
stal geban: nhd. aufhören mit, ablassen von, einräumen
ne.
let go
ÜG.:
lat. absistere Gl, amittere Gl, cessare Gl, (cessatio) Gl, desinere Gl, resilire Gl
R.:
stimma geban: nhd. die Stimme erheben
ne.
raise the voice
R.:
gebanto, (Part. Präs.=)Adv.: nhd. gebend, spendend, zuteil werden lassen
ne.
givingly
L.:
Karg-Gasterstädt/Frings 4, 135 (geban), 1, 173 (gebanto), ChWdW8 142b (geban), ChWdW9 346a (geban), EWAhd 4, 112
Son.:
Tgl01 = Sankt Pauler Lukasglossen (Sankt Paul, Stiftsarchiv 1/8) (4. Viertel 8. Jh.), Tgl02 = Freisinger Moralia-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6300), Tgl04 = Tegernseer Cura-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 18550a), Tgl001 = Freisinger Cura-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6277), Tgl004 = Halitgarglossen im Ottoboni-Codex (Rom, Biblioteca Apostolica Vaticana, Ottob. lat. 3295), Tgl013 = Londoner Canones-Glossen (London, The British Library - Department of Manuscripts Arund. 393), Tgl014 = Sankt Emmeramer Glossen zu Gregors Homilien (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14379), Tglr Rb = großes Reichenauer Bibel-Glossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC = XCIX), TrA01 = Alphabetisches Reichenauer Bibelglossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC bzw. XCIX), TrT01 = Salzburger Cura-Glossar (Sankt Florian, Stiftsbibliothek III 222 B), TrT03 = Tegernseer Canones-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 19417), TrT07 = Freisinger Isidor-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6325), TrT13 = Murbacher alumnis-Glossar zur Benediktinerregel (Oxford, Bodleian Library Jun. 25), TrT15a = Rheinauer Väter-Glossar (Zürich, Zentralbibliothek Ms. Rh. 99a), TrT25 = Sankt Galler Canonesglossar 299 (Sankt Gallen Stiftsbibliothek 299), Wba03 = Affatim-Glossar (Oxford, Bodleian Library Jun. 25)
5166 Zeichen · 93 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    geban

    Althochdeutsches Wörterbuch · +20 Parallelbelege

    geban Gl 2,769,7 s. geba.

Verweisungsnetz

137 Knoten, 150 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Hub 1 Wurzel 1 Kompositum 115 Sackgasse 17

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit geban

37 Bildungen · 11 Erstglied · 26 Zweitglied · 0 Ableitungen

Ableitung von geban

ge- + ban

geban leitet sich vom Lemma ban ab mit Präfix ge-.

geban‑ als Erstglied (11 von 11)

gebaneken

KöblerMhd

geba·neken

gebaneken , sw. V. nhd. „umhertummeln“ Q.: WvÖst (1314) (FB gebaneken) E.: s. ge, baneken W.: nhd. DW-

gebannan

KöblerAe

geban·nan

gebannan , st. V. (7), red. V. nhd. bannen, befehlen, gebieten Hw.: vgl. ahd. gibannan* E.: s. germ. *gabannan, st. V., bannen, gebieten; s.…

gebannen

KöblerMhd

geban·nen

gebannen , st. V. nhd. „bannen“ Hw.: vgl. mnl. gebannen Q.: Teichn (1350-1365) (FB gebannen), Urk, WüP E.: s. ge, bannen W.: nhd. DW-; L. .D…

gebannen

FWB

1. ›jn. mit dem Bann belegen, in den Bann tun‹; 2. ›(einen Geist o.ä.) bezwingen‹; 3. zu den Wendungen gebannen (feier)tag, gebannen (feier)…

gebanneⁿ

Idiotikon

gebanneⁿ Band 4, Spalte 1279 gebanneⁿ 4,1279 M.

Gebannte Tage

Meyers

Gebannte Tage ( gebannene Tage ), s. Gebundene Tage .

gebanto

AWB

geb·anto

gebanto adv. — Graff IV, 108 ff. s. v. geban. keb-endo: Np 83,12. 144,8; geb-: NpNpw 111,5; -ende: Npw 144,8; für Notker ist es weniger wahr…

geban als Zweitglied (26 von 26)

bigeban

KöblerGerm

*bigeban , st. V. nhd. aufgeben ne. give (V.) up; RB.: afries., ahd. E.: s. *bi, *geban W.: afries. bijeva*, biieva*, st. V. (5), begeben (V…

fargeban

KöblerGerm

*fargeban , st. V. nhd. vergeben (V.), verleihen ne. grant (V.); RB.: ae., afries., as., ahd. E.: s. *far-, *geban W.: ae. forgiefan, forgif…

uzgeban

KöblerGerm

*uzgeban , st. V. nhd. ausgeben ne. spend; RB.: got., ae., anfrk., as., ahd. E.: s. *uz-, *geban W.: got. usgiban 22, st. V. (5), erstatten,…

firgeban

AWB

fir·geban

fir- geban st. v. , mhd. nhd. vergeben; as. far-, forgeBan , mnd. vorgēven, mnl. vergeven; afries. urieva; ae. forgifan; got. fragiban. — Gr…

gigeban

AWB

gige·ban

gi- geban st. v. , mhd. nhd. ( älter ) gegeben; mnl. gegeven; ae. gegifan. — Graff IV,114. Praes.: ki-kebanne: inf. dat. sg. Gl 2,313,3 ( Rb…

herageban

KöblerAhd

hera·geban

herageban , st. V. (5) nhd. geben ne. give (V.) ÜG.: lat. dare Gl Q.: Gl (Ende 10. Jh.) I.: Lüt. lat. dare? E.: s. hera, geban W.: mhd. herg…

hinageban

AWB

hina·geban

hina- geban st. v. , nhd. hingeben; mnd. hengēven, mnl. henen-, hengeven. — Graff IV,120. Praes.: gibet ... hina: 3. sg. W BCK 145,7 u. 9. P…

hinagigeban

AWB

hina·gigeban

hina-gi- geban st. v. — Graff IV,114. Praes.: hina-ge-gît: 3. sg. W 140,1/2 ( BCK ); hine-ge-giuet: dass. ebda. ( A ); getrennt geschr. etw.…

ingeban

KöblerAhd

inge·ban

ingeban , st. V. (6)? nhd. eingeben, einbringen? ne. give (V.) ÜG.: lat. (ferire) Gl Q.: Gl (spätes 10. Jh.) E.: s. in, geban W.: mhd. īngeb…

irgeban

AWB

ir- geban st. v. , mhd. nhd. ergeben; as. ageBan, mnd. ergēven, mnl. ergeven; ae. ágifan; got. usgiban. — Graff IV,115 ff. Praes.: ar-kipit:…

swîgeban

MNWB

swige·ban

swîgeban , m. ( Gen. Sg. -s -nes ) : Verbot kirchlicher Handlungen, Interdikt, dat nê(i)ne beswêringe s.nes ȫver sê nicht en kōmen dãrdörch …

swīgeban

KöblerMnd

swīge·ban

swīgeban , M. nhd. „Schweigebann“, Verbot kirchlicher Handlungen, Interdikt, Legen des Gottesdiensts E.: s. swīge, ban W.: s. nhd. Schweigeb…

umbibigeban

AWB

umbi-bi- geban st. v. — Graff IV,117 f. Praet.: umbi-bi-gabun: 3. pl. T 134,2. 200,1. [ Verstümmelt: .mbi-bi-geuun: 3. pl. prt. Pk 114,3 ( A…

umbigeban

AWB

umbi- geban st. v. , mhd. umbegeben, nhd. umgeben; mnl. ommegeven. — Graff IV,115. Praes.: umbi-gibit: 3. sg. Gl 1,36,16 ( Ra; ūbi-); -geben…

untargeban

AWB

untar- geban st. v. , mhd. undergeben, nhd. untergeben ; mnd. undergeven, mnl. ondergeven. — Graff IV,115. Part. Praet.: untar-keban: S 240,…

widargeban

KöblerAhd

widar·geban

widargeban , st. V. (5) nhd. übergeben (V.), Vergeltung verschaffen, Genugtuung verschaffen, zurückgeben ne. give over ÜG.: lat. (reddere)? …

widarigeban

KöblerAhd

widarigeban , st. V. (5) Vw.: s. widargeban*

zigeban

AWB

zige·ban

zi- geban st. v. — Graff IV,120. Praes.: zi-gepan: inf. Gl 2,430,54. 445,70. Part. Praet.: ze-gebiniu: nom. sg. f. Gl 2,491,59. 1) sich ause…

ziirgeban

KöblerAhd

ziirgeban , st. V. (5) Vw.: s. zirgeban*

zirgeban

AWB

zir·geban

zir- geban st. v. , mhd. zergeben. Praes.: cer-geb-: 3. sg. conj. -e Gl 4,349,48; zer-: inf. -en 2, 695,20. Praet.: cer-gabun: 3. pl. Gl 2,7…

zisamanegeban

AWB

zisamane·geban

zisamane- geban st. v. , nhd. zusammengeben. — Graff IV,113 s. v. geban. Praes.: kebe ... zesamine: 3. sg. conj. Nc 766,29 [113,17]. Pers. m…

zuogeban

AWB

zuo·geban

zuo- geban st. v. , nhd. zugeben; mnd. togeven, mnl. toegeven. — Graff IV,120. Praes.: zuo-geben: inf. Nb 189,25 [205,21]. Part. Praet.: zua…

ūzgeban

KöblerAhd

ūzgeban , st. V. (5) nhd. ausgeben, herausgeben, austeilen, weggeben, ausschütten, verloben, verheiraten? ne. give away ÜG.: lat. effundere …