Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
gigeban st. v.
st. v., mhd. nhd. (älter) gegeben; mnl. gegeven; ae. gegifan. — Graff IV,114.
Praes.: ki-kebanne: inf. dat. sg. Gl 2,313,3 (Rb). — ke-geb-: inf. -en Nb 91,11 [101,19]; gi-: dass. -an Gl 2,47,5; ge-: 3. sg conj. -e Nb 333,24 [364,26]; inf. -en 175,6 [187,17].
Praet.: ge-gab: 1. sg. S 337,25. 31.
gi-gab-: 3. sg. conj. -i O 4,14,10; ge-: dass. -e Nc 803,15. 17 (beide -â-) [163,25. 27]. 1) jmdm. etw. übergeben, auf Dauer überlassen: a) etw. austeilen (?): zi kikebanne manniskini [(quod sacri canones) eos privari sacerdotio praecipiunt, qui de] largiendis (Hs. largiendi) [ordinibus pretium quaerunt (Hss. auch accipiunt), Greg., Hom. I, 17 p. 1502] Gl 2,313,3 (manniskini humanis gehört wahrscheinlich zu einem späteren humanos); b) etw. abliefern, zahlen, m. Akk. d. Sache: daz ih den zehenten mines libes und anders mines guotes nie so gegab so ih solt S 337,31; hierher wohl auch: daz ih min almuosen (Kirchenopfer) nie so gegab 25 (vgl. aber auch a); c) etw. (wegen einer anderen Sache) hingeben, verkaufen (?), m. Akk. d. Sache: er umbi thaz (das Schwert) in gahi thia dunichun gigabi [vgl. qui non habet, vendat tunicam suam et emat gladium, Luc. 22,36] O 4,14,10. 2) jmdm. etw. überreichen, vorlegen: gigeban mag [alteri qui hanc quoque noverit industriam, tametsi procul posito, legenda atque intelligenda] contradat [Beda, De rat. temp. 1 p. 297] Gl 2,47,5. 3) jmdm. etw. zuteil werden lassen, verleihen, m. Dat. d. Pers. u. abstr. Akk./ nur m. abstr. Akk.: a) allgem.: tir nemag tiu Fortuna daz nieht kegeben . tes tih tiu natura habet keuzot numquam faciet Fortuna tua esse . quae natura rerum a te fecit aliena Nb 91,11 [101,19]; von Abstr.: unde daz tu uuizist . mih is innene uuesen . souuaz taz ist . taz ein dero finuo uuarhafto gegeben mag quae unum horum veraciter praestare potest 175,6 [187,17]; b) jmdm. best. Eigenschaften, Fähigkeiten verleihen, eingeben: taz teta diu erista . daz si iro frolichiv ougen gegabe ut laetos oculis afflaret honores Nc 803,15 [163,25]. anderiu . daz si iro gesprachi gegabe secunda inspirabat gratiam .i. facundiam linguae eius 17 [163,27]. 4) jmdm. etw. darlegen, m. Dat. d. Pers. u. abstr. Akk.: bilidi gigeban, m. abstr. Gen. ‘jmdm. für etw. ein Beispiel geben’: nu lose hara . daz ih tir is pilde gegebe spuotigo nam ut liqueat hoc brevi exemplo Nb 333,24 [364,26].