Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
beran st. V. (4)
beran , st. V. (4)
- nhd.
- gebären, zur Welt bringen, schwanger gehen, tragen, zeugen, erzeugen, entstehen lassen, werden lassen, hervorbringen, bilden, erweisen, entgegenbringen, herbringen, bringen, darbringen, hervorholen
- ne.
- bear (V.), produce (V.), bring forth, render
- ÜG.:
- lat. afferre Gl, N, T, dare N, depromere Gl, edere (V.) (2) MH, N, enixus (Adj.) (= beranti) Gl, exhibere I, facere Gl, O, fecundatus (= beranti) Gl, ferre Gl, T, fertilis (= beranti) Gl, fructificus (= beranti?) Gl, fructuosus (= beranti) Gl, (fructus) (= giboran) N, O, T, fundere Gl, generare Gl, generatio (= beran subst.) I, MF, N, germinare N, T, gignere Gl, I, MF, T, WK, mortifer (= tōd beranti) Gl, nasci Gl, GP, I, MF, N, O, WH, WK, (oriri) WH, parere (V.) (2) Gl, MF, N, O, Ph, T, WH, parturire Gl, N, NGl, Ph, procreare N, producere N, proferre Gl, puerpera (= kneht birit) Gl, (puerperium) (= kneht beranti) Gl, renasci T, reddere Gl, venire (V.) (2) (= giboran werdan) I, vulva (= berant ref) I
- Vw.:
- s. afurgi-, anagi-, fir-, furi-, gi-, in-, ir-, it-
- Hw.:
- vgl. anfrk. *beran?, as. beran
- Q.:
- Ch, Gl (765), GP, I, MF, MH, N, NGl, O, OT, Ph, T, WH, WK, WS
- I.:
- Lbd. lat. dare?
- E.:
- germ. *beran, st. V., tragen, gebären; idg. *bʰer- (1), V., tragen, bringen, Pokorny 128
- W.:
- mhd. beren, bern, st. V., hervorbringen, Frucht tragen, Blüte tragen, gebären
- nhd.
- bären, V., tragen, bringen, DW 1, 1127, DW2 4, 195
- nhd.
- (schweiz.) beren, st. V., gebären, tragen, Schweiz. Id. 4, 1475, DW2 4, 1020
- R.:
- beranti, (Part. Präs.=)Adj.: nhd. fruchtbar, angestrengt
- ne.
- fertile, strained
- ÜG.:
- lat. enixus (Adj.) Gl, fecundatus Gl, fertilis Gl, fructuosus Gl
- R.:
- kneht beranti, (Part. Präs.=)Adj.: nhd. ein Kind gebärend
- ne.
- child-bearing
- ÜG.:
- lat. (puerperium) Gl
- R.:
- tōd beranti, (Part. Präs.=)Adj.: nhd. todbringend
- ne.
- fatal, deadly
- ÜG.:
- lat. mortifer Gl
- L.:
- Karg-Gasterstädt/Frings 1, 883 (beran), ChWdW8 84b (beran), ChWdW9 156a (beran), EWAhd 1, 546
- Son.:
- Tgl01 = Sankt Pauler Lukasglossen (Sankt Paul, Stiftsarchiv 1/8) (4. Viertel 8. Jh.), Tgl02 = Freisinger Moralia-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6300), Tgl03a = Paulus-Glossen der Winithar-Handschrift (Sankt Gallen, Stiftsbibliothek 70), Tgl004 = Halitgarglossen im Ottoboni-Codex (Rom, Biblioteca Apostolica Vaticana, Ottob. lat. 3295), Tgl063 = Würzburger Isidorglossen (Würzburg, Universitätsbibliothek M. p. th. f. 79) (1. Viertel 9. Jh.), MrA01 = Alphabetisches Murbacher Mischglossar (Oxford, Bodleian Library Jun. 25), TrA01 = Alphabetisches Reichenauer Bibelglossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC bzw. XCIX), Wba02 = Samanunga (Wien, Österreichische Nationalbibliothek Cod. 162)