lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

gelo

ahd. bis lat. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
37
Verweise raus
11

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

gelo adj.

Bd. 4, Sp. 200
gelo
adj., mhd. gel, nhd. gelb; mnd. gēl, mnl. gelu; ae. geolo. — Graff IV,181.
kelo: Grdf. Gl 1,4,33 (Ra); gel-: dass. -o ebda. (Pa K). 625,17 (2 Hss., darunter Sg 299, 9./10. Jh.). 3,78,63 (SH A, 4 Hss.). 201,42 (SH B). 367,35 (Jd). 684,33; -e 78,64 (SH A). 147,24 (SH A, 3 Hss.). 189,47 (SH B). 524,43. 547,23. 625,38; -] 78,64 (SH A, 2 Hss.). 147,25 (SH A, 2 Hss.). 174,5 (SH A, Anh. b). Hildebrandt I,145,421 (SH A). 321,63 (SH A).
keleuu-: dat. sg. m. oder n. -emo Festschr. Ford S. 314; acc. pl. m. -a Gl 2,768,7; geleuu-: dat. sg. f. -ero 547,8; acc. pl. f. (?) -a 689,15; gelev: Grdf. 3,358,46 (13. Jh.); geliuua: acc. pl. f. (?) 4,347,25.
gelw-: nom. sg. m. -e Gl 3,147,25 (SH A; oder Grdf. mit -w- aus den obliquen Kasus?); nom. sg. f. -e 534,61; acc. pl. f. (?) -in 2,720, 9 (-vv-).
gel-: acc. sg. m. -an Gl 1,617,5 = Wa 76,11; acc. sg. f. -e 639,5 (Jd).
geil: Grdf. Gl 3,534,61 (13. Jh.; s. u. Bedeutungsteil).
golan: acc. sg. m. Gl 1,617,5 (Sg 292, 10. Jh.; -n unsicher, Steinm.; zu -o- vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 11; oder verschr.?). Verstümmelt: gela ..: nom. sg. m.? Gl 2,576,43 = Wa 90,34 (Düsseld. F. 1, 9. oder 10. Jh.; nach Stührenberg, Prudentiusgl. S. 56 Anm. 119 könnte -in vorliegen; diese Endung ist jedoch kaum zu erwarten).
gelb, hellgelb, weißlich: gelev croceus Gl 3,358,46. 625,38. gilvus 684,33; — von reifen Früchten: gelo rifi adulta matura 1,4,33. rota ł geleuua [addam] cerea [pruna, Verg., E. II,53] 2,689,15. 4,347,25. gelvvin cerea [ebda.] 2,720,9. keleuua [haec species (pepones) ... crementa capit pulcherrima, donec solibus aestivis] flavos [intincta colores messoris calathos matura fruge replerit, Walahfr. p. 341,158] 768,7; — von Kleidern, Bändern: in croceis uel in uestibus lutei coloris quia crocus gele uareuue habet [zu: qui nutriebantur in croceis, amplexati sunt stercora, Thren. 4,5] 1,639,5 (vgl. Gl 5,96,14 f.). geleuuero [ut mitra caesariem cohibens aurata virilem conbibat infusum] croceo [relegamine nardum, Prud., Psych. 359] 2,547,8. Festschr. Ford S. 314. gele roch gilbea tunica Gl 3,147,24. Hildebrandt I,321,63. Gl 3,174,5. 189,47; — vom Gesicht: gela .. [neve subducto faciem rubore] luteus (rubicundus ł croceus) [tingat color, Prud., H. p. ieiun. (VIII) 27] 2,576,43 = Wa 90,34; — von Pferden: gelo gilvus est melinus color subalbidus [Summ. Heinr. III,10,421] 3,78,63. Hildebrandt I,145,421. gelo gilvus Gl 3,201,42. gelo gilvus est melinus color subalbidus 367,35 (alle unter Bezeichnungen für Pferde); — von Vogelfüßen: aurugo; color sicut pedes accipitris ł milui .i. gelo [zu: quare ... conversae sunt universae facies in auruginem? Jer. 30,6] 1,625,17; — vom Safran: gelan kruagon (?) [si fuerint peccata vestra ut] coccinum [, quasi nix dealbabuntur, Is. 1,18] 617,5 = Wa 76,11 (wohl Vok.-Übers. u. Fehlübers.); — in der Verbindung geluuiu suuertala für die Wasser-Schwertlilie, Iris pseudacorus L. (vgl. Marzell, Wb. 2,1031 f.): gelwe swertel, auch geil swertele acorus 3,534,61 (vgl. acorus i. radix gladioli ... cuius flos crocius est, Alphita p. 2 a; nach Gröger S. 331 Komp.). 547,23, hierher wohl auch: alipiados hasensuramph. Item uocatur laureola. In teutonico gele suertele 524,43 (nach Steinm. zum folg. acharus gehörig).
Komp. rüssesgel mhd.; Abl. gil(i)uuî, gel(a)uuî; vgl. geligelo.
Vgl. gelosuht.
3383 Zeichen · 180 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    geloadj.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    gelo adj. , mhd. gel, nhd. gelb; mnd. gēl, mnl. gelu; ae. geolo. — Graff IV,181. kelo: Grdf. Gl 1,4,33 ( Ra ); gel-: das…

  2. Latein
    gelo

    Mittellateinisches Wb.

    gelo , -avi, -atum, -are. script. gell-: MLW l. 66. fere usu medial. et intrans.; trans.: MLW MLW p. 641, 22. 25. partic…

Verweisungsnetz

1215 Knoten, 1235 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Hub 6 Wurzel 61 Kognat 40 Kompositum 1104 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit gelo

239 Bildungen · 238 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

Ableitung von gelo

ge- + lo

gelo leitet sich vom Lemma lo ab mit Präfix ge-.

gelo‑ als Erstglied (30 von 238)

geloªwen

WWB

ge-loªwen V. [verstr.] feierlich versprechen.

gelobe

DWB

gel·obe

gelobe , f. eine md. nebenform zu gelob n., gelöbnis: promissio, gelobe. Dief. 464 b , votum, gelobe 629 b ; vadimonium, globe 604 c ; pactu…

geloben

DWB

gelo·ben

geloben , n. nuncupatio voti Frisch 1, 618 a , Weber 338 b , z. b.: wenn du das geloben unterwegen lessest. 5 Mos. 23, 22 ; vergl. âne gelou…

geloben

FWB

1. ›jn. / sich ankündigen, etw. verkünden, voraussagen; jn. / etw. loben, lobpreisen, ehren‹.; 2. ›jn. (eine Frau) jm. (einem Mann) verloben…

gelober

DWB

gelo·ber

gelober , m. promissor, sponsor, stipulator Stieler 1170 , glober, gluber voc. 1482 l ij a , gelober, geluber sponsor, stipulator. ii ij b ,…

gelobet

KöblerMhd

gelo·bet

gelobet , (Part. Prät.=)Adj. nhd. „gelobt“ Vw.: s. hōch-, un- Hw.: vgl. mnd. *gelōvet? Q.: Teichn (FB gelobet), Frl, Heidin, Mai, PrWack, Re…

gelobeze

Lexer

ge-lobeze stn. fedus Dfg. 229 a .

geloblich

DWB

gelob·lich

geloblich , sponsalis, globlicher. voc. th. 1482 l ij a , geloblich, loblich, nd. lovelich Dief. 548 b , votivus gelublich, nd. gelovelich 6…

gelobnisse

MWB

gelob·nisse

gelobnisse stN. ‘Versprechen, Verpflichtung’ wir sulen och werven an deme pauiste einen conseruatôr [...] vͦuir dat gelofnisse inde dit gesc…

gelobsame

KöblerMhd

gelob·same

gelobsame , st. F. nhd. Gelobung, Bekräftigung Q.: LexerHW (1299) E.: s. geloben W.: nhd. DW- L.: Lexer 59b (gelobsame), LexerN 3, 188 (gelo…

gelobt

LDWB2

ge|lobt adj. laldé (-dá, -dada).

gelobt

FWB

1. ›verheißen, versprochen; gepriesen, gelobt, heilig‹; 2. ›versprochen, gelobt; durch ein Gelübde, einen Eid festgelegt, vereidigt (von Amt…

Gelobt sei Jesus Christus

Meyers

Gelobt sei Jesus Christus ist in katholischen Gegenden der Gruß, der beantwortet wird mit: »Von nun an bis in Ewigkeit«. Die Weigerung der h…

gelobung

DWB

gelo·bung

gelobung , f. voti nuncupatio Steinbach 1, 1062 ( auch angelobung), Weber 338 b , vergl. geloben n.; im 15. jh.: pactio, gelobung, globunge …

Gelobungsbild

Campe

gelobung·s·bild

◎ Das Gelobungsbild , des — es, Mz. die — er , ein Bild, oder Gemählde, das zu mahlen oder zu geben man sich durch ein Gelübde verbindlich g…

Gelobungsgeschenk

Campe

gelobung·s·geschenk

○ Das Gelobungsgeschenk , des — es, Mz. die — e , ein Geschenk, welches man in einer Gefahr, als einer Krankheit  an eine Kirche, an ein Be…

gelobære

MWB

gelobære stM. ‘der ein Gelöbnis ausspricht’ wirt ouch eyn gelobde vorwandilt zwischen dem gloubere und gelobir [...], die burgen syn von dem…

geloch

DWB

gel·och

geloch für gelache (gelâche), s. d., grenzzeichen.

gelochezen

KöblerMhd

geloc·hezen

gelochezen , sw. V. nhd. flammen E.: s. ge, lochezen, gelohen W.: nhd. DW- L.: Lexer 394b (gelochzen)

Gelochs

LothWB

gel·ochs

Ge-lochs [-los Si. ] n. die unbrauchbaren Blätter des Kohlkopfs, die durch Einschnitt am Strunk entfernt werden. s. lochen.

gelocht

ElsWB

gelocht durchlöchert, das einen Riss hat Geiler P. I 26.

gelock

DWB

gelock , n. subst. verb. zu locken, anhaltendes, wiederholtes locken Adelung ; bei den vogelstellern ein vogel der in einem gebauer eingespe…

gelocken

Lexer

geloc·ken

ge-locken swv. eʒ kunden alle frouwen gelocken von dir niht mînem herzen Hadam. 694.

gelo als Zweitglied (1 von 1)

geligelo

AWB

? geligelo adj. — Graff IV,181 s. v. gelawi, gelo. geligelu: Grdf. Gl 1,625,17/18 ( Paris Lat. 2 685, 9. Jh. ). gelb: aurugo; color sicut pe…