Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
louba st. sw. f.
st. sw. f., mhd. loube, nhd. laube; as. lôvia (vgl. Holthausen, As. Wb. S. 48), mnd. lôve, mnl. love. — Graff II,66.
loup-: nom. sg. -a Gl 1,593,39 (M, 6 Hss., 2 -ov-). 2,636,24. 3,618,44; nom. pl. -a 2,462,60 (2 Hss.; oder sg.?); luopa: nom. sg. Meineke, Ahd. S. 40,415 (Sal. a 2; zu -uo- für ou vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 46 Anm. 4). — laub-: nom. sg. -a Gl 3,618,44 (Sg 184, 9. Jh.). 4,279,28 (13. Jh.); -e 1,593,41 (M, 14. Jh.); loub-: dass. -a 40 (M, 3 Hss., 1 Hs. -ov-). 2,14,58 (Paris Lat. 16668, 9. Jh.; oder dat. u. st.?). 378,13 (2 Hss.). 684,38. 690,44. 3,287,40 (SH b). 291,40 (SH b; -ov-). 307,62 (-ov-). 310,28 (beide SH d). 618,44. 622,17. 35. 628,13. 631,9 (-ov-). 43. 688,66 (Sg 299, 9. Jh.; -ov-). 4,256,28 (2 Hss., 1 Hs. -ov-). 279,27 (2 Hss.). 342,5. 5,38,8 (-ov-). Ahd. I,573,49. Beitr. (Halle) 86,392,13. 396,106 (beide Wolf., Wiss. 50, 9. Jh.; letzteres lat. adj. abl.). Hbr. I,269,291 (SH A); -e Gl 1,593,41 (M, 3 Hss., 2 -ov-). 3,263,22 (SH a 2; -ov-). 419,31 [HD 2,442]. 660,35. 665,6 (-e; am b rad.). 4,279,29; acc. sg.? -a 2,517,17. 567,61 (2 Hss.); oder beide nom. sg. oder nom./acc. pl.?; nom. pl. -a 386,39 (oder sg.?). 530,7 (2 Hss.; oder sg.?); dat. pl. -on 1,345,25 (4 Hss.). 431,64 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.); -in 345,27; lovb-: nom. sg. -a 3,130,27 (SH A, 3 Hss.). 210,63 (SH B). 263,21 (SH a 2). 287,40 (SH b). 291,39 (SH b, 2 Hss.). 347,42 (SH g, 2 Hss.; in 1 Hs. v von anderer Hand übergeschr.). 4,159,27. 28. 30. 31 (alle Sal. c). 256,29; -e 3,130,28 (SH A; -e aus a korr.?). 263,21 (SH a 2). 629,50 (2 Hss.). 4,118,31 (Sal. a 2). 256,29. 467,5; luoba: dass. 1,593,42 (M, 2 Hss.). 3,130,28 (SH A); loba: dass. 347,42 (SH g). Thies, Kölner Hs. S. 187,8 (SH); loiba: dass. Gl 4,278,22 (M, Goslar 2, 14. Jh.). — louue: nom. sg. Gl 3,383,63 (Jd); loue: dass. 3,721,50; louea: []dass. 1,593,42 (M, clm 17403, 13. Jh.; oder verschr.?); loiua: dass. 4,197,12.
Stark: loupa: acc. pl. Gl 2,397,24. 406,7. — loub-: acc. sg. -a Gl 2,12,20. 14,59 (Paris lat. 16668, 9. Jh.). 18,53. 383,51 (2 Hss.; oder pl.?). 4,506,39 = 5,104,7; acc. pl. -a 2,515,45 (2 Hss.); luobe: dass. 4,120,42 (Sal. a 2).
Schwach: loupun: acc. sg. Gl 1,677,36 (M, 3 Hss.); loup-pun: acc. pl. 4,120,39 (Sal. a 2, 3 Hss.). Meineke, Ahd. S. 41,424 (Sal. a 2); luopon: dass. Gl 4,120,41 (Sal. a 2; zu -uo- für ou s. o.). — loub-: acc. sg. -vn Gl 1,677,37 (M; -v- aus a korr.); -in 455,41 (M; -ov-). 677,38 (M, 2 Hss.); lovbun: dass. 37 (M). 2,14,57/58; lben: acc. pl. Beitr. 73,220 (Sal. c; nach Gl 4,156,56). — louun: acc. pl. Gl 2,702,5.
Verschrieben: lounpun: acc. sg. Gl 1,677,37 (M); liupen: dass. 38 (M). — lafuba: nom. sg. Gl 2,12,14 (mit in die Zeile gezogenem f für francisce); labma: dass. 4,343,8 (2 Hss., vgl. Gl 5,107,32 f.); iouba: dass. ZfdA 64,78; ioha: dass. Gl 5,9,13 (M). — Unsicher, ob hierher (s. u. 1 c): claufe: nom. sg. Gl 3,665,69. Unsicher ist: laubi..: acc. pl.? Reiche, Nachtr. S. 489 u. Anm. 46 (McClean 159,9. Jh.; Gl. ist vielleicht als laubias zu deuten u. damit lat., vgl. Add. II,44 f.).
laubias, laubia Gl 4,340,1. 18 ist lat. 1) einfaches, überdachtes Bauwerk, Hütte, Laube; Schutz-, Wetterdach; überdachter Vorbau, Vorhalle, Nebengelaß: a) Schutzdach, (ländliche) Behausung, Hütte (aus dichtbelaubten Zweigen): loubon [(Benadad) bibebat ipse et reges] in umbraculis [3. Reg. 20,12] Gl 1,431,64 (zur Bed. vgl. Arndt 1,963 Anm. 6). loupa (4 Hss. louba ł hutta) [derelinquetur filia Sion ut] umbraculum [in vinea, et sicut tugurium in cucumerario, Is. 1,8] 593,39 (in 1 Hs. hinter der ahd. Glosse noch ł luguri für ł lugurium (d. h. tu-) ausgewischt). 3,419,31 [HD 2,442]. 4,278,22, z. gl. St. hutta ł louba 279,27. 5,9,13. loupun [(Jonas) fecit sibimet] umbraculum [ibi, et sedebat subter illud in umbra, Jon. 4,5] 1,677,36 (oder zu b?). louba (ł) hutta [mox et triformis angelorum trinitas senis (sc. Abraham) revisit hospitis] mapalia (Hs. magalia) [Prud., Psych. Praef. 46] 2,383,51 (Glosse: mapalia et magalia idem sunt, id est casae pastorum, quae et tugurium, vgl. PL 60). mappalia . rusticorum habitacula. vł magalia .i. tabernacula ex ramis facta. vł louba. ł hutta [zu ebda.] 386,39. mappalia tabernacula rusticorum. ł magalia .i. habitacula ex ramis facta. loupa ł hutta [Randgl. zu ebda.] 462,60. louba mappalia ł magalia [zu ebda.] 517,17. mappalia. ł magalia .i. tabernacula ex ramis facta i. louba. ł (Gl. endet mit ł; 1 Hs. louba. hutta, als Randgl.) [zu ebda.] 530,7. louba ł hutta magalia [Randgl. zu ebda.] 567,61. lovba umbraculum 3,130,27. Hbr. I,269,291 (beide im Abschn. De habitaculis rusticis). Gl 3,210,63 (im Abschn. De habitaculis et aliis aedificiis). lovba ł hvdda 263,21. 291,39. 310,28. 347,42; spez.: Sukka (Laubhütte der Israeliten): in loubon [habitabitis] in umbraculis [septem diebus. omnis, qui de genere est Israel, manebit in tabernaculis, Lev. 23,42] 1,345,25. in umbraculis. teutonice louba [zu ebda.] 4,256,28. 467,5; b) (überdachter) schattiger Platz im Freien, Laube: lauba [sed manet in] tempis [paradisi hactenus heros (sc. Elias), Aldh., De virg. 272] Gl 2,12,14 (nach Gl.-Wortsch. 6,165 noch Gl. amoenus locus). in tempis .i. in umbraculis. quod nos nominamus louba [zu ebda.] 20. tempis umbraculis quod dicimus lovbun [zu []ebda.] 14,57/58 (1 Hs. nur louba, dazu noch umbraculis quod dicimus louba als Randgl.). in umbraculis quod dicimus louba [Randgl. zu:] in tempis [ebda.] 18,53. in amenis locis, tempis est umbraculum quod dicitur louba [zu:] in tempis [ebda.] ZfdA 64,78. louue stipadium Gl 3,383,63. stipadium ł scena 5,38,8. tempe loube .i. umbraculum uel scena 3,660,35. loba hutta umbraculum Thies, Kölner Hs. S. 187,8; — hierher vielleicht auch, als eine Art Sonnensegel oder Zelt (?): loupa tempis (2 Hss. noch ł scena) Gl 3,618,44 u. Anm. 12 (in einem Glossar zur Kleidung; danach umpihanc cortina linia, kicelt tentorium (letzteres nur 1 Hs.)). lauba ł scena 665,6 (davor gicelt tentorium; zum lat. Lemma vgl. CGL VI,630 s. v. laubia); c) (an einer oder mehreren Seiten offener) Anbau, (Vor-)Halle, Nebengelaß eines Hauses (auch des Tempels), wohl auch Obergeschoß, Söller, Galerie: lovbin [abstulit quoque equos, quos dederant reges Iuda, Soli, in introitu templi domini iuxta] exedram [Nathanmelech eunuchi, 4. Reg. 23,11] Gl 1,455,41 (1 Hs. obasa). lovbe lopis 3,629,50 (davor chornchaste granarium, schvpha scuria; zum lat. Lemma vgl. Habel Sp. 224 s. v. lobium). scena 631,9 (davor solare solarium ł cenaculum). loiua zeta aestivalis [vielleicht zu: ecce ianuas (in dem zu bauenden Palast) in isto loco disponam ... in sexto zetas aestivales, Pass. Thom. S. 140,9, nach Steinm. S. 197 Anm. 2; vgl. auch: zetas aestivales quae frigidae fiunt obducta aqua, CGL IV,197,33 u. zetae aestivales sunt britischae aquiloni appositae dictae a similitudine zete litterae, CGL V,586,8, nach Katara S. 95 Anm. 7] 4,197,12 (oder zu b?). louba exedra Ahd. I,573,49; hierher vielleicht auch: louba tempis ł scena Gl 3,628,13 (davor scuginna scuria, chellari cellarium). 631,43 (davor rouchus luchar). tempis 688,66 (davor ziegal imbrices, danach trouf compluvium; zum lat. Lemma vgl. Duc. 8,49). frondispicium ł scena 721,50; unsicher, ob hierher: claufe clonis 665,69 (nach Diefb., Gl. 128a clonis zu glomus, nach Steinm. z. St. dagegen entstellt aus lovbe lopis, vgl. oben Gl 3,629,50; davor scuria scupfe in curte); — spez.: Ausschank, Schankraum (zur Bed. vgl. auch Heyne, Hausalt. 1,94 u. Anm. 105): louppun ł tranchus propolas Gl 4,120,39. Beitr. 73,220 (nach Gl 4,156,56). Meineke, Ahd. S. 41,424; zum lat. Lemma vgl. Thes. X,2,2057,41 ff. 2) (Theater-)Bühne, Spielstätte: scæna umbra interpretatur et in amphiteatro fiebat quę barbare louba dicebatur [zu: ponitur pro e longa, ut] scaena [pro σκηνή, Prisc., Inst. II,38,4] Gl 2,378,13. 4,342,5. louba vel umbra in theatro [zu ebda.] Beitr. (Halle) 86,392,13, hierher auch (? vgl. 1 b u. c): scena umbra interpretatur fiebat in antro iuxta barbaros lauba dicebatur [zu ebda.] Gl 4,343,8 (vgl. Gl 5,107,31 f.), scena est quod nos dicimus louba [Randgl. zu ebda.] 506,39 = 5,104,7. loupa [inde per aerium pendens audacia funem ardua securis scandit] proscenia [plantis, Prud., Ham. 368] 2,397,24. loupa proscenia, Randgl. uestibulum ante scenvm vł atria spilosteti [ebda.] 406,7, z. gl. St. spil (ł) louba 515,45. loupa [iam nunc ... iuvat caesos ... videre iuvencos vel] scaena [ut versis discedat frontibus utque purpurea intexti tollant aulaea Britanni, Verg., G. III,24] 636,24 (vgl. scena autem quae fiebat, aut versilis erat aut ductilis, Serv.). louun spillestede [non aliam ob culpam Baccho caper omnibus aris caeditur et veteres ineunt] proscaenia [ludi, ebda. II,381] 702,5 (vgl. proscenia autem sunt pulpita ante scenam, in quibus ludicra exercentur, Serv.). lovba scena umbraculum ubi turpes ludi fiebant [][Hbr. II,459,82] 3,287,40. 307,62. lovbe orcestra (Hs. ort-) locus in scena 4,118,31. Meineke, Ahd. S. 40,415. lovba ł spilestat scenia Gl 4,159,28. louba [Varro de actionibus] scenicis [III: multifariam in patellis coquere cepe, Prisc. II,204,5] Beitr. (Halle) 86,396,106; unsicher, ob hierher (s. Formenteil): de illis ludis qui fiebant in scaena scenas quas nos dicimus laubi germanice [zu ebda.] Reiche, Nachtr. S. 489 u. Anm. 46; — Schauplatz, lichter, mit Laub u. Bäumen eingefaßter Platz in waldiger Gegend (vgl. auch 1 b; zur Bed. vgl. Koch, Verg.-Wb. S. 289 s. v. scaena b): louba [tum silvis] scaena [coruscis desuper horrentique atrum nemus imminet umbra, Verg., A. I,164] Gl 2,690,44 (vgl. inumbratio. Et dicta scena ἀπὸ τῆς σκιᾶς. Apud antiquos enim theatralis scena parietem non habuit: sed de frondibus umbracula quaerebant, Serv.). 3) Glossenwort: scena umbra ł louba [ohne Kontext] Gl 2,684,38. louba scena 3,622,17. 35. 4,159,27; mit Glossenverschiebung: lovba sceva sinistra 30. sceva 31; die beiden ahd. Gll. gehören zu scena, vgl. Gl 4,159,27. 28 in ders. Hs. u. Steinm. z. St.
Vgl. Trier, Holz S. 129 f. [Schmidt]