lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

regan

as. bis ahd. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
6 in 5 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
36
Verweise raus
14

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

regan st. m.

Bd. 7, Sp. 767
regan
st. m., mhd. nhd. regen; as. regan, mnd. rēgen, mnl. re(g)en, rein; afries. rein; ae. regn, rén; an. regn n.; got. rign n. — Graff II,441.
rekane: dat. sg. Gl 1,259,22 (K). — regan: nom. sg. Gl 1,182,30 (Pa). 183,30 (R). 3,4,29. 30 (beide Voc.). 14,16. 4,5,49 (Jc). T 43,1. 2. Pw 71,6. W 39,1 [77,12]; gen. sg. -]es Gl 1,686,35 (M, 5 Hss.). 2,663,18; acc. sg. -] F 40,20. 26. 29; nom. pl. -]a Gl 3,14,15; acc. pl. -]a O 2,19,22; regin: nom. sg. Gl 4,146,9 (Sal. c); gen. sg. -]es 1,686,38 (M); -]is 35 (M, 2 Hss.); -]s 36 (M, clm 17403, 13. Jh.; zu -s vgl. Paul, Mhd. Gr.25 § M 5,3); acc. sg. -] Pw 67,10. Npgl 66,2; nom. pl. -]e Gl 3,112,31 (SH A, 3 Hss., 1 Hs. -ę). 405,14 [HD 2,12]; dat. pl. -]en Gl 1,506,40 (M). 2,676,4; regen: nom. sg. 3,204,30 (SH B). 351,4. 380,11 (Jd). 405,15 [HD 2,12]. 4,215,32 (2 Hss.). Nb 61,20 [51,16]. Nc 743,26 [59,9]. NpNpw 134,7 (2. Stelle). Cant. Deut. 2. Np 71,6. Npw 113,15’; gen. sg. -]es Np 71,6. 94,5; dat. sg. -]e S 302,24. Nb 292,2 [224,7]. Nc 736,21 [52,16]. NpNpw 142,6. Cant. Deut. 2; acc. sg. -] 102,11. 134,7 (1. Stelle). Np 10,7. 67,10; nom. pl. -] Gl 3,112,43 (SH A, clm 23796, 15. Jh.; — g, l. regen, vgl. Hbr. I,212,60); dat. pl. -]on Gl 2,21,55 (Wien 969, Hs. 9. Jh.); -]en Nb 17,11 [14,5]; acc. pl. -]a Np 104,32; -]e Npw ebda.; regin: nom. sg. oder pl. Gl 3,112,31 (SH A, clm 2612, 12. oder 13. Jh.; Rasur von -e). 1) Regen als Niederschlag (nur im Sing.): clastregan regan imber pluvia Gl 1,183,30. dichi reganes [dominus faciet nives, et] pluviam imbris [dabit eis, Zach. 10,1] 686,35 (vgl. Nb 17,11 [14,5] unter 3b). regan uuellentan scead got sinemo arbe pluviam voluntariam segregans deus hereditati suae F 40,20, z. gl. St. Pw 67,10. Np 67,10, ähnl. F 40,26. 29 (beide pluvia). (der Messias) nitherstigon sal also regan an uelli, in also dropon driepinda ouir ertha descendet sicut pluvia in vellus et sicut stillicidia stillantia super terram Pw 71,6, z. gl. St. Np ebda. (1. Stelle). so in (Croesus) der regen nazti . daz in diu sunna trucchendi [vgl. aqua perfundendus, Rem.] Nb 61,20 [51,16] (zur Bed. des lat. Lemmas vgl. Thes. II, 350,28). chumet herbest keladener mit obaze . uvinter nazer fone regene irrigat hiemem defluus imber 292,2 [224,7]. (der Gott Mulciber) der diu uuolchen smelzet ze regene [vgl. mulciber .i. vulcanus . hoc est ignis aerius quasi mulcens imbrem. Cum enim nubes altiora petierint, resolvuntur in pluvias, Rem.] Nc 736,21 [52,16] (zur Namenserklärung vgl. Glauch, Mart. Capella S. 484). er (der Himmel) gibet lieht . regen . uuint . umbe die fructus terrę [vgl. inde lux ad oculos, inde aer, inde spiritus, inde pluvia, Aug., En.] NpNpw 102,11. den blig pecheret er in regen fulgura in pluviam fecit 134,7. regen unde tou berehaftont tie erda [vgl. pluvia et ros terram faciunt fructificare, Sg 27] Cant. Deut. 2. himil uone demo der regen chumet Npw 113,15’ (Np pluvia). der uuinter ist hina, der regan ist uure, die bluomon schinent hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt [Cant. 2,11] W 39,1 [77,12]; ferner: Nc743,26 [59,9]. NpNpw 134,7 (2. Stelle). 142,6; — bildl.: (Moses:) uuascha in regene lera mina concrescat in pluvia doctrina mea S 302,24. ze regene uuerde min lera . also tou flieze min gechose concrescat in pluviam doctrina mea NpNpw Cant. Deut. 2; — in der Verbindung reganes tropho Regentropfen (vgl. regantropho): also regenes trophen risente in erda sicut guttae stillantes super terram [vgl. quid est enim aliud pluvia quam guttae stillantes, Aug., En.] Np 71,6. 2) Regenwasser: tau regan edo prunnun imbres pluvia vel fontes Gl 1,182,30 (zum Sing. pluvia vgl. Splett, Stud. S. 257). klinkun fload fona rekane kisama- not torrens fluvius ex pluvia collectus 259,22. 3) Regenschauer, Regenguß (meist im Plur.): a) allgem.: reginen [(deus) praecipit nivi ut descendat in terram, et hiemis] pluviis [, et imbri, Job 37,6] Gl 1,506,40 (5 Hss. uuasal). irlitinen reginen [iuvat] imbribus actis (Hs. actis imbribus) [progeniem parvam dulcisque revisere nidos, Verg., G. I,413] 2,676,4. regan pluvia 3,4,29. regana pluvia 14,15 (beide Male danach regan imber, s. 3b). reginę pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae [Hbr. I,212,60] 112,31 (im Abschn. De aere). pluviae 405,14 [HD 2,12] (danach regen nimbus, s. 3b). er lazit sunnun sina scinan filu blida, joh regana giliche allemo erdriche [vgl. qui solem suum oriri facit ... et pluit super iustos et iniustos, Matth. 5,45] O 2,19,22 (zur Konstr. vgl. Erdm. S. 407). iro regena machota er ze hagele posuit pluvias eorum . grandinem NpNpw 104,32; b) spez.: heftiger Regenguß, Wolkenbruch: mit reganhafden regenon [segetum glumas] nimbosis imbribus [auges, Aldh., De virg. 9] Gl 2,21,55. giridanes reganes [(Cyclopes) tris] imbris torti (vgl. hoc est grandinis, quae abundat per hiemem, Serv.) [radios, tris nubis aquosae addiderant, Verg., A. VIII,429] 663,18. regan imber 3,4,30. 14,16 (beidemal davor regan(a) pluvia, s. 3a). nimbus 405,15 [HD 2,12] (davor regine pluviae, s. 3a). imber 4,146,9. 215,32. nidarsteic regan inti quamun gusu inti bliesun uuinta descendit pluvia et venerunt flumina et flaverunt venti T 43,1. 2. der himel alagaro ist ze dicchen regenen polus stetit nimbosis imbribus Nb 17,11 [14,5] (vgl. Gl 1,686,35 unter 1). 4) übertr.: etw. (Gedankengut), das (in großer Zahl/ Fülle) wie Regen auf die Erde niedergeht, mit attribut. Gen. d. Pers./abstr. Gen.: also er (Gott) sendet den regen sinero predicatorum saligen ze libe . so sendet er in unsaligen ze tode [vgl. pluit ad verba praedicantium, Cass.] Np 10,7. uuieo durftig sterilia corda sint des regenes sinero (Gottes) lero mit demo er siu festenot [vgl. nostra corda ... sterilia atque arida sunt, nisi domini misericordia compluantur, Cass.] 94,5. pluuiam erudicionis suę (regin sinero innelungo) gebe er uns . benedictionem ęternę uitę gebe er uns Npgl 66,2. 5) Glossenwort: regen pluvia item imber [Hbr. II,68,19] Gl 3,204,30 (im Abschn. De caelo et eius partibus). imber pluvia nimbus 351,4 (danach nebl nebula). pluvia 380,11 (danach imber idem nimbus idem, Steinm.). cloes [vgl. cloes pluvia, CGL IV,500,35] 4,5,49 (zu cloes vgl. Thes. III,1360,38 ff.).
Komp. bulli-, glast-, slegiregan; Abl. ?girigani; reganhaft; reganôn. [Heidermanns]
6402 Zeichen · 270 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    reganst. M. (a)

    Köbler Anfrk. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    regan , st. M. (a) nhd. Regen ne. rain (N.) ÜG.: lat. pluvia MNPs Hw.: vgl. as. regan, ahd. regan Q.: MNPs (9. Jh.) E.: …

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    reganst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege

    regan st. m. , mhd. nhd. regen; as. regan, mnd. rēgen, mnl. re(g)en, rein; afries. rein; ae. regn, rén; an. regn n. ; go…

Verweisungsnetz

38 Knoten, 43 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Hub 1 Wurzel 2 Kompositum 30 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit regan

21 Bildungen · 17 Erstglied · 4 Zweitglied · 0 Ableitungen

regan‑ als Erstglied (17 von 17)

reganbogo

AWB

regan·bogo

reganbogo sw. m. , mhd. regenboge, nhd. regenbogen ; mnd. rēgenbōge, mnl. regenboge; afries. reinboga; ae. regn-, rénboga; an. regnbogi. — G…

reganbouga

AWB

regan·bouga

reganbouga sw. f. ; an bouga sw. f. angelehnte Variante von reganbogo ( s. u. ). regin-bovg-: nom. sg. -a Gl 1,799,56 ( Zürich Rhein. 66, Hs…

reganboum

AWB

regan·boum

reganboum st. m. regin-boum: nom. sg. Gl 1,799,58 ( clm 4606, 12. Jh.; -ov-). 3,606,30 ( Schlettst., 12. Jh. ). reginboum Gl 3,606,8 ( korr.…

Reganesburg

KöblerAhd

regan·es·burg

Reganesburg , ON nhd. Regensburg ne. Ratisbon ÜG.: lat. (Norica) Gl, Ratisbona Gl Q.: Gl (11. Jh.) E.: s. regan, burg, kelt. Radasbona W.: n…

reganhaft

AWB

regan·haft

reganhaft adj. , nhd. regenhaft; vgl. mnd. rēgenhaftich , mnl. regenachtich. — Graff II,441. regan-haftem: dat. pl. Gl 2,743,12 ( clm 14747,…

reganmânôd

AWB

regan·manod

reganmânôd st. m. , nhd. regenmonat. — Graff II,795. Alle M, 10. — 13. Jh. regan-manode: dat. sg. Gl 1,575,16 ( 5 Hss. ); regin- manot : nom…

reganmānōd

KöblerAhd

reganmānōd , st. M. (a) nhd. Regenmonat ne. rain month ÜG.: lat. mensis defluus Gl Q.: Gl (9./10. Jh.) I.: Lüs. lat. mensis defluus E.: s. r…

reganôn

AWB

rega·non

reganôn sw. v. , mhd. regenen, nhd. regnen; mnd. rē- g(e)nen, mnl. regenen; ae. regnian ( vgl. Bosw.-T., Suppl. S. 685 ); vgl. afries. reina…

regantropfo

EWA

regantropfoAWB m. an-St., in Nps und Npw: ‚Regentropfen; stilla‘ (mhd. rëgentropfe sw.m. ‚Regentropfen‘, nhd. Regentropfen m. ‚einzel- ner W…

regantropho

AWB

regantropho sw. m. , mhd. regentropfe, nhd. regentropfen ; mnd. rēgendroppe, mnl. regendrop; ae. regndropa . — Graff V,529. regen-trophen: n…

reganuuazzar

AWB

reganuuazzar st. n. , mhd. regenwazzer, nhd. regenwasser ; mnd. rēgenwāter, mnl. regenwater; ae. regnwæter ; an. regnvatn. — Graff I,1129. r…

reganuuint

AWB

reganuuint st. m. , nhd. regenwind; mnd. rēgenwint. — Graff I,624. regen-uuinda: nom. pl. Nb 128,9/10 [110,25]. regenbringender Wind: glator…

reganuuurm

AWB

reganuuurm st. m. , mhd. nhd. regenwurm; mnd. rē- genworm; ae. regnwyrm. — Graff I,1044. Nur in Glossen belegt; Belege im Nom. Sing., wenn n…

reganwazzar

EWA

regantropfoAWB m. an-St., in Nps und Npw: ‚Regentropfen; stilla‘ (mhd. rëgentropfe sw.m. ‚Regentropfen‘, nhd. Regentropfen m. ‚einzel- ner W…

reganwint

KöblerAhd

regan·wint

reganwint , st. M. (i) nhd. „Regenwind“, regenbringender Wind ne. wind that brings rain ÜG.: lat. notus imbrifer N Q.: N (1000) I.: Lüt. lat…

reganwurm

EWA

regan·wurm

regantropfoAWB m. an-St., in Nps und Npw: ‚Regentropfen; stilla‘ (mhd. rëgentropfe sw.m. ‚Regentropfen‘, nhd. Regentropfen m. ‚einzel- ner W…

reganōn

KöblerAhd

rega·nōn

reganōn , sw. V. (2) nhd. regnen, regnen lassen, wie Regen herabfallen ne. rain (V.) ÜG.: lat. destillare N, (inundare) N, (irrigare) N, plu…

regan als Zweitglied (4 von 4)

tregan?

KöblerAhd

*tregan? , st. V. (5) nhd. leid sein (V.) ne. be (V.) sick of Hw.: vgl. as. tregan E.: germ. *tregan?, st. V., zäh werden, träg werden, betr…

bulliregan

AWB

bulliregan st. m. buli-regin: nom. sg. Gl 2,694,68 ( Melk, n. sign., 12. Jh.; lat. pl. ). tosender Regen, Regenböe: [ involvere diem ] nimbi…

glastregan

AWB

glast·regan

glastregan st. m. — Graff II,441. clast-regan: nom. sg. Gl 1,183,29 ( R ). 4,244,28 ( clm 19 410, 9. Jh. ). Gewitterregen, Platzregen: clast…

slegiregan

KöblerAhd

slegiregan , st. M. (a) nhd. Sturzregen, Platzregen, heftiger Niederschlag, laut aufprallender Regenguss ne. gush (N.) ÜG.: lat. nimbus Gl Q…