Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
furiburt st. f.
st. f.; ae. forbyrd. — Graff III, 146 f.
furi-purt: nom. sg. Gl 1,223,29 (K Ra). 4,11,51 (Jc); gen. sg. -]i 2,193,57 (M, 3 Hss.); dat. sg. -]i S 257,4 (B); acc. sg. -] Gl 2,747,37. S 257,9 (B); uuri-: gen. sg. -]e Gl 2,200,30 (clm 3767, 9. Jh.). — furi-burt: nom. sg. Gl 1,272,46 (Jb-Rd). 2,146,41 (Frankf. 64, 9. Jh.). 766,3 (Ja). 4,84,32 (Sal. a 1); gen. sg. -]i 2,193,58 (M, 2 Hss.). S 246,7 (B); dat. sg. -]i 161,4; acc. pl. -]i O 1,18,39; fure-: gen. sg. -]e Npgl 45,10; uure-: nom. sg. -] Nk 450,6 [95,3]; fur-: dass. Gl 4,154,9 (Sal. c). Verstümmelt: furib..: gen. sg. Gl 2,51,36 (Jc). 1) das Unterlassen von an sich erlaubten Dingen, Enthaltsamkeit, vor allem als religiöse Übung: a) allgem.: furiburt [si voverit ... ut per ieiunium, vel ceterarum rerum] abstinentiam (Hs. -tia) [affligat animam suam, Num. 30,14] Gl 1,272,46. ube unser cheno odar unseriu chint ... sterbent, so klagun uuir siu uile harto unde birn lango in manigere furiburti S 161,4; b) in bezug auf Speise und Trank: farthult furiburti [quibus autem donat deus] tolerantiam [abstinentiae, Reg. S. Ben. 40] Gl 2,51,36, z. gl. St. fartraganii furiburti S 246,7. furipurti uuerah kebames abstinentiae operam damus 257,4. mvaso .. tranh furipurt ... prinke cote ciborum et potus abstinentiam ... offerat deo 9; hierher wohl auch: teilondi furipurt firhabitha parsimonia frugalitas abstinentia Gl 1,223,29 (vgl. Splett, Stud. S. 321). fasta furipurt parsimonia [frugalitas vel temperantia vel abstinentia, CGL IV, 548, 38] 4,11,51 (vgl. aber auch 2); c) in bezug auf geschlechtlichen Verkehr: Keuschheit: furiburt [de his qui in virginitate,] continentia [-que persistunt, Conc. Gangr. LXVII Überschr.] Gl 2,146,41. continentia [ohne Kontext, vgl. Gl 5,106,11 ff.] 766,3. dua thir zi giwurti scono furiburti [vgl. necesse est, ad eam (zum Paradies) ... appetitum carnis refrenando redeamus, Hrab. in Matth. 2] O 1,18,39. tugede . so reht ist . unde uureburt virtus . ut iustitia . et castitas Nk 450,6 [95,3]. so gibet er dir arma ... ueritatis . continentię (fureburte) . salutis Npgl 45,10; — spez.: Ehelosigkeit, Zölibat: furipurti [apostolus cum quosdam ad] caelibatus [gratiam instrueret, Greg., Cura 3,27 p. 81] Gl 2,193,57. 2) Maßhalten, besonders im Gebrauch des Geldes, Sparsamkeit, Genügsamkeit: uuripurte [saepe sub] parsimoniae [nomine se tenacia palliat, Greg., Cura 2,9 p. 28] Gl 2,200,30. furipurt frugalitatem (i. parsimoniam) [in eo (dem heiligen Martin) laudari non est necesse, Sulp. Sev., Mart. 2 p. 112,19] 747,37. furiburt parsimonia 4,84,32. 154,9.
Abl. -furiburtida; furiburti, furiburtîg; vgl. auch furiburtsamî.