lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

mieten

ahd. bis spez. · 16 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
22 in 16 Wb.
Sprachstufen
6 von 16
Verweise rein
85
Verweise raus
75

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

mieten sw. v.

Bd. 6, Sp. 558
mieten
sw. v., mhd. nhd. mieten; as. mēdian, mnd. mêden, mnl. mieden. — Graff II,704 f.
met-: 3. PL. prt. -on Gl 1,292,44 (Jb); gi-: part. prt. nom. sg. n. -az 322,37 (2 Hss., darunter Sg 9, 9. Jh.); ki-meatē: dat. pl. 283,28 (Jb-Rd); miattun: 3. pl. prt. O 4,37,25; miet-: 1. sg. -e Gl 4,231,32; 1. pl. -in Npgl 63,9; 3. pl. -ant Gl 4,226,1 (Sg 397, 9. Jh.; -i&-. Sg 899, Hs. 9. u. 10. Jh.); inf. -an 1,499,28 (M, 4 Hss., 2 -i&-); -in 29 (M); part. prs. nom. pl. m. -ente 613,36 (M, 3 Hss.); -enta 37 (M; oder -anta (?), vgl. Steinm.); -ent 37 (M; mit Apokope des Endvokals?); -tent 38 (M; mit Apokope des Endvokals?); 3. pl. prt. -etun 668,3 (M, 3 Hss., 1 Hs. -i&et-); ki-: part. prt. -it 2,519,15; nom. sg. m. -ter 525,50; nom. sg. n. -taz 1,322,36 (Sg 295, Gll. 9./10. Jh. (?); -tt-); ke-: dat. pl. -ten Mayer, Glossen S. 134,8 (vgl. Gl.-Wortsch. 6,367; -mieit-, Mayer a. a. O.); acc. pl. m. -te Gl 2,760,5 (Sg 105, 9. Jh.); gi-: Grdf. -it 407,50 (-iet-). 470,33 (2 Hss.); nom. sg. m. -ter 4,47,38 (Sal. a1). 137,34 (Sal. c); -er 2,449,16 (2 Hss.; beide -, 1 Hs. -ie-); -eter 4,47,37/38 (Sal. a1); nom. sg. n. -az 1,692,22 (M); -etaz 20 (M, 3 Hss., alle -i&-, in 1 Hs. Korr. aus gi); -æ̣taz 21 (M; mit zu tilgendem -æ-, l. -miettaz?); dat. sg. f. -ero 2,670,47 (-i&-); acc. sg. m. -eten 453,72 (2 Hss.). 749,9; acc. pl. m. -eta 750,36; ge-: Grdf. -it 1,797,16; -et 2,519,14; nom. sg. -ter 3,232,52 (SH a2; -ts). 4,137,7 (Sal. c); dat. sg. f. -ere 2,675,3; gi-meitit: part. prt. Gl 1,322,36; mit-: inf. -en 499,30 (M); part. prs. nom. pl. m. -ente 613,38 (M); -enta ebda. (M); 3. pl. prt. -tuon 668,6 (M); -etin ebda. (M); ke-: part. prt. acc. sg. m. -ten 2,410,13; gi-: Grdf. -et 4,353,21/22; nom. sg. m. -ter 1,686,64 (M); nom. sg. n. -iz 692,22 (M); -etiz ebda. (M); ge-: nom. sg. m. -eter 3,232,52 (SH a2; -); -ider 2,708,41 (-t- aus d korr.); mithenth: part. prs. nom. pl. m.? 1,613,39 (M; zu -th- für t vgl. Matzel S. 124. 126 f.). — gi-med-: part. prt. dat. sg. n. -edomu Gl 1,296,25/26 (Paris Lat. 2685, 9. Jh.; nach Steinm. als gimietotemu aufzufassen?); ge-: acc. sg. m. -dan 2,582,70 = Wa 96,34; -miededer: nom. sg. m. 4,199,44 (sem. Trev., 11. Jh.).
In späten Hss. mit Formen der ôn-Flexion, oder nur Schreibungen für abgeschwächten Vokal (?): miet-: 1. sg. -en Gl 3,333,17 (SH g, 3 Hss.); 3. pl. prt. -otun 1,668,4/5 (M); -oten 5 (M); gi-: part. prt. acc. sg. m. -oten 2,395,66; -mit-: nom. sg. m. -oter 1,692,23 (M, 2 Hss.). 4,47,36 (Sal. a1, 5 Hss.); -otir 169,22 (Sal. d). — ge-midode: part. prt. nom. pl. m. 4,339,7.
Verschrieben, verstümmelt: miet-: 3. pl. prt. -etum Gl 1,668,4 (M; -i&&-); -open 5 (M); ge-: part. prt. nom. sg. m. -erer 4,47,39 (Sal. a1; -ie-); ..mi..ter: dass. 5,45,24 (Sal. a1; l. gimitoter; gi- u. -to- erloschen, vgl. Steinm.); inneaton: 3. pl. prt. 1,292,43 (Rd); .niete: 2. sg. imp. Tiefenbach, Aratorgl. S. 21,8 (l. miete, m nicht eindeutig, vielleicht urspr. i. niete, vgl. ebda. Anm. 95); ze-met: part. prt. Gl 3,716,9 = 422,7 (l. gemet); gi..: part. prt. acc. pl. m. Nievergelt, Glossierung S. 312,279 (zu Gl 2,750,36). 1) in Dienst oder Sold nehmen: meist im Part. Praet. belegt: mietente [qui confertis aurum de sacculo, et argentum statera ponderatis:] conducentes [aurificem, ut faciat deum, Is. 46,6] Gl 1,613,36. mietetun [cum mercede] conduxerint [nationes, Os. 8,10] 668,3. gimietetaz [de regnis aliis, et de insulis maritimis venerunt ad eum exercitus] conductitii (Hss. -cius) [1. Macc. 6,29] 692,20. gimieter conductus [idem (Apollo) pavit alienum pecus, Prud., P. Rom. (X) 193] 2,449,16. 525,50. gimieteten [unum rusticum mercede] conductum [, ut vehiculo ligna deferret, isse ad silvam nuntiant, Sulp. Sev., Mart. 21 p. 130,23] 749,9. gemietter conductus 3,232,52. 4,47,36. 137,7. 169,22. 5,45,24. gemet scalc conducticius 3,716,9 = 422,7. gemiededer conducticius 4,199,44. 2) refl.: sich verdingen: sih meaton sih pifuluhun [repleti prius, pro panibus] se locaverunt [1. Reg. 2,5] Gl 1,292,43. 3) pachten, mieten, im Part. Praet. belegt: gimeitit [si] conductum [venerat pro mercede operis sui, Ex. 22,15] Gl 1,322,36 (1 Hs. noch vel congregatum, vgl. CCCM 189A,409,111). gimietero conducta [-que pater tellure serebat, Verg., A. XII,520] 2,670,47. 675,3; — substant.: Mietwohnung: in sinemu gimededomu [(Paulus) mansit autem biennio toto] in suo conducto (Hs. -i) [: et suscipiebat omnes, qui ingrediebantur ad eum, Acta 28,30] Gl 1,296,25/26. 4) kaufen: mietan [memini me ob intelligentiam huius voluminis Lydaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis] redemisse [nummis, Job. Prol. p. XX] Gl 1,499,28 (2 Hss. gimietan). 5) (jmdn.) bezahlen, oft auch im Sinn von bestechen: gemietit [vae illis, quia in via Cain abierunt, et errore Balaam mercede] effusi (corrupti) [sunt, et contradictione Core perierunt, Judae 11] Gl 1,797,16. gimietoten nundinatum (Glossen: mercede conductum, mercatum, locatum pretio, vgl. PL 60) [hunc (medicum) arguit, mercede certa pactus ut conluderet, Prud., P. Rom. (X) 969] 2,395,66. 410,13. 453,72. 582,70 = Wa 96,34. gimietit uuirdit [falluntur publica iura, lex armata sedet, sed nescit crimen opertum: aut, si res pateat, iudex] conrumpitur [auro, Prud., Symm. II,180] 407,50. 470,33. 519,14. gemitider [si mihi ... nunc foret illa iuventas, haut equidem pretio] inductus [pulchroque iuvenco venissem, nec dona moror, Verg., A. V,399] 708,41. gimieteta [nimirum] obarratos [habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur, Sulp. Sev., Ep. III p. 146,10] 750,36. 760,5. Nievergelt, Glossierung S. 312,279 (zu Gl 2,750,36). gimitet aere conductos [Randgl. zu ebda.] Gl 4,353,21/22. gemidode [scilicet extremi Pompeium] empti [-que clientes continuo per tot satiabunt tempora regno? Lucan 1,314] 339,7. kemietten [non possum digne admirari pro rei magnitudine, quod] redemptis [pretio falsis testibus ... nullam aliam invenerint causam interfectionis eius, nisi quod rex Judaeorum esset, Hier. in Matth. 27,37 p. 210B] Mayer, Glossen S. 134,8 (vgl. Gl.-Wortsch. 6,367). miete remunera quod sequentia magis probant [Randgl. zu: vectorem] compone (sterne) [tuum, nec reddere tardes officium, Ar. I,760] Tiefenbach, Aratorgl. S. 21,8 (Hs. noch Gl. fazzôn). ni duemes, so thie rietun, thie thie knehta miattun mit scazzu joh mit worton [vgl. (principes sacerdotum) consilio accepto pecuniam copiosam dederunt militibus, Matth. 28,12] O 4,37,25. damvs vobis pecvniam . et dicite qvia vobis dormientibvs venervnt discipvli et abstvlervnt evm (uuir mietin iuch . chedint daz sine iungerin in ferstalin iu slaffenten) Npgl 63,9. 6) bewerten: gimitter [dixit dominus ad me: Proiice illud ad statuarium, decorum pretium (sc. dreißig Silberlinge), quo] appretiatus sum [ab eis, Zach. 11,13] Gl 1,686,64 (8 Hss. feilôn, 3 kusten). 7) Vok.-Übers.: kistattem kimeatem [posuit et candelabrum in tabernaculo testimonii e regione mensae in parte australi,] locatis [per ordinem lucernis, iuxta praeceptum domini, Ex. 40,23] Gl 1,283,28. gisaz gimietter conpositus 4,137,34 (vgl. Beitr. 73,212). 8) Glossenwort: mieten conduco convoco convenio Gl 3,333,17. mietant conducunt 4,226,1 (vor farmietant locant). ih miete conduco 231,32.
Abl. mietâri; vgl. mêdon as. [Nässl]
7463 Zeichen · 373 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    mietensw. v.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +4 Parallelbelege

    mieten sw. v. , mhd. nhd. mieten; as. mēdian, mnd. mêden , mnl. mieden. — Graff II,704 f. met-: 3. pl. prt. -on Gl 1,292…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    mietenstn.

    Mhd. Handwörterbuch (Lexer) · +5 Parallelbelege

    mieten stn. bestechung. mit grôszem schenken und mieten Mh. 3,92 ;

  3. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    mietenverb.

    Grimm (DWB, 1854–1961) · +4 Parallelbelege

    mieten , verb. in verschiedener bedeutung nach dem subst. miete, ahd. mietan, mhd. mieten. 1 1) selten in der älteren sp…

  4. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    mieten

    Goethe-Wörterbuch

    mieten meist -th- a einen Geldbetrag für die zeitweise Nutzung einer Sache entrichten; meist ‘Wohnung, Garten, Haus m.’;…

  5. modern
    Dialekt
    mietenschw.

    Pfälzisches Wb. · +2 Parallelbelege

    mieten schw. : nach dem Schd., miete (mīdə) [vereinzelt]; vgl. vermieten . Südhess. IV 656 ; Rhein. V 1129 .

  6. Spezial
    mieten

    Deutsch-Ladinisch (Mischí) · +1 Parallelbeleg

    mie|ten vb.tr. 1 (von Immobilien) afité (-ta), tó adinfit 2 (in Bezug auf bewegliche Sachen) impresté (-sta) , tó a d’im…

Verweisungsnetz

89 Knoten, 119 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 14 Hub 2 Kompositum 67 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit mieten

20 Bildungen · 3 Erstglied · 14 Zweitglied · 3 Ableitungen

mieten‑ als Erstglied (3 von 3)

mietenære

KöblerMhd

mietenære , st. M. nhd. Söldner, Gemieteter ÜG.: lat. mercenarius Gl Q.: Gl (15. Jh.?) E.: s. mieten (1) W.: nhd. DW- L.: LexerHW 1, 2135 (m…

mieten als Zweitglied (14 von 14)

īnmieten

KöblerMhd

*īnmieten , V. nhd. einmieten, vermieten Hw.: s. īnmietunge; vgl. mnd. inmēden E.: s. īn, mieten W.: s. nhd. einmieten, V., einmieten, DW 3,…

abemieten

KöblerMhd

abe·mieten

abemieten , sw. V. nhd. „abmieten“ Q.: StRMühlh (14. Jh.) E.: s. abe, mieten W.: nhd. (ält.) abmieten, sw. V., abmieten, DW 1, 78 (abmiethen…

abmieten

DRW

abmieten Nebenformen abmueten (ZRG.² Germ. 32 (1911), 340), nd. afmeden, -mieden I von jemandem etwas mieten, pachten mittet ... eyn man dem…

anmieten

DRW

anmieten mieten auf angemieteten fuhren rekruten befördern 1855 Gutzeit,Livl. I 42 Faksimile

ausmieten

DRW

aus·mieten

ausmieten mnd. uthmeden I vermieten daz er is [das Haus] usmytit umme nuz 14. Jh. GlWeichb. 292 Faksimile I – in einem fremden Hause unterbr…

ausvermieten

DRW

aus·vermieten

ausvermieten vermieten hedde men de panne vor pennighe uthvormedet oJ. MagdebSchSpr.(Friese) 171 Faksimile

ermieten

Lexer

er-mieten swv. BMZ erkaufen, bezahlen Ms. Freid. daʒ er mit strîte moht ab got ermieten j.Tit. 244. die (êren) sol ir menlich tât in strît e…

firmieten

AWB

fir·mieten

fir- mieten sw. v. , mhd. nhd. vermieten; mnd. vormêden , mnl. vermieden. — Graff II,706. far-miet-: 3. pl. -ant Gl 4,226,2 ( Sg 397, 9. Jh.…

gemieten

Lexer

ge-mieten swv. belohnen. er kunde wol mit lône rîlîche die gem. Engelh. 5125. den boten gem. Ulr. Wh. 200 c . er sol mich gem. mit sô ritter…

gimieten

AWB

gi- mieten sw. v. , mhd. frühnhd. gemieten; as. gimēdian, mnd. gemeden ( vgl. Schiller-Lübben 2,52 ), mnl. gemieden . — Graff II,705 f. ge-m…

rātmieten

KöblerMhd

rāt·mieten

rātmieten , sw. V. nhd. Ratslohn geben Q.: Ot (1301-1319) (FB rātmieten) E.: s. rāt (1), mieten W.: nhd. DW-

vermieten

Pfeifer_etym

ver·mieten

1Miete f. ‘Entgelt für die zeitweilige Überlassung einer Wohnung, eines Gegenstandes’, seltener ‘zeitweilige Übernahme’, ahd. mieta ‘Lohn, G…

ūfmieten

KöblerMhd

ūfmieten , sw. V. nhd. „aufmieten“, mieten Q.: Tuch (1464-1475) E.: s. ūf, mieten W.: nhd. DW- L.: Lexer 459b (ūfmieten), LexerHW 2, 1697 (û…

ūzmieten

KöblerMhd

ūzmieten , sw. V. nhd. ausmieten Hw.: vgl. mnd. ūtmēden Q.: StRPrag (14. Jh.), WeistÖ E.: s. ūz, mieten W.: nhd. (ält.) ausmieten, sw. V., a…

Ableitungen von mieten (3 von 3)

ermieten

Lexer

er-mieten swv. BMZ erkaufen, bezahlen Ms. Freid. daʒ er mit strîte moht ab got ermieten j.Tit. 244. die (êren) sol ir menlich tât in strît e…

gemieten

Lexer

ge-mieten swv. belohnen. er kunde wol mit lône rîlîche die gem. Engelh. 5125. den boten gem. Ulr. Wh. 200 c . er sol mich gem. mit sô ritter…

vermieten

Pfeifer_etym

1Miete f. ‘Entgelt für die zeitweilige Überlassung einer Wohnung, eines Gegenstandes’, seltener ‘zeitweilige Übernahme’, ahd. mieta ‘Lohn, G…