Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
thehsala (st.?) f.
(st.?) f., mhd. dëhsel, nhd. dechsel; mnd. dêssel; vgl. mnl. dissel m. — Graff V,124.
Alle Belege (außer Gl 4,95,44) im Nom. Sing.
tehssela: Gl 1,519,19 (M, lat. abl.). — dehs-al-: -a Gl 1,519,16 (M, 6 Hss., lat. abl.). 628,48 (M, 5 Hss., lat. abl.). 2,450,52/53 (2 Hss., lat. abl.). 3,266,12 (SH b); -] 4,36,52 (Sal. a 1, 2 Hss.); -el-: -a 1,519,18 (M, lat. abl.). 3,266,12/13 (SH b). 311,42 (SH e, 2 Hss.). 637,3. 693,4. 4,280,17 (M, lat. abl.); -e 3,678,21; -] 4,181,52 (14. Jh.); -il-: -a 1,519,18 (M, lat. abl.). 3,122,22 (SH A, 2 Hss.); -e 414,15 (Hd.). 665,10 (h auf Rasur); -] 1,519,19 (M, lat. abl.). 628,50 (M, 2 Hss., lat. abl.); -la: 519,18 (M, 2 Hss., lat. abl.). 628,49 (M, lat. abl.). 3,629,35. 633,18. 636,17 (h aus s korrigiert). 4,167,38 (Sal. d); dechs-al-: -a 1,519,17 (M, lat. abl.); -el: 4,181,52 (14. Jh.); -la: 131,55 (Sal. c); descla: 275,23 (lat. abl.). — thehsala: Gl 3,633,18.
tessila: nom. pl.? (lat. abl.) Gl 4,95,44 (Sal. a 1, 2 Hss.). 174,32 (Sal. e). Beitr. 73,264,8 (Sal. a 1). — desel: Gl 3,193,1 (SH B). — thesela: Gl 3,122,22 (SH A). 193,1 (SH B); thessila: nom. pl. 4,95,45 (Sal. a 1); thesla: 3,656,25 (clm 19410, 9. Jh.). 4,196,56.
dichsel: Gl 3,223,36 (SH a 2); dihsil: 4,36,53 (Sal. a 1). — ti-sola: Gl 3,633,18 (14. Jh.); disla: 4,36,52 (Sal. a 1).
Verschrieben: dethsala: Gl 1,519,17 (M, lat. abl., vgl. Gl 5,94,14). 628,49 (M, lat. abl.); deshasala: 3,266,12 (SH b); desehla: 294,6 (SH d).
Verstümmelt: ..esela: Gl 3,643,36 (oder esda, l. thesela, Steinm.). 1) Axt, Beil, Krummhaue: dehsala [exciderunt ianuas eius in idipsum: in securi et] ascia [deiecerunt eam, Ps. 73,6] Gl 1,519,16 (1 Hs. thehsa). 4,275,23. dehsala [quia lignum de saltu praecidit opus manus artificis in] ascia [Jer. 10,3] 1,628,48. 4,280,17. dehsala [furorne summus ultima et dementia est, ...] deasciato (polito. exciso. ab ascia) [supplicare stipiti, Prud., P. Rom. (X) 381] 2,450,52. dehsila ascia 3,122,22 (im Abschn. De ferramentis, 3 Hss. thehsa, 1 Hs. thuuerahackus). 193,1 (ebda.). 266,12. 414,15. 633,18. 636,17. 637,3. 678,21. 693,4. 4,36,52. 131,55. 167,38. 196,56. dichsel uel barta ascia 3,223,36 (1 Hs. thehsa ł barta). 294,6. 311,42. dechsel ł mayzel ascia 4,181,52; hierher auch (?): dehsla ferrum confertorium 3,629,35. 665,10 (vgl. Diefb., Gl. 141a), oder ist ein Gerät zum Schwingen des Flachses gemeint? (Vgl. DWb. II,881). thesla cafasso 656,25 (vgl. dazu jetzt: Mlat. Wb. II,48,28 ff. u. ZfrPhil. 108,223). 2) (langes(?), Reb-(?)) Messer, Grabscheit(?): pursun ł tessila scalparis Gl 4,95,44 (1 Hs. nur pursun, 1 tirlice t.). scalparin 174,32. scalparis pursim l’ tessila dicitur Beitr. 73,264,8; hierher wohl auch: ..esela runtina Gl 3,643,36 (vgl. Diefb., Gl. s. v. runcina).
Vgl. Wilm., Gr. 22 § 213; Heyne, Hausalt. 1,76 Anm. 12.
Nachträge zu den Glossen: Hbr. I,250,284. Mayer, Glossen S. 119,21.[Donath]