lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

lahs

as. bis mhd. · 9 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
9 in 9 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
37
Verweise raus
22

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

lahs st. m.

Bd. 5, Sp. 596
lahs
st. m., mhd. lahs, nhd. lachs; as. lahs (s. u.), mnd. las; ae. leax; an. lax. — Graff II,163.
lahs: nom. sg. Gl 2,160,23. 3,7,32 (Voc.). 15,61. 45,49 (5 Hss.). 83,12 (SH A, 6 Hss.). 202,19 (SH B). 235,11 (SH a 2, 5 Hss.). 272,71 (SH b, 3 Hss.). 316,54 (SH e). 334,21 (SH g, 3 Hss.). 361,15. 456,15. 675,60. 688,31 (Sg 299, 9. Jh.). 4,58,30 (Sal. a 1, 3 Hss.). 201,55. 245,15 = Wa 111,13 (Jh). Add. II,124,25. Hbr. I,156,592 (SH A). Mayer, Glossen S. 92,19; acc. sg. Gl 2,159,34. 756,24; lachs: nom. sg. 3,45,50 (4 Hss.). 4,58,30 (Sal. a 1, 5 Hss.). 187,31. Meineke, Ahd. S. 31,192 (Sal. a 1); lax: dass. Gl 3,56,23 (13. Jh.); las: dass. 369,19 (Jd). 720,43 (Berl. Lat. fol. 735, 12./13. Jh.). 4,58,32 (Sal. a 1). Thies, Kölner Hs. S. 168,2 (SH, Köln, Hist. Archiv W* 91, 13. Jh.).
lechse: nom. pl. Gl 3,47,40 (Frankf. Bl., 14. Jh.); hierher (?), evtl. auch ae. beeinflußt (vgl. Gl 4,179 Anm. 11 u. Hessels, Corp. S. 49 E 315, anders Michiels S. 80), oder verschr.: lex: nom. sg. 4,185,63 (Melk K 51, 14. Jh.). Mayer, Glossen S. 121,16 (Vat. lat. 625, 13. Jh.?).
Mit Übergang in die schwache Deklination (vgl. Paul, Mhd. Gr.23 § 187 Anm. 4): lachso: nom. sg. Gl 4,141,33 (Sal. c, 13. Jh.); lahse: dass. 3,83,12 (SH A, 13. Jh.); laze: dass. 3,46 Anm. 8 (13. Jh.).
Verschrieben: laas: nom. sg. Gl 4,230,10 (clm 14456, 9. Jh.; l. lahs, Steinm.); lans: dass. 187,32. Mayer, Glossen S. 122,6; last: dass. Gl 2,620,20 (Wien 2171, 9. Jh.); lashs: dass. 3,299,37 (vgl. Hbr. II,567; SH d); lasche: nom. pl. 47,40. — lashe: nom. sg. Gl 3,455,9.
Lachs, Salmo (Trutta) salar L. (vgl. Brehm, Fische S. 265): lahs [Danubii piscis huso sit odorus in escis. Salmo potens piscis sit sanus et aptus in escis. Fortis in] esocem [mittat benedictio vocem, Ekkeh., Liber bened. p. 285,45] Gl 2,159,34. lahs [talibus hospitibus cum non sit piscis abundans stagnello palmos] esox [capitur duodenos, ebda. p. 378,114] 160,23. last. ł piscis bibirwrz awirchę saperdam (Hs. saperda) [advehe Ponto,] castoreum, stuppas [, ebenum, Pers. 5,135] 620,20 (unter Seduliusgll.). lahs [ad primum iactum in rete permodico inmanem] esocem [diaconus extraxit, Sulp. Sev., Dial. 3,10 p. 207,26] 756,24. lahs essox 3,7,32. 15,61. 45,49 (1 Hs. noch hûso, andere Hss. nur hûso). 46 Anm. 8. 56,23. 83,12. 202,19. 235,11. 361,15. 369,19. 455,9 (1 Hs. salmo). 456,15. 675,60. 688,31. 720,43. 4,58,30. 141,33. 201,55. 245,15 = Wa 111,13. Add. II,124,25. Hbr. I,156,592. Mayer, Glossen S. 92,19. Meineke, Ahd. S. 31,192. Thies, Kölner Hs. S. 168,2. lechse esoces Gl 3,47,40. lahs exsox piscis 272,71. 334,21. esox species piscis 299,37. 316,54. lex. uł piscis salmo esox 4,185,63 (1 Hs. hauos (s. u. hûso) uł piscis salme). Mayer, Glossen S. 121,16. lachs uł salmo isox vł isicius piscis Gl 4,187,31 (zum zweiten lat. Lemma vgl. Diefb., Gl. 310b s. v. isic). Mayer, Glossen S. 122,6. laas ille piscis essox Gl 4,230,10.
2983 Zeichen · 223 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    lahsst. M. (a?)

    Köbler As. Wörterbuch

    lahs , st. M. (a?) nhd. Lachs ne. salmon (N.) ÜG.: lat. esox GlTr, GlVO Hw.: vgl. ahd. lahs (st. M. a?) Q.: GlTr (Anfang…

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    lahsst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    lahs st. m. , mhd. lahs, nhd. lachs; as. lahs ( s. u. ), mnd. las; ae. leax; an. lax. — Graff II,163. lahs: nom. sg. Gl …

  3. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    LAHSstm.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +4 Parallelbelege

    LAHS stm. lachs, der fisch. Graff 2,163. esox gl. Mone 7,597. 8,98. H. zeitschr. 5,416.

Verweisungsnetz

27 Knoten, 37 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 8 Wurzel 2 Kompositum 16 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit lahs

11 Bildungen · 7 Erstglied · 2 Zweitglied · 2 Ableitungen

lahs‑ als Erstglied (7 von 7)

lahsen

Lexer

lah·sen

lahsen stv. I, 4. zu folgern aus ungelahsen.

lahsts

AWB

lahst s Gl 3,225,53 s. lastar.

lahsvörhen

MWB

lahsvörhen stF. ‘Lachsforelle’ guter visch sint da vil, / hechten, salmen ane zil, / lax vörchen, sturen, rut visch HvNstAp 8888 (vgl. Anm.z…

lahszehende

KöblerMhd

lahs·zehende

lahszehende , sw. M., st. M. nhd. Lachszehnter, Abgabe an Lachsen Q.: Urk (1407) E.: s. lahs, zehende (2) W.: nhd. DW- L.: DRW

lahs als Zweitglied (2 von 2)

klahs?

KöblerGot

*klahs? , Adj. Vw.: s. niu- E.: schwierig, Feist s. u. niuklahs

vrouwenvlahs

AWB

vrouwen·vlahs

vrouwenvlahs mhd. st. m. , nhd. frauenflachs ( vgl. DWb. IV, 1,78 ). vrowen-flas: nom. sg. Gl 3,558,25 ( clm 615, 14. Jh. ). Leinkraut, Lina…

Ableitungen von lahs (2 von 2)

gelahsen

Lexer

ge-lahsen in ungelahsen.

LAHSE

BMZ

LAHSE , LUOHS vgl. baierisch. gelachsen nhd. gelegen, bequem Schmeller 2,428.