Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
halt adv. comp.
adv. comp., mhd. nhd. halt; as. hald; an. heldr; got. haldis; zur Bildung vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 405. — Graff IV,909 ff.
halt: Gl 1,312,7 (fragm. S. Paul, 10. Jh.; Hs. neohalt). S 4,31 (Hildebr.). F 20,14. T 28,2. 3. 44,3. 19. 67,14. O 2,12,56. 3,22,19. 44. 5,5,7. 23,154. Npw 118 P,120 (2).
Hierher wohl: hald (Hs. haldirstovnt): Beitr. 73,254,8 (Harl. 2728, 11. Jh.; vgl. Ahd. Gl.-Wb. S. 251 s. v. halt adv. u. S. 586 s. v. ir-stantan); halht (Hs. diuhalht): Thoma, Glossen S. 11,16 (S. Mihiel BM 25, 10. oder 11. Jh.; Thoma, Anm. z. St. ist die Korrektur nicht klar; vgl. aber nun Meineke, Stud. S. 133,233 u. S. 278, der an diu halht ‘nun aber’ denkt mit unetymologisch gesetztem inlautendem h).
vielmehr, eher, lieber: ni curet thie forhten thithar lihhamon slahent ... ouh halt forhtet then thie thar mag sela ... fliosan in hellauuizi nolite timere eos qui corpus occidunt ... sed potius eum timete qui []potest et animam ... perdere in gehennam T 44,19. uuanda mih diu e nieht girehthaften ni mac, suntir si machit mih halt ubirfartiligen Npw 118 P,120, ferner: T 67,14 (alioquin); im Vergleich: halt — thanne/thenne ‘lieber, eher — als’: bitherbi ist thir thaz furuuerde ein thinero lido halt, thanne al thin lihhamo si gisentit in hellafuir expedit enim tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum mittatur in gehennam T 28,2. 3. uuanta mit dera uuizenlichen forhten uuerdent si halt piuueret denne firmiten Npw 118 P,120 (Np potius ... quam); — halt mêr ‘vielmehr, eher’: in burgi Samaritanorum ni get ir in, ouh halt mer faret zi then scafon sed potius ite ad oves T 44,3; — nio halt ‘keineswegs’: neohalt ist [dixitque ei dominus:] Nequaquam [ita fiet, Gen. 4,15] Gl 1,312,7 (vgl. Gl 5,89,32); — thiu halt/mêr thiu halt ‘vielmehr, lieber; trotzdem’ (in verneinten Sätzen): nio do nist uns ioh iu hear kanoga .. diu halt za dem iz forchaufent enti chaufet iu ite potius ad vendentes F 20,14; ni duen wir bi thia guati thir (Christus) thaz widarmuati, wir duen iz mer thiu halt, wanta sprichist, thaz ni scalt O 3,22,44; zellen wir iu ubar jar, thaz wir wizun alawar ... thiu halt ni intfahet ir thaz 2,12,56. then ginoz firliaf er (Johannes) fram, joh êr zi themo grabe quam, ni giang er thiu halt thoh tharin 5,5,7, ferner: 3,22,19. 5,23,154; — nio thana halt ‘dann niemals mehr’ (vgl. zu dieser Übers. Lühr, Hildebr. II,562 f. u. 571, Schützeichel, Textgeb. S. 8; zur Übers. ‘trotzdem, dennoch niemals’ vgl. Lühr, Hildebr. II,562 Anm. 2, Schützeichel, Ahd. Wb.3 S. 76; vgl. ferner Ahd. Wb. 2,36 s. v. thana1 mit Lit.): wettu irmingot ... dat du neo dana halt mit sus sippan man dinc nigileitos S 4,31; — hierher wohl auch in der Bed. ‘vielmehr’: hald irstovnt [at postquam trunco cervix abscissa recessit (durch den grausamen Septim),] vindicat (Hs. vendicat) [hoc Pharius dextra gestare satelles, Lucan 8,675] Beitr. 73,254,8; thiu halt ‘vielmehr (noch), auch noch’: scoltosto diuhalht mir stelen numquid etiam deos meos furari debueras? [Comm. in Gen. = Gen. 31,30] Thoma, Glossen S. 11,16 (vgl. o.).
Abl. halto.