Eintrag · Mittellateinisches Wb.
gelo
gelo, -avi, -atum, -are.script. gell-: MLWl. 66.fere usu medial. et intrans.; trans.: MLWMLW p. 641, 22. 25.partic. perf. usu adi.: MLWMLWl. 62. 63. 1 gener.: a gelu constringi, conglaciari – (ge-, zu)frieren: MLWWipo gest. 30 p. 49,22sqq. equi ..., si pedes infixissent terrae, ... per noctem ita -tigelati constringerentur, ut nequaquam nisi securibus ... de terra in circuitu -tagelata evelli potuissent eqs. MLWChron. Cosmae cont. I a. 1134 p. 141,3 flumen ... quater -tumgelatum est. MLWAlbert. M. veget. 4,112 a frigido aere ... reprimitur modicus humor et -aturgelatur. MLWAlbert. Mil. temp. 242 p. 514,6 (add.) -llavitgellavit flumen Paudi.glacie (terrae) adhaerescere – (am Boden) festfrieren: MLWl. 62. b (gelu) aduri – erfrieren: MLWChron. Basil. a. 1050 p. 291,16 omnes vinee Romanorum -veruntgelaverunt. c impers. i. q. friget – es friert, ist gefroren: MLWChron. Cosmae cont. I a. 1134 p. 141,1 hyems instabilis, ita ut nunc -retgelaret, nunc vernalis more temporis terra resolveretur. MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 4 p. 64,17 citius exibunt grues ad pascendum et citius redibunt, nisi -veritgelaverit eqs. MLWAnnal. Hales. a. 859 (MGScript. XVI p. 482,49) isto anno cepit -aregelare ii. Kal. Decemb. v. et MLWl. 60. d obrigescere, torpescere – erstarren (in imag.): MLWRhythm. 8,7,1 -batgelabat ... diabolus ... timens venturo Domino. 2 natur. et medic. i. q. coagulari, conspissari – fest werden: a de iure (‘gelieren’): MLWAlbert. M. animal. 3,137 ‘eius ... brodium, quod habundat in zyrbo et sepo, ⌊-aturgelatur et induratur⌋ (p. 520a,10 πήγνυνται) sicut caprae et ovis’ eqs. b de sanguine i. q. concrescere – gerinnen: MLWPs. Hippocr. sang. 1 cum ... sanguis, cum fuerit evacuatus, mox -veritgelaverit insuper et albuginem habuerit. MLWTract. de caus. mul. 72 fit hec (decursio rubia) et in tempore parturientes, quando sanguis multos et -tusgelatus discendit. MLWPs. Heliod. chirurg. 79 aliquotiens, quae sarciuntur, non glutinantur loca, ubi sanguis infrigidaverit vel -veritgelaverit. al. 3 alch. de exsiccatione i. q. densari, indurari, congelare, florere q. d. – sich verdichten, verhärten (zu), auskristallisieren, ausblühen (fere usu medial. et intrans.; trans. i. q. indurare, florere facere – zum Ausblühen bringen: MLWMLWl. 22. 25): MLWCompos. Luc. G 29 afronitro ... nascitur in loco nitri, priusquam -etgelet. MLWGeber. clar. 1,4 terra, que dissolvitur, et ignis, qui currit, et ventus -tusgelatus (gloss.: ventus -tusgelatus est argentum vivum). MLWIoh. sacerd. 3 -agela ... ipsum (sc. almiçadir cum calce dissolutum), et -biturgelabitur lamina candida cristalina. MLWPs. Arist. pract. p. 661a,40 dicitur argentum vivum, quod in corpore magnesiae est occultatum et in eo -andum;gelandum itaque, cum congelatur, cineri similis efficitur. al. cf. congelare.Leithe-Jasper