lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

flecko

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
4
Verweise raus
7

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

flecko sw. m.

Bd. 3, Sp. 963
flecko
sw. m., mhd. vlecke, nhd. (älter) flecke; mnd. (m. f.) mnl. (f.) vlecke. — Graff III, 757.
flecch-: nom. sg. -o Gl 1,284,31 (Rd). 3,231,67 (SH a 2). 4,150,4 (Sal. c); dat. pl. -on Np 44,11; acc. pl. -un Gl 4,136,49 (Sal. c); -en Np 14,2. Npgl 44,12; flech-: nom. sg. -o Gl 1,214,26 (R). 4,76,54 (Sal. a 1); dat. pl. -on 2,733,5. Npw 44,11; -un Gl 2,640,9; flecco: nom. sg. 1,284,31 (Jb). — phlechun: nom. pl. Gl 2,630,45 (clm 18 059, 11. Jh.).
(der) flecco: nom. sg. Gl 3,490,20 (Wien 10, 11. Jh.) s. eitarflecko, Nachträge (vgl. auch u. 3). 1) Fleck, Mal als oberflächliche Verfärbung: a) der Haut: als Körpermal, Muttermal: flecho mit diu man gaporan uuirdit naevum (doch vgl. lat. Text im Abrog.: naevum macula quod in homine nascitur) Gl 1,214,26; des Tierfells: flechhun [nec mihi displiceat (sc. vacca)] maculis [insignis et albo, Verg., G. III, 56] 2,636,42. flechun [(der Widder seinen Lämmern) ne] maculis [infuscet vellera pullis nascentum, ebda. 389] 640,9; b) der Sonne: phlechun [sin] maculae [incipient rutilo inmiscerier igni, omnia tum pariter vento nimbisque videbis fervere, Verg., G. I, 454] Gl 2,630,45; c) mit dem Nebensinn des Wertmindernden: Makel: fleccho inti lastar [quod si de pecoribus oblatio est, de ovibus sive de capris holocaustum, masculum absque] macula [offeret, Lev. 1,10] Gl 1,284,31; — geistlich-moralisch: Schandfleck, -mal: der (sc. diabolus) dih unuuallicha gebar . mit flecchon dinero sundon NpNpw 44,11; ânu fleckôn makellos, rein, sündenfrei: (Christus) der ana flecchen darin gat . unde reht uuurchet qui ingreditur sine macula et operatur iustitiam Np 14,12 (Npw ane meili d. i. meila). absque macula . absque ruga (ane flecchen ane runzun) . uuile er dih sin Npgl 44,12; d) Glossenwort: flecho macula Gl 4,76,54 (2 Parallelhss. flec). 150,4. 2) Leinen-, Lederfleckchen, -flicken: flechon [patres nostri et abbas Pampo, vetustis et de] multis partibus (Hs. platibus, aber dies wohl doch nur Verschreibung) [resarcitis vestibus utebantur, Vitae patr. V p. 583a,9] Gl 2,733,5. fleccho cimba commissura 3,231,67 (Parallelhs. flec). flecchun commissuras iuncturas 4,136,49 (im Lat. ist offensichtlich mit commissura die Verbindungsstelle, Fuge gemeint, vgl. auch commissura dicitur tabularum coniunctio, Is., Et. XIX, 19,8). 3) Ganz unsicher ist: derflecco hordiolum (Hs. ord-) Gl 3,490,20. Das Glossar weist sonst keinen Artikel auf, auch stimmt die Zusammenschreibung bedenklich; sie weist auf ein Komp. Hordiolum ist das Gerstenkorn über dem Auge. Aufschlußreich ist der lat. Teil einer weiteren hordiolum-Glosse: „ordiolus est paruissima et purulenta collectio in pilis palpebrarum constituta in medio lata ex (d. i. wohl et) ex utroque conducta. ordei granum simulans“, vgl. Gl 3,476,30 ff. Die ausdrückliche Kennzeichnung der collectio d. i. des Geschwürchens als purulenta ‘eitrig’ läßt erwarten, daß sich dies im ersten Komp.-Glied ausdrückt: Ist eitarflecko (geschr. wohl (h)eiderflecco) gemeint?
Vgl. flec.
Komp. ? eitarflecko.
3063 Zeichen · 96 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    fleckosw. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    flecko sw. m. , mhd. vlecke, nhd. ( älter ) flecke; mnd. ( m. f. ) mnl. ( f. ) vlecke. — Graff III, 757. flecch-: nom. s…

Verweisungsnetz

836 Knoten, 846 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Hub 2 Kompositum 831

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit flecko

5 Bildungen · 3 Erstglied · 2 Zweitglied · 0 Ableitungen

flecko‑ als Erstglied (3 von 3)

fleckohti

AWB

fleckohti adj. , mhd. vleckecht, nhd. ( älter ) fleckicht, dial. bair., tirol., schwäb. flecket Schm. 1,786, Schöpf. S. 141, Fischer 2,1554,…

fleckort

DWB2

flec·kort

fleckort m. (zu flecken m. 4 b ): ⟨1631⟩ freib. diözesan-arch. 23(1893)253.

flecko als Zweitglied (2 von 2)

ougflecko

AWB

ougflecko sw. m. , mhd. ougenvlecke, nhd. dial. bad. augenflecken pl. Ochs 1,89 ; mnd. mnl. ogenvlecke; vgl. ae. éagfléah ( vgl. Bosw.-T., S…