lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

vol

mhd. bis Lex. · 11 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

Lexer
Anchors
30 in 11 Wb.
Sprachstufen
5 von 16
Verweise rein
477
Verweise raus
56

Eintrag · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

vol -lles, adj.

Bd. 3, Sp. 432
vol, -lles adj. (BMZ volle MWVQVZWalth. 29,2. MWVQVZGreg. 1941 var. MWVQVZJer. 17875. foul MWVQVZN. v. B. 302. 10. vgl. MWVQVZWeinh. al. gr. § 71 —: voll, angefüllt (als präd. adj. ohne oder mit st. sw. flexion) MWVQVZNib. MWVQVZIw. MWVQVZWalth. MWVQVZTrist. wenn der môn vol ist MWVQVZMgb. 65,7. 153,8. dei ehir wâren eben volliu MWVQVZGen. D. 85,12. ir ougin wurdin vol MWVQVZAth. A* 14. swie vol diu kanel wære MWVQVZWeinsw. 260. möhte er gehabt hân nâch sînem willen volle hant MWVQVZEr. 2277. dô wart im mit voller hant (mit der faust) geslagen ein tiefiu wunde MWVQVZWig. 180,24, mit gen. allgem. (der einen keʒʒel an die gluot vollen waʒʒers tuot MWVQVZBüchl. 1,466. vol liehter varwe MWVQVZEr.2 7729. er sach den berch vollen herwegen und vollen engel MWVQVZGriesh. 1,147. ein rouchvaʒ voller kölr MWVQVZib. 2,119. wan si den biutel vol truoc ir gevatern pfenninge MWVQVZBloch 384. ein wîp vol rîcher sinne MWVQVZib. 188. êren MWVQVZApoll. 1526, triuwen vol MWVQVZReinh. 330,1074. vol gelustes MWVQVZMgb. 285,13, luftes MWVQVZib. 11,2. bäche unde lâ lâgen antvogele vol MWVQVZEr.2 2038 u. anm. daʒ velt lac der tôten vol MWVQVZBit. 10795. MWVQVZHerb. 12035. 16228. wan er aller vol lac kroten unde slangen MWVQVZKrone 12785. diu krône lac gar edeler steine vol MWVQVZLieht. 485,30. ieslich valde bleter vol was gehangen MWVQVZib. 296,10. dô sach man ir schilde stecken gar schüʒʒe vol MWVQVZNib. 2069,4. der sal sitzet herren, ritter unde knehte vol MWVQVZDiocl. 8580. MWVQVZHelbl. 15,246. daʒ hûs saʒ edeler frouwen vol MWVQVZBit. 4354. MWVQVZLieht. 258,26. MWVQVZCraon 678), mit präp. vol sîn, werden von MWVQVZHerb. 8712. 14572. 624. MWVQVZEr.2 7122 u. anm. MWVQVZServ. 2234. MWVQVZKrone 29183. MWVQVZTroj. 1026. vol ligen von MWVQVZHerb. 7572. 11571. MWVQVZGudr. 1740,2. MWVQVZBit. 10795. MWVQVZRab. 600. MWVQVZTroj. 37814; gesättigt, berauscht: vol sîn MWVQVZMyst. 1. 78,32, werden MWVQVZMsh. 2,154a. MWVQVZMgb. 230,24. 232,17. got kan den vollen vinden sam den læren MWVQVZib. 112,15; in fülle vorhanden MWVQVZNib. MWVQVZa.Heinr. MWVQVZTrist.; vollständig, vollkommen, allgem. (sîn voller dienest MWVQVZGen. D. 2,16. vierzich tage volle MWVQVZib. 115,17. voller sprunc MWVQVZHerb. 4800. dô der engel die rede vol tet MWVQVZTund. 63,75. vür vol hân MWVQVZBit. 13226, geben MWVQVZNeidh. 97,2, nemen MWVQVZHelbl. 15,833. MWVQVZAmis L. 196. MWVQVZKarlm. 140,36). gt. fulls zu skr. pûrna gefüllt (von par), gr. πλέως, lat. pleo MWVQVZCurt.3 260. MWVQVZFick2 799. MWVQVZGsp. 71. vgl.Lexer)vil.
2120 Zeichen · 143 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    vol

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +16 Parallelbelege

    vol- volle- vollen- in zusammensetzungen. über vollen s. Gr. zu Ath. s. 79. 1. mit verbis. volahte, bringe, danke, denke…

  2. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    volAdj.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +7 Parallelbelege

    vol , Adj. Vw.: s. vul (1) Son.: örtlich beschränkt

  3. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    volm.

    Grimm (DWB, 1854–1961)

    vol , m. : dann stieg sie ( meine muse ) auf den rabenstein und rief den teufeln, volen, elfen Pfeffel poet. versuche 2,…

  4. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Vol

    Goethe-Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    Vol [bisher nicht publizierter Wortartikel]

  5. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Vol

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Vol ., = volumen , s. d .

Verweisungsnetz

482 Knoten, 479 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 9 Hub 1 Wurzel 2 Kompositum 450 Sackgasse 20

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit vol

2.835 Bildungen · 2.795 Erstglied · 37 Zweitglied · 3 Ableitungen

vol‑ als Erstglied (30 von 2.795)

vol(le)nstrecken

Idiotikon

vol(le)nstrecken Band 11, Spalte 2171 vol(le)nstrecken 11,2171

vol

KöblerMnd

vol... , . Vw.: s. vul... L.: MndHwb 1, 764 (vol...), Lü 489a (vol)

Volābel

Meyers

vol·abel

Volābel (lat.), flüchtig; Volabilität , Flüchtigkeit.

volahten

Lexer

vol·ahten

vol-ahten swv. BMZ die volle zal, vollständig angeben Ernst 3128. Elis. 3722. Kolm. 6,64 u. anm. volle ahten Berth. Myst.

volahü

RhWB

volahü folahȳ:  NBerg an der Wupper Interjekt.: um einen aufmerksam zu machen; v. schreien; en V. ein Bezechter.

volan

LDWB1

volan [vo·lān] m. (-s) 1 Steuer n. ( → roda da rovëne) 2 ‹tecn› Schwungrad n.

voland

DWB

vol·and

voland , m. , mhd. vâlant, böser geist, teufel, unhold, s. foland th. 3, sp. 1871; mhd. wb. 3, 214 a ; Lexer 3, 7 ; Schmeller bayer. 1, 836 …

Volang

RhWB

vol·ang

Volang das von frz. volant stammende Wort ist Mosfrk, Rip, Berg, u. zwar wǫ,- wo-, vola·ŋ. Mosfrk [ wu- Bitb-Speicher , Wittl-Binsf ; wola S…

Volāno

Meyers

vol·ano

Volāno , Dorf in Tirol, Bezirksh. Rovereto, am linken Ufer der Etsch, an der Linie Kufstein-Ala der Südbahn, hat (1900) 1560 ital. Einwohner…

volant

DWB

vol·ant

volant , m. , aus dem frz. 1) volant ' ist ein kleiner ball von gorck oder pantoffel-holtz geschnitzt, mit leder überzogen u. allerhand bunt…

Volapük

FiloSlov

Volapük , n воляпюк , м

Volaterrä

Meyers

Volaterrä , Stadt, s. Volterra .

volatil

DWB

volatil , adj. , lat. volatilis, flüchtig, ein ausdruck der chemie; übertragen: der volatile geist der ( französischen ) nation Lessing w. 1…

Volatîn

BMZ

Volatîn stm. roß des königs Arofel, das nach dessen tode der markgraf Willehelm reitet. W. Wh. 81 fg. 105. 109. 112. 114. 138. 207. 225. 227…

Volatīn

KöblerMhd

Volatīn , M.=PN nhd. Volatin Q.: Wh (um 1210) E.: Herkunft ungeklärt? W.: nhd. DW- L.: Benecke/Müller/Zarncke III, 356a (Volatîn) Son.: Name…

Vol au vent

Meyers

Vol au vent (franz., spr woll o wāng), Hohlpastete, Blätterteigpastete mit Deckel, seinem Ragout oder Frikassee von Wild, Geflügel, Zunge, K…

volbanden

Lexer

vol·banden

vol-banden stn. mit bindende, mit volbandende und mit anderem rebwerke Gr.w. 4, 118.

volbat

Lexer

vol·bat

vol-bat stn. vollbad Schm. Fr. 1,209. Ga. 2. 364,24. Pf. arzb. 2,13 a .

volbedenken

DWB

vol·bedenken

volbedenken , reiflich und ganz bedenken Lexer 3, 434 ; ich wæne ieman künnevolbedenken daz minnes. frühl. 120, 15 . vollbeiszen: für uns an…

volbedāht

KöblerMhd

volbedāht , (Part. Prät.=)Adj. nhd. „voll bedacht“, wohl überlegt Hw.: vgl. mnd. vulbedacht Q.: Chr, Hätzl (1471) E.: s. vol, bedenken, bedā…

volberen

KöblerMhd

vol·beren

volberen , st. V. nhd. völlig hervorbringen Q.: BdN (1348/1350) E.: s. vol, beren W.: nhd. DW- L.: Lexer 293b (volberen), Hennig (volpern), …

volbërn

Lexer

vol·bern

vol-bërn stv. völlig hervorbringen Mgb. 424,13.

volbezzeren

KöblerMhd

vol·bezzeren

volbezzeren , sw. V. nhd. „völlig bessern“, Buße tun Q.: PrNvStr (1. Hälfte 14. Jh.) E.: s. vol, bezzeren W.: nhd. DW- L.: Hennig (volbezzer…

volbileden

KöblerMhd

volbileden , sw. V. nhd. angemessen wiedergeben Q.: BdN (1348/1350) E.: s. vol, bileden W.: nhd. DW- L.: Hennig (volpilden), LexerHW 3, 434 …

vol als Zweitglied (30 von 37)

alvol

Lexer

al-vol adj. ganz voll Pass. 117,36. 359,38.

armvol

Lexer

arm·vol

arm-vol stm. das umarmte alminneclîcher armvol sol ich dich niht mê umbevân Wh. v. Östr. 17 a . ein getrûwer armvol des nahtes an dem bette …

balsamvol

KöblerMhd

balsam·vol

balsamvol , Adj. nhd. „balsamvoll“ Q.: WvÖst (1314) E.: s. balsame, vol (1) W.: nhd. DW- L.: MHDBDB (balsamvol)

diuvol

KöblerAs

diu·vol

diuvol , st. M. (a) Vw.: s. diuval*

ëbenvol

Lexer

eben·vol

ëben-vol adj. gleichmässig voll Gen. D. 85,12.

fravol

KöblerAs

fra·vol

fravol , Adj. nhd. hartnäckig, trotzig ne. stubborn (Adj.), defiant (Adj.) ÜG.: lat. contumax GlPW Hw.: s. *fravil?; vgl. ahd. frafali* Q.: …

genâdenvol

MWB

genâdenvol Adj. ‘gnadenvoll’ als Anrede an Maria, übers. lat. gratia plena ( Lc 1,28, vgl. Salzer, Sinnbilder, S. 565ff.): do gink in der en…

genādenvol

KöblerMhd

genāden·vol

genādenvol , Adj. nhd. gnadenvoll Q.: MinnerII, EvA (FB genādenvol), Eckh, Frl (1276-1318), OvW E.: s. genāde, vol W.: nhd. gnadenvoll, Adj.…

geziucvol

MWB

geziuc·vol

geziucvol Adj. ‘reichhaltig’ wande mite dem herren ist diu barmherce unde geziuchuolliu mit ime urlosunge [interl. quia apud dominum miseric…

hantvol

Lexer

hant·vol

hant-vol stf. BMZ blosse zusammenrückung von hant vol s. oben unter hant: ir hantvol gein unser menege niht enwigt Loh. 3835. vgl. Msh. 2,19…

karrenvol

KöblerMhd

karren·vol

karrenvol , M. nhd. Karrenvoll, Karrenladung Q.: DRW (1321) E.: s. karre, vol (1) W.: nhd. DW- L.: DRW

kunstvol

KöblerMhd

kunst·vol

kunstvol , Adj. nhd. „kunstvoll“ Q.: Teichn (1350-1365) E.: s. kunst, vol W.: nhd. kunstvoll, Adj., kunstvoll, kunstreich, DW 11, 2733 L.: L…

livol

KöblerAhd

livol , st. M. (a)?, st. N. (a) Vw.: s. libel*

minnenvol

KöblerMhd

minnen·vol

minnenvol , Adj. nhd. „minnevoll“, erfüllt von Liebe Hw.: s. minnevol Q.: Mechth (1343-1345) E.: s. minne (1), vol (1) W.: nhd. DW- L.: MHDB…

minnevol

KöblerMhd

minne·vol

minnevol , Adj. nhd. „minnevoll“, erfüllt von Liebe Hw.: s. minnenvol Q.: HvBer (1325-1330) (FB minnevol), Mechth E.: s. minne (1), vol (1) …

muntvol

Lexer

munt·vol

munt-vol stm. BMZ was auf einmal in den mund genommen wird, den mund voll macht Ls. 3. 405,232. Diut. 2,84 ( darnach auch Hätzl. 2. 67,201 m…

произвол

RDWB2

произвол бросать / оставлять кого-л. на произвол судьбы идиом. - см. RDWB2 судьба

rivol

MNWB

+ rivol ( ryvol ), reval (verlesen renal [Kantzow ed. Gaebel 115]), m. ( Gen. Sg. -[e]s ): eine norditalienische Weinsorte, van der lâgen r.…

ryvol

KöblerMnd

ryvol , M. Vw.: s. rivol

schôʒvol

Lexer

schoz·vol

schôʒ-vol stm. was auf einmal in den schôʒ genommen wird, ihn voll macht Msh. 2,194 b . vgl. hantvol, muntvol.

символ

RDWB2

sim·vol

символ Sinnbild n , Inbegriff m , Inbild n , seltener Symbol n

studvol

Lexer

stud·vol

stud-vol adj. ganz voll Schm. Fr. 2,733. Rennaus 401. Fasn. 54,10. fing. name Studvol ib. 372,10. 790,8.

trügenvol

KöblerMhd

trügen·vol

trügenvol , Adj. nhd. voll Trug handelnd, trügerisch Q.: Apk (vor 1312) (FB trügenvol) E.: s. triegen, vol W.: s. nhd. (ält.) trugvoll, Adj.…

вдоволь

RDWB2

вдоволь см. RDWB2 всласть reichlich, genug всего вдоволь - вдоволь простора - reichlich Raum вдоволь еды - reichlich Essen, genug Essen, es …

volcvol

KöblerMhd

volc·vol

volcvol , Adj. nhd. bevölkert Q.: Cranc (1347-1359) (FB volcvol) E.: s. volc, vol W.: nhd. DW- L.: FB 435b (volcvol)

Ableitungen von vol (3 von 3)

bevolen

KöblerMnd

bevolen , N. Vw.: s. bevȫlen (2)

VOLE

BMZ

VOLE , VOL swm. fohlen, junges pferd. goth. fula , ahd. folo ; gr. πῶλος, lat. pullus Gr. 3,325. gesch. d. d. spr. 31. Ulfil. wb. 206. Graff…