Eintrag · Köbler Mhd. Wörterbuch
houbet st. N.
houbet , st. N.
- nhd.
- Haupt, Kopf, Spitze, Anfang, Beginn, Oberstes, Äußerstes, Oberhaupt, Anführer, Hauptstadt, Hauptort, Ursprung, Stück, Ende, Knolle, Leben, Wichtigstes, Maßgebliches, Vorrangiges, vorderste Position, Hauptsumme, Kapital
- ÜG.:
- lat. caput BrTr, PsM, STheol
- Vw.:
- s. after-, ant-, bar-, beren-*, best-, burne-, drī-, grā-, grint-, habech-, hane-*, hanes-, halp-, hechet-, heil-, hinder-, hirz-, hüener-, hundes-*, hunt-, juncvrouwen-, knobellouch-, krūs-, lewen-, liep-, magen-, menschen-, mūr-, pluoc-*, ros-, slangen-, sūl-, tōten-, trachen-, über-, vihe-, vihes-, vore-*, vüre-*, zwibol-*
- Hw.:
- vgl. mnl. hovet, mnd. hȫvet
- Q.:
- Anno, LAlex, Eilh, PsM, Lucid, TrSilv, RvZw, RWchr, StrAmis, ErzIII, DvAPat, Enik1, GTroj, SHort, HvNst, Apk, Ot, EvPass, EckhI, EckhII, EckhIII, EckhV, Parad, HvBer, Tauler, BvgSp, KvMSph, Gnadenl (FB houbet), EvA (FB haubt), RvZw (FB haupt), Ksk (FB hofet), Will (1060-1065) (FB hôibet), Ack, ÄJud, Albert, Albrant, Alph, AristPhyll, Athis, AvaA, AvaJo, AvaLJ, Barth, BdN, BenRez, Berth, Bit, Blanschandin, BrTr, BrZw, Capsula, CLV, Craun, Dietr, Diocl, DRE, DreiFrauen, DSp, DuM, Eheb, En, Er, Eracl, ErnstB, ErnstD, Flore, Flore, Frauentrost, Frl, FvSonnenburg, Gen (1060-1080), GenM, Georg, Gliers, Go, Greg, GrRud, GrWack, Had, HagenChr, Heidin, HeimesfHinv, Helbl, Herb, HMBvT, HMRG, HNI, HvM, Ipocr, Iw, JJud, JMeissn, JPhys, JPhys, JSigen, JTag, JTit, Jüd, Jüngl, KaiserHeinr, Kchr, KgvOdenw, Konr, Krone, Kudr, KvWEngelh, KvWGS, KvWHvK, KvWPant, KvWPart, KvWSchwanr, KvWSilv, KvWTroj, KvWTurn, Kzl, Lanc, Lannz, Laurin, Lilie, LivlChr, Loheng, LvReg, Macer, Mai, MarcoPolo, MarHimmelf, MarLegPass, Marner, Mechth, Meissner, MerswBgR, MNat, Mügeln, MüOsw, Namenlos, Narr, Nbu, Neidh, Nib, NibA, NibB, NibC, OrtnAW, OvB, OvBaierl, OvW, Parz, PassI/II, PassIII, Physiogn, PleierGar, PleierMel, PleierTand, PrMd, PrOberalt, PrWack, Rab, Rädlein, RdSchr, Reinfr, ReinFu, Renner, RhMl, Ring, Ro, Rol, RosengA, RosengD, Roth, RSp, Rumelant, RvEBarl, RvEGer, RvR, SalArz, SalMor, SchwSp, Segen4, Spec, SpitEich, Stam, StatDtOrd, Stauf, STheol, StRAugsb, StRBrünn, StrBsp, StrDan, StrFra, StrKarl, StRSchlettst, SuTheol, Tannh, Trist, TristMönch, Tund, UrbHabsb, Urk, UvB, UvEtzAlex, UvEtzAlexAnh, UvEtzWh, UvL, UvLFrb, UvLFrd, UvTürhTr, UvZLanz, Veld, Virg, VMos, Volmar, Walberan, Walth, WeistGr, WeistÖ, WernhSpr, Wh, Wig, Wigam, WildM, WolfdA, WolfdB, WolfdD, Wunderer
- E.:
- ahd. houbit (1) 192, st. N. (a), Haupt, Kopf, Spitze, Anfang; germ. *haubida-, *haubidam, st. N. (a), Haupt, Kopf; vgl. idg. *kaput, *kapē̆lo-, *kaplo-, Sb., Schale (F.) (1), Kopf, Knieschiebe, Pokorny 529
- W.:
- nhd. Haupt, N., Haupt, DW 10, 596
- R.:
- daz houbet binden: nhd. Kopfputz anlegen
- R.:
- über houbet vehten: nhd. gegen einen höher Stehenden kämpfen
- R.:
- gebieten bī dem houbet: nhd. gebieten bei Strafe des Enthauptens
- R.:
- über houbet: nhd. ohne zu zählen, all, ganz und gar, bestimmt, gegen seinen Willen, über seine Kraft
- R.:
- über houbet gewinnen: nhd. im Sturm nehmen
- R.:
- ūf mīnem houbet: nhd. bei meinem Haupt
- R.:
- sam mir mīn houbet: nhd. bei meinem Haupt
- R.:
- daz houbet binden: nhd. „das Haupt binden“, den Kopfputz (der verheirateten Frauen) anlegen
- R.:
- fünfzig houbet menschen: nhd. fünfzig Menschen
- R.:
- daz houbet roufen: nhd. die Haare raufen
- R.:
- deme vīante glüejende zankdern ūf sīn houbet schüten: den Feind beschämen und zur Betroffenheit und Reue veranlassen
- R.:
- heidenischez houbet: nhd. aufwendig zubereiteter Kalbskopf
- L.:
- Lexer (houbet), Lexer 409b (houbet), Hennig (houbet), WMU (houbet 51 [1261] 30 Bel.), MWB 2, 1705 (houbet), LexerHW 1, 1346 (houbet), Benecke/Müller/Zarncke I, 718b (houbet), DRW
- Son.:
- Bezeichnung gezählter Menschen und Tiere