Eintrag · Köbler As. Wörterbuch
al Adj.
al , Adj.
- nhd.
- all, ganz, gänzlich, irgendein
- ne.
- all (Adj.), whole (Adj.), entire (Adj.), any
- ÜG.:
- lat. (ceterus) H, cunctus PA, omnis BPr, BSp, Gl, H, PA, SPs, SPsWit, WT, quot GlEe, (summopere) GlM, totus H, SPsWit, universus BPr, Gl, GlEe, H
- Vw.:
- s. -so, -sulīk*, -swart*
- Hw.:
- s. *ala?, alo (2); vgl. ahd. al; anfrk. al
- Q.:
- AN, AT, BPr, BSp, FK, FM, GlE, GlEe, Gen, GlG, GlM, H (830), PA, SPs, SPsWit, ST, WH, WT, ON, PN
- I.:
- Lbd. lat. catholicus?
- E.:
- germ. *alla-, *allaz, Adj., all, ganz, jeder; s. germ. *ala, Adv., ganz, völlig; idg. *al- (1), *ol-, Adv., darüberhinaus, Pokorny 24, EWAhd 1, 129
- W.:
- mnd. al, alle, Adj., all, ganz; B.: H Nom. Sg. F. N. all (Adj.) 4195 M C, 3522 M C, al (Adj.) 1773 M, 4157 M, 5106 M, 581 M, 597 M, 1101 M, 1141 M, 5028 M, 5115 M, 2166 M, 2889 M, 3756 M, 4350 M, 2455 M, all (Adj.) 1773 C, 4157 C, 4675 C, 5285 C, 5798 C, 5106 C, 42 C, 581 C S, 597 C, 1101 C, 1141 C, 1525 C, 1578 C, 2429 C, 2534 C, 5028 C, 5115 C, 5503 C, 5712 C, 2166 C, 2889 C, 3756 C, 4850 C, 2222 C, 2455 C, Gen. Sg. M. N. alles (Adj.) 1625 M C, 1678 M C, 2058 M C, 1685 M C, 3374 M C, 5479 C, 5485 C, 2287 M C, 3474 C, 3502 M C, 3940 M C, 1105 M, 3828 M, allas (Adj.) 1105 C, 3828 C, Dat. Sg. M. N. allumu (Adj.) 1274 M, 1973 M, 2768 M, 4387 M, 5096 M, 2899 M, allon (Adj.) 1274 C, 1973 C, 2768 C, 4387 C, 5096 C, 2899 C, Akk. Sg. M. allan (Adj.) 174 M C, 874 M C, 966 M C P, 978 M C P, 2080 M C, 2818 M C, 4232 M C, 3285 M C, allen (Adj.) 3260 M, allon (Adj.) 3260 C, Akk. Sg. F. alla (Adj.) 340 M C, 3537 M C, 4165 M C, 5875 C, 4319 M C, 5383 C, 5432 C, 5622 C, 3273 M C, alle (Adj.) 3377 M, 4325 M, alla (Adj.) 3377 C, 4325 C, al (Adj.) 1604 M, alla (Adj.) 1604 C, alle (Adj.) 2636 M, all (Adj.) 2636 C, 350 M C, all’ (Adj.) 5567 C, al (Adj.) 344 M, 1413 M, 2426 M, 2441 M, 2648 M, 3592 M, 1961 M, 3763 M, 4434 M, 4833 M, 407 M, 435 M, 830 M, 890 M, 2188 M, 3264 M, 3309 M, 3774 M, 4636 M, 4768 M, 1097 M, 1185 M, 1534 M, 2345 M, all (Adj.) 344 C, 2426 C, 2441 C, 2648 C, 3592 C, 1961 C, 2545 C, 3763 C, 4434 C, 4833 C, 5301 C, 5504 C, 5742 C, 40 C, 407 C, 435 C, 830 C, 890 C, 2188 C, 3264 C, 3309 C, 3774 C, 4636 C, 4768 C, 5290 C, 5681 C, 5862 C L, 5977 C, 41 C, 1097 C, 1185 C, 1534 C, 2220 C, 2345 C, 5418 C, 5624 C, al (Adj.) 248 C, Nom. Pl. M. alla (Adj.) 175 M C, 1979 M C, 3998 C, 345 M, all (Adj.) 345 C, alle (Adj.) 1770 M, 2861 M, 3074 M, 4382 M, 4466 M, 4655 M, 816 M, 1221 M, 1408 M, 1439 M, 1447 M, 1503 M, 1915 M, 2434 M, 2654 M, 2725 M, 3047 M, 3059 M, 3505 M, 4457 M, 4852 M, 2878 M, 4596 M, 4649 M, 4384 M, alla (Adj.) 1770 C, 2861 C, 3074 C, 4382 C, 4466 C, 4655 C, 4700 C, 5173 C, 816 C, 1221 C, 1408 C, 1439 C, 1447 C, 1503 C, 1915 C, 2434 C, 2567 C, 2654 C, 2725 C, 3047 C, 3059 C, 3505 C, 4457 C, 4852 C, 5327 C, 2878 C, 4596 C, 4649 C, 4384 C, Nom. Pl. N. all (Adj.) 4284 M C, Gen. Pl. M. F. N. allaro (Adj.) 975 M C P, 991 M C P, 1066 M C, 1083 M C, 1092 M C, 1109 M C, 1188 M C, 1203 M C, 1218 M C, 1253 M C, 1412 M C, 1599 M C, 1677 M C, 1824 M C, 2347 M C, 2592 M C, 2616 M C, 2618 M C, 2622 M C, 2785 M C, 2851 M C, 2962 M C, 2971 M C, 3065 M C, 3216 C, 3242 M C, 3326 M C, 3333 M C, 3363 M C, 3410 M C, 3498 M C, 3571 M C, 3644 M C, 3687 M C, 3709 M C, 3781 M C, 3851 M C, 3884 M C, 4166 M C, 4249 M C, 4375 M C, 4406 M C, 4950 M C, 5050 M C, 5075 M C, 5267 M C, 5458 C, 5487 C, 5549 C, 5566 C, 5628 C, 5634 C, 5741 C, 5925 C, 3415 C, 338 M, 350 M, 371 M, 403 M, 603 M, 835 M, 848 M, 891 M, 973 M P, 981 M P, 993 M P, 1298 M V, 2595 M, 2612 M, 2613 M, 3241 M, 3507 M, 4395 M, 271 M, allera (Adj.) 371 S, allero (Adj.) 338 C, 350 C, 371 C, 403 C, 603 C, 835 C, 848 C, 891 C, 973 C, 981 C, 993 C, 1298 C, 2595 C, 2612 C, 2613 C, 3241 C, 3507 C, 4395 C, ellero (Adj.) 271 C, alloro (Adj.) 1418 M C, 1978 M C, 1094 M, 1536 M, 1653 M, 1659 M, 1689 M, 1748 M, 1752 M, 1803 M, 1847 M, 1917 M, 1925 M, 1987 M, 2051 M, 2063 M, 2065 M, 2169 M, 1590 M, allaro (Adj.) 1094 C, 1536 C, 1653 C, 1659 C, 1689 C, 1748 C, 1752 C, 1803 C, 1847 C, 1917 C, 1925 C, 1987 C, 2051 C, 2063 C, 2065 C, 2169 C, 2232 C, allero (Adj.) 1590 C, allun (Adj.) 261 M, 488 M, 784 M, 1202 M, 1245 M, 1246 M, 1353 V, 1379 M, 1612 M, 1658 M, 1811 M, 2776 M, 2863 M, 3008 M, 3315 M, 3508 M, 3801 M, 3868 M, 1833 M, 3055 M, 3790 M, 1802 M, 3073 M, 1490 M, 3175 M, 4306 M, allon (Adj.) 60 C, 261 C, 488 C, 784 C, 1202 C, 1245 C, 1246 C, 1353 C, 1379 C, 1612 C, 1658 C, 1811 C, 2212 C, 2776 C, 2863 C, 3008 C, 3315 C, 3508 C, 3801 C, 3868 C, 4677 C, 5386 C, 1833 C, 3055 C, 3433 C, 3435 C, 3443 C, 3790 C, 5529 C, 5585 C, 1802 C, 3073 C, 1490 C, 3175 C, 4306 C, Akk. Pl. M. F. alla (Adj.) 4175 M C, al (Adj.) 248 M, alle (Adj.) 2882 M, 5973 M, 3038 M, 2636 M, alla (Adj.) 2882 C, 5414 C, all (Adj.) 3038 C, 2636 C, Gen Nom. Sg. F. N. all (Adj.) Gen 326, Gen 172, Akk. Sg. F. alla (Adj.) Gen 141, Akk. Sg. N. all (Adj.) Gen 316, Gen. Pl. M. F. N. allaro (Adj.) Gen 255, alloro (Adj.) Gen 5, Gen 269, allcora (Adj.) Hs. Gen 287, Dat. Pl. M. F. N. allum (Adj.) Gen 221, Akk. Pl. M. F. alla (Adj.) Gen 242, AN Akk. Sg. N. al Wa 20, 14 = SAAT 2, 14, BPr Nom. Sg. N. al Wa 18, 10 = SAAT 5, 10, Wa 18, 12 = SAAT 5, 12, Wa 18, 17 = SAAT 5, 17, Dat. Sg. N. allemo Wa 18, 16 = SAAT 5, 16, Dat. Sg. F. allero omnium Wa 18, 15 = SAAT 5, 15, Akk. Pl. M. alla omnium Wa 18, 5 = SAAT 5, 5, Gen. Pl. M. allero omnium Wa 18, 7 = SAAT 5, 7, Gen. Pl. allero universus Wa 18, 10 = SAAT 5, 10, allero omnium Wa 18, 15 = SAAT 5, 15, BSp Gen. Sg. N. allas Wa 17, 17 = SAAT 8, 17, Wa 17, 21 = SAAT 8, 21, Wa 17, 22 = SAAT 8, 22, Gen. Pl. F. allero Wa 16, 4 = SAAT 7, 4, Dat. Pl. F. allon Wa 16, 3 = SAAT 7, 3, Dat. Pl. Wa 17, 23 = SAAT 8, 23, GlEe Akk. Sg. F. alla Wa 51, 2b = SAGA 99, 2b = Gl 4, 290, 61, Gen. Pl. F. allero Wa 61, 12b = SAGA 109, 12b = Gl 4, 304, 9, FK Akk. Pl. M. alle Wa 24, 22 = SAAT 24, 22, FM Gen. Sg. N. allas Wa 41, 25 = SAAT 41, 25, alles Wa 43, 3 = SAAT 43, 3, Akk. Pl. M. alle Wa 24, 11 = SAAT 24, 11, Wa 42, 11 = SAAT 42, 11, Gen. Pl. M. allero Wa 35, 19 = SAAT 35, 19, Wa 35, 34 = SAAT 35, 34, Gen. Pl. N. allero Wa 43, 14 = SAAT 43, 14, GlG Nom. Pl. F. alla Wa 65, 15a = SAGA 73, 15a = Gl (nicht bei Steinmeyer), Nom. Pl. alla 65, 22b = SAGA 73, 22b = Gl (nicht bei Steinmeyer), Akk. Pl. N. alla Wa 62, 16a = SAGA 70, 16a = Gl (nicht bei Steinmeyer), Akk. Pl. alla Wa 64, 13b = SAGA 72, 13b = Gl (nicht bei Steinmeyer), Gen. Pl. F. allero Wa 64, 10b = SAGA 72, 10b = Gl (nicht bei Steinmeyer), ? aller(ō) Wa 64, 6a = SAGA 72, 6a = Gl (nicht bei Steinmeyer), GlM Gen. Pl. N. allera (allera mest summopere) Wa 70, 17b = SAGA 185, 17b, PA Akk. Pl. M. alla omnibus Wa 15, 24 = SAAT 313, 24, Akk. alla cuncta Wa 13, 16 = SAAT 311, 16, ST Dat. Sg. N. allum Wa 3, 6 = SAAT 330, 6 = Steinmeyer, E., Kleinere althochdeutsche Sprachdenkmäler, Nr. 3, S. 20, 2, Wa 3, 7 = SAAT 330, 7 = Steinmeyer, E., Kleinere althochdeutsche Sprachdenkmäler, Nr. 3, S. 20, 2, Dat. Pl. M. allvm Wa 3, 11 = SAAT 330, 11 = Steinmeyer, E., Kleinere althochdeutsche Sprachdenkmäler, Nr. 3, S. 20, 6, Dat. Pl. N. allum Wa 3, 9 = SAAT 330, 9 = Steinmeyer, E., Kleinere althochdeutsche Sprachdenkmäler, Nr. 3, S. 20, 4, allum Wa 3, 8 = SAAT 330, 8 = Steinmeyer, E., Kleinere althochdeutsche Sprachdenkmäler, Nr. 3, S. 20, 4, WH Nom. Sg. N. al Wa 23, 5 = SAAT 338, 5, WT allon Foerste, S. 90, 5 = SAAT 340, 5, Foerste, S. 90, 7 = SAAT 340, 7, SPs Gen. Sg. M. alles liudes omnis populi Ps. 115/8 = Tiefenbach Ps. 115/18 = SAAT 328, 8 (= 327, 8) (Ps. 115/18), Dat. Sg. M. biuoran allemu liude coram omni populo Ps. 115/5 = Tiefenbach Ps. 115/14 = SAAT 327, 29 (= 328, 29) (Ps. 115/5), Dat. Sg. F. an allen (oder allun) tidiu in omni tempore Ps. 33/1 = Tiefenbach Ps. 33/2 = SAAT 322, 21 (Ps. 33/1), Dat. Pl. M. allun omnibus Ps. 110/10 = Tiefenbach Ps. 110/10 = SAAT 323, 7 (Ps. 110/10), for allun pro omnibus Ps. 115/3 = Tiefenbach Ps. 115/12 = SAAT 327, 21 (= 328, 21) (Ps. 115/3), Akk. Pl. M. ouer alle super omnes Ps. 32/14 = Tiefenbach Ps. 32/14 = SAAT 321, 1 (Ps. 32/14), alle uuerk omnia opera Ps. 32/15 = Tiefenbach Ps. 32/15 = SAAT 321, 7 (Ps. 32/15), Akk. Pl. N. (all)e kind omnes filios Ps. 32/13 = Tiefenbach Ps. 32/13 = SAAT 320, 33 (Ps. 32/13), SPsWit Akk. Sg. M. allene dag tota die Ps. 85/3, Nom. Pl. F. (a)lle thiade omnes gentes Ps. 85/9, Dat. Pl. M. allun anrofandiun omnibus invocantibus Ps. 85/5; Kont.: H Adj. the râdand allumu (Adj.) mancunnie helpan uuelde 1275
- L.:
- TAsHW 6b (all), Seebold, Chronologisches Wörterbuch des deutschen Wortschatzes 2, 129a (all), Wortschatz der germanischen Spracheinheit, unter Mitw. v. Falk, H., gänzlich umgearb. v. Torp, A., 4. A., 1909, S. 21, Berr, S., An Etymological Glossary to the Old Saxon Heliand, 1971, S. 22
- Son.:
- Behaghel, O., Die Syntax des Heliand, 1897, S. 11, 31, 46, 85, 121, 166 §§ 12, 119, 216-217, 292, 337, vgl. Grimm, J., Deutsche Grammatik, 1870ff, II, S. 676, vgl. zu 3038 M C Behaghel, O., Die Syntax des Heliand, 1897, § 89, Steinger, H., Die Sprache des Heliand, Niederdeutsches Jahrbuch 51 (1925), S. 3 (zu H 1353), vgl. zu 2636 M C Schlüter, W., Untersuchungen zur Geschichte der as. Sprache, 1892, S. 186, Schlaug, W., Studien zu den altsächsischen Personennamen des 11. und 12. Jahrhunderts, 1955, S. 68 (z. B. Alabrant, Alauuich), Schlaug, W., Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000, 1962, S. 40 (z. B. Allo), Niedersächsisches Ortsnamenbuch 3, 62 (z. B. Altenhagen)