Eintrag · Mittellateinisches Wb.
agnus m.
1. agnus, -i m. MLWscript. angnum: MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 397,53 MLWcod. 1. MLWvocat. -usagnus: MLWHraban. carm. 53,61 -usagnus sancte Dei. etym. (cf. Isid. MLWorig. 12,1,12): MLWHraban. univ. 7,8 p. 202C. MLWCaes. Heist. hom. exc. 82 -usagnus dicitur ab agnoscendo. MLWAlbert. M. miss. 3,21,3 p. 158b,43 -usagnus ... dicitur vel ab ἁγνόν Graece ... vel ab agnitione MLWeqs. pullus ovinus, ovicula — Lamm, Schäfchen: I proprie: A gener.: MLWMatth. Platear. gloss. p. 388B coagulum -iagni. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 139,32 carnes ... porcorum, -orumagnorum et hedorum. MLWAlbert. M. animal. 3,98 nascuntur -iagni nigri. 22,130 medulla -iagni. MLWal. v. et p. 390,37. latius MLWi. q. ovis — Schaf: MLWAlbert. M. animal. 3, 141 animali, quod naturaliter est multi sepi, sicut accidit -oagno (MLWsyn. oves). v. et p. 390,69sq. B in chartis, legibus: MLWLex Sal. Pipp. 4,1 si quis -umagnum furaverit. MLWLex Saxon. 66 ovis cum -oagno et anniculus -usagnus ei superadiunctus solidus i. MLWCapit. reg. Franc. 128,25 p. 254,28 vervices cum -isagnis cl, -osagnos annotinos cc. MLWCod. Lauresh. 3662 quelibet sors solvit ... -umagnum in pascha (cf. MLWChart. Otterb. 124 p. 96,20 -osagnos paschales). MLWChart. Rhen. med. I 135,76 solvit ... vervecem ... cum -oagno, si nostram feminam habet. MLWChart. Heinr. Leon. 88 p. 131,32 ut dent ... decimum -umagnum. MLWRegistr. Trident. I 38 p. 46,33 ad carlaxar(ium) unum -umagnum pezalinum. MLWTrad. Patav. 1007 in pascha ... duos ventres -orumagnorum dare. MLWChart. Helv. arb. 54 p. 88,5 debent ... pro -isagnis, qui vocantur ovi lanunar, ii den(arios). MLWChart. Wetzlar. I 107 -orumagnorum denarii. MLWChart. Brixin. 211 xeniis -orumagnorum, edorum. MLWal. C theol.: 1 liturg.: a in ritu Iudaeorum (cf. Vulg. exod. 12,3sqq.): MLWBeda hist. eccl. 5,21 p. 336,18 persanguinem -iagni Israelitica plebs erepta est. MLWHraban. epist. 9 typici -iagni immolatio et pasche celebratio veri -iagni passionem ... insinuant. MLWHrotsv. Mar. 203 qui ... anniculum gregibus subtraxerat -umagnum, ... immolat et Domino. MLWAlbert. M. sacram. 77 p. 55,15 in azymis -iagni paschalis. MLWal. b in ritu christ.: MLWWalahfr. exord. 19 p. 491,41 quo (errore) quidam -iagni carnes in pascha ... sub altari eas ponentes benedictione propria consecrabant MLWeqs. MLWGerh. August. Udalr. I 4 p. 393,12 carnes -iagni ... inter missarum solemnia benedicti omnibus dispensavit. MLWRituale Flor. p. 42,1 benedictio -iagni: Deus, universe carnis creator, ... dignare MLWeqs. 2 usu vario: MLWVita Bard. 1 p. 323,26 compater ... donavit eum ... galea, -oagno, psalterio; ... in -oagno praefigurata patientia. MLWCaes. Heist. Elis. I 10 p. 358,34 Elyzabeth ... cum candela et -oagno super altare illum puerum obtulit. D in imag. et per compar.: MLWWalahfr. carm. 77,9 instar -orumagnorum reboare laudes pacis. MLWWalth. Spir. Christoph. II 2,3 rex ... cęlans corda lupi simulatis vultibus -iagni. MLWThietm. chron. 6,95 mitis ut -usagnus decollatur episcopus. MLWal. MLWproverb.: MLWConr. Hirs. dial. 1178 iuxta illud vulgare proverbium ‘ubi -usagnus ambulat et elephans natat.’ MLWCarm. Bur. B 11,21sq. dominus cum iudice dicit: ‘Nummus ludebat, -umagnum niveum capiebat.’ Nummus, rex magnus, dixit: ‘Niger est meus -usagnus.’ II translate et alleg.: A de Christo: 1 gener. (cf. Vulg. Ioh. 1,29. apoc. 14,1sqq.): MLWWalahfr. carm. 83,4 -iagni sanguine loti. MLWHraban. univ. 7,8 p. 202C -usagnus ... personam salvatoris nostri mystice gerit. MLWHrotsv. Mar. 43 purpureum laudare ... -umagnum. MLWWalth. Spir. Christoph. II 2,138 sub pedibus vivi natum mirabitur -iagni. MLWStatut. ord. Teut. MLWapp. p. 159,20 (vs.) Cesar serviciis qui veri se dedit -iagni. saepe. 2 spec.: a in eucharistia: MLWHraban. epist. 33 p. 466,33 salvator ... pascha mysticum ... in immolatione illius -iagni, qui tollit peccata mundi, consecravit. MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,213 Melchisedech ... -iagni ... ferens libamina casti. MLWMirac. Pirmin. 16 ad esum -iagni paschalis ... populorum frequentia confluxit. MLWCaes. Heist. mirac. II 1,5 p. 25,9 quantum ... femine in eiusdem -iagni esu delectentur. MLWal. adde: MLWAnnal. Altah. MLWa. 1042 p. 31,16 pascalem -umagnum ... rex ... Coloniae victimavit. b in imagunculis[] cereis (cf. MLWLThK. 2I. p. 203sq.): MLWAmalar. off. 1,17,1 benedici ceram ... indeque fieri -osagnos eosque ... dari populo ex his incensum ... adsuffumigandum domibus suis (cf. MLWOrdo Rom. ant. p. 81a,37 -iagni cerei. MLWHonor. August. sacram. 12 p. 747D ceram ... benedicunt, -osagnos inde faciunt). remissius: MLWChron. Reinh. MLWa. 1227 p. 610,54 annulus hic sculpturam -iagni Dei cum vexillo habens in gemma inclusa. c in missae oratione (cf. MLWLThK. 2I. p. 203): MLWAmalar. off. 3,33,1 Sergius papa ... statuit, ut tempore confractionis Dominici corporis Agnus Dei ... decantetur. MLWHonor. August. gemm. 1,111. MLWVita Meinw. 185 p. 106,16 episcopus ... missam celebrans post Agnus Dei pulpitum ascendit. MLWStatut. ord. Teut. p. 122,20.27. B de fidelibus, sanctis: MLWHraban. carm. 11,33 ne ... fur ... intrans mactaverit -umagnum. MLWuniv. 5,10 p. 131B oves ... et -iagni aut ipsum salvatorem ... aut simplices quosque et innocentes in ecclesia significant. MLWHrotsv. Mar. 60 qui (Christus) portare suos humeris non distulit -osagnos (cf. Vulg. Ioh. 10,11sqq.). MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,211 cecidit prędo miti percussus ab -oagno. MLWEgbert. fec. rat. 1,887 vulpinat Herodes Christi a presepibus -osagnos, dum mactat pueros. MLWal. alio colore de lascivientibus: MLWHraban. univ. 7,8 p. 202C -iagni homines lascivientes. 14,21 p. 396D in -oagno lascivia intelligitur. C 1 de vento australi: MLWHildeg. fragm. 205 ventus ut -usagnus ad umbilicum hominis utraque parte tendit. 449 ventus auster -usagnus; si superflue humidus est, febres (de re cf. MLWed. p. 43). 2 de sidere arietis (cf. MLWThLL. I 1365,3): MLWRhythm. 117,5,2 habet fides Christiana signorum memoriam, primum -iagni, qui in cęlo ... regnat unicus cum patre. MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,90 stelliferi vestigia ... -iagni. D in nominibus: 1 hominum: MLWTrad. Frising. 231 (a. 806) Agnus episcopus (463). MLWChart. march. Misn. III 423 p. 296,25 (a. 1229) Gothefridus Capud Agni. 2 plantae (cf. p. 389,26.390,55sqq.): MLWGloss. III 533,7 St.-S. lingua -iagni, weigebreite (544,39). MLWAlphita I p. 278,20 arnoglossa, lingua -iagni, plantago maior, lingua arietis idem. Humperdinck