clarus

clarus, -a, -um. MLWscript. gl-: p. 683,45.684,34. adde MLWGloss. I 249,32 St.-S. MLWal. I proprie MLWi. q. λαμπρός — hell: A spectat ad visum (cf. MLWGloss. III 232,46 St.-S. -usclarus scon. MLWal.): 1 de candore, luciditate: a lucens, radians, fulgens — hell(leuchtend), strahlend, funkelnd: MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 117,46 -aclara cuius (Dei) miracula ... choruscant in cosmo. MLWPaul. Diac. Lang. 1,5 circa aestivale solstitium ... etiam noctu -issimaclarissima lux cernitur. MLWEigil Sturm. 18 cum -oclaro lumine ad orationem ... ibat. MLWThegan. Ludow. 19 oculis. MLWAnnal. Xant. MLWa. 841 sole. MLWThietm. chron. 4,8 stella. MLWThangm. Bernw. 8 -issimisclarissimis gemmis. MLWThadd. Florent. cons. 182,10 igne. saepe. spectat ad visiones MLWsim.: MLWHraban. carm. 39,74,3 -issimumclarissimum signum crucis. MLWErmenr. Har. 6 iuvenem -issimiclarissimi habitus. MLWHrotsv. Mar. 279 -oclaro diademate Christi. MLWal. b luminosus, collustratus — hell(licht), lichterfüllt: MLWHraban. carm. 37,3 aestas -aclara micat. MLWWiduk. gest. 1,36 p. 53,1 post pluviam -aclara redit serenitas. MLWThietm. chron. 6,1 mane. MLWRup. Tuit. vict. 9,1 (ed. R. Haacke. 1970) austri -issimiclarissimi. MLWChart. episc. Wirz. I 124 p. 108,23 diem. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 208,7sq. de domo non -aclara ... ad domum -ioremclariorem. MLWal. c qui albidi temperamenti est — hell(getönt): Mappae Clavic. praef. p. 188,21 colores ... spissi et -iclari (MLWAlbert. M. animal. 1,623 color cutis ... rubicundus non -aeclarae rubedinis, sed spissae). MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 11,18 albedo -aclara, mors pallida, eo quod claritatis altera, palloris altera causa, sic appellatur. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 127,21 subrubei girofalci ... fiunt grisei -iclari. MLWAlbert. M. miner. 1,2,2 p. 16^b,28 secundum quod illud perspicuum lapidis ... fuerit -iusclarius et obscurius MLWeqs. MLWanimal. 3,32 sanguis in arteria currens est -issimusclarissimus. MLWmetaph. 1,4,12 p. 64,39 (ed. B. Geyer. 1960) virorem -ioremclariorem vel minus -umclarum eqs. al. albus — weiß: MLWCarm. Scot. II 1 sol. 4,4 bis bini (sc. latrunculi ludi) ... consistunt ordine -oclaro. MLWFroum. carm. 10,4 percipe -asclaras candidulus vestes. MLWBenven. Graff. ocul. A p. 16^a,15 extra ex parte palpebrarum est -issimusclarissimus oculus. MLWfort. MLWadd. (ni spectat ad MLWl. 37): MLWAlbert. M. animal. 23,93 cum lardo bene -oclaro. d in nom. propr.: MLWRegino chron. MLWa. 761 C-umClarum Montem (‘Clairmont’). MLWChart. Rhen. med. I 475 p. 532,35 comes de C-avalleClaravalle (‘Clairvaux’). MLWRegistr. Patav. I p. 368,9 Heinricus dictus C-aClara Dies. MLWChart. Lux. III 43 castrum, quod vocatur C-aClara Costa (‘Schönecken’). MLWal. adde: MLWHraban. carm. 19,9 ultima quem ‘-umclarum’, hunc (‘Brunwardum’) causat prima ‘nigellum’ sillaba. 92,2,3 ‘ferrum’ me (‘Isanbertum’) ‘-umclarum’ dudum dixere parentes (cf. 32,6sq.). 2 de statu cognoscibili i. qui bene cerni potest, distinctus — gut sichtbar, sich deutlich abhebend: MLWBonif. epist. 63 p. 131,9 litteris. MLWEpist. var. II 26 p. 343,1 in volumine ... -aclara ... liminaria relinquantur. MLWAlbert. M. animal. 1,433 venae ... -aeclarae enormes. 3 de perspicuitate MLWi. q. limpidus, perlucidus, qui sine colore est — klar, durchsichtig, farblos: a spectat ad liquores, vitrum sim.: MLWPs. Galen. febr. 181 urinam nimis -amclaram. MLWAlcuin. epist. 8 p. 34,11 de vino optimo et -oclaro. MLWPoeta Saxo 3,192 Moini prope -aclara fluenta. MLWSalern. comp. 21 ut ... siropus -usclarus fiat. MLWHildeg. phys. 4,8 p. 1255^B topazius. MLWMaurus urin. II p. 6,10 aqua. MLWAlbert. M. animal. 1,197 -usclarus sicut grando. 1,198 color ... vitri liquefacti est ... -usclarus. MLWveget. 1,176 oleum. MLWal. v. et p. 684,41. de clareto: MLWChart. Argent. IV 26 p. 22,20 (a. 1224/28) camerarius -amclaram potionem det. MLWalch. in nomine ficticio: MLWGeber. clar. 2,77 p. 473,21 aqua -aclara, que a philosophis aqua permanens vocatur. b spectat ad sensum videndi, mentem: MLWAlbert. M. animal. 1,207 spiritus oculi est -usclarus (8,231 nimis -usclarus MLWs. divaricat formas MLWeqs. 12,123). 4 de statu impermixto MLWi. q. purus — rein: MLWCompos. Luc. N 15 auricpicmentum. B spectat ad vocem sim.: 1 acutus, altus, dulcis — hell(tönend), hoch, wohlklingend: MLWEinh. Karol. 22 voce -aclara quidem, sed quae minus corporis formae conveniret (MLWHrotsv. Pafn. 1,17 nunc gravis, nunc -aeclarae vocis. MLWCarm. Cantabr. 10,6,1 vocis eius [lusciniae] pulchritudo -iorclarior quam cithara. MLWEkkeh. IV. cas. 34 v. -usclarus ... musicus. MLWal.). MLWCarm. Cantabr. 10,1,1 modulamina. MLWal. in visione: MLWRimb. Anscar. 3 p. 23,27 vox suavissima, omni sonoritate -iorclarior. 2 magnus, longe sonans — laut, weithin schallend: MLWTrad. Frising. 1 (a. 744) Christus ... -aclara voce intonat dicens: ‘MLWeqs.’ (MLWWalahfr. carm. 25^a,1,2 -aclara v. pastores nova concrepabant gaudia mundo. MLWal.). MLWHraban. carm. 82,1,1 laudes. MLWal. 3 lēvis — klar (klingend), glatt: MLWWalahfr. hort. 287 vocem raucisonam -oclaro rursus redhibere canori. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 167,12 hiare suum (sc. falconis sani) -umclarum est et non raucum. II translate et in imag.: A praeclarus — herrlich (cf. MLWGloss. IV 136,3 St.-S. -usclarus zorfter. MLWal.): 1 in univ.: a splendidus, egregius, celebris, laudabilis — glanzvoll, hervorragend, berühmt, ruhmvoll: MLWLiutg. Greg. 5 ab ... discipulis suis, post magistrum -issimisclarissimis praedicatoribus. MLWPaul. Diac. Lang. 2,13 p. 79,17 in arte gramatica ... -issimusclarissimus. MLWWalahfr. hort. 186 auxilium -aclara virtute probatum. MLWEinh. Karol. prol. p. 1,25 regis ... maximi -issimamclarissimam vitam. MLWPoeta Saxo 1,271 vexilla. MLWHrotsv. Dion. 101 fama -usclarus meritorum praesul. MLWWiduk. gest. 3,54 p. 134,7 licet multis gestis ... -usclarus haberetur. MLWThietm. chron. 7 prol. 14 ista dies ... -aclara. MLWOtto Frising. gest. 1 prol. 9,20 virorum fortium -aclara facinora. saepe. excellens — sich auszeichnend: MLWWiduk. gest. 1,25 vir ... omnium virtutum insigniis -usclarus. 1,30 genere ac potestate, divitiis quoque. ibid. al. bonus — gut: MLWAlbert. Aquens. hist. 2,28 p. 321^D -issimaclarissima visa oportunitate. b sublimis, venerandus — erhaben, verehrungswürdig, ehrwürdig: α saec.: MLWWalahfr. carm. 88,25 ab antiquo -oclaro ... senatu. MLWPoeta Saxo 2,459 quem (regem) nobile -umclarum ... fecit genus et maturior aetas. MLWThietm. chron. 7 prol. 12 rector. Const. II 15,2 imperator Heinricus -eclare memorie (MLWChart. Raitenh. 357 privilegium -eclare m. ... ducis). MLWal. β eccl.: MLWHugeb. Willib. 4 p. 92,18 inluster -usqueclarusque Christi crucicolus. MLWHraban. carm. 39,1,2 -usclarus mundi formator. MLWTrad. Frising. 492 p. 421,32 qui (episcopus) ipsam traditionem manibus suis -isclaris accepit. MLWWandalb. martyr. compr. 50 martyria. MLWHrotsv. prim. 396 -iclari sacratio templi. MLWDipl. Otton. III. 259 -iclari illustrisque abbatis. MLWOtto Frising. gest. 1,29 p. 47,17. saepe. adde: MLWNivard. Ysengr. 5,631 Ysengrimus ... frater, cui -iorclarior ętas. c ingenuus, nobilis — vornehm, adlig: MLWAldh. virg. II 1784 natalibus. MLWWalahfr. carm. 88,2 rex ... -usclarus ... parente. MLWAgius vita Hath. 2 qui (promaiores) ... -issimiclarissimi fuerunt. MLWHrotsv. gest. 473 cui nomen -umclarum dictavit summa parentum nobilitas illam ... vocitans Aethelheitham. MLWTrad. Salisb. I 2 mulierculę -iclari generis. MLWThietm. chron. 4,39 ex -aclara ... prosapia editus. MLWThangm. Bernw. 1 p. 758,13 sanguine. saepe. de artibus: MLWAgius comput. 1,8 numerus ... disciplinis -iorclarior est reliquis. MLWFroum. (?) carm. p. XII,38 rhetoricae ... -aeclarae. 2 superl. in allocutione vel titulo honorifico: a saec. MLWi. q. gloriosus, illustris, generosus — ruhmreich, erlaucht, edel (cf. H. Dahm, Die Ehrenprädikate der ... Stände des Mittelalters. Diss. Marburg. 1943. p. 68): α de imperatoribus, regibus sim. (de maiore domus: l. 25): MLWVita Gertr. A 3 post obitum viri -issimiclarissimi Pippini (MLWForm. Dion. 11 Flavio Constantino augusto ... et Galligano viris -issimisclarissimis). MLWTrad. Frising. 353 Hludiwici -issimiclarissimi augusti. MLWErmenr. ad Grim. 4 p. 539,7 pro ... eius (regis) ... -issimaclarissima laterali costa. MLWDipl. Loth. II. 29 (ed. Th. Schieffer. 1966) -issimęclarissimę imperatrici. MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 11,25 augustorum -issimeclarissime Friderice. saepe. β de ducibus, comitibus sim.: MLWTrad. Lunaelac. 1 p. 1,7 (a. 777) ego Machelm, vir -issimusclarissimus (MLWOtto Frising. gest. 1,24 imperatoris apocrisiarii, viri -issimiclarissimi. MLWal.). MLWChart. Epternac. 8 p. 29,22 ego (sc. dux) ..., vir illuster, una cum coniuge mea -issimaclarissima. MLWTrad. Scheftl. 10 p. 15,29 princeps -issimusclarissimus Tassilo. MLWDipl. Heinr. IV. 442 p. 594,6 christianum ducem Veneticorum atque -issimumclarissimum. MLWal. γ usu vario: MLWChart. Bund. 11 (s. VIII.MLW^in.) hic requiescit -esimusclaresimus ... proavus (v. notam MLWed.). Vita Lupi Trec. 9 (MGMer. VII p. 300,9) -issimaclarissima matrisfamilias. MLWChart. Rhen. med. I 105 p. 109,6 -issimisclarissimis ... viris manifestissimum esse constat. de civitate: MLWCarm. de Frid. I. imp. 1245 (ed. I. Schmale-Ott. 1965) gens o -issimaclarissima. MLWal. b eccl. MLWi. q. venerabilis, sanctus — hochwürdig, heilig (cf. H. Dahm, op. cit. p. 46¹⁴⁰): α de papa: MLWAlcuin. epist. 94 p. 138,16 pater -issimeclarissime (gl-glarissime K2). β de (archi)episcopis, abbatibus: MLWWandalb. Goar. 2,30 ad abbatem et -issimumclarissimum virum Gerungum (MLWAdam gest. 4,9 -issimusclarissimus vir Egino episcopus. MLWal.). MLWLup. Ferr. epist. 12 -issimoclarissimo praesuli. MLWal. MLWDipl. Otton. III. 154 p. 565,19 Willigisi ... archiepiscopi -issimiclarissimi. MLWal. B magnificus, pretiosus, speciosus — prächtig, kostbar, ansehnlich: MLWWalahfr. Mamm. 26,55 Dei -issimaclarissima dona. Carm. lyr. 2,1 (MLWNArch. 50. 1935. p. 582) auriolus. MLWHrotsv. Agn. 91 ille (Christus) ... me desponsavit ... -aclara dotando corona. MLWWiduk. gest. 3,73 muneribus. MLWRuotg. Brun. 18 p. 16,17 unice -usclarus et spectabilis adolescens. MLWThangm. Bernw. 8 evangelia auro et gemmis -issimaclarissima. MLWGreg. IX. registr. 384 p. 300,32 vestibus. MLWAlbert. M. animal. 1,510 cum erecto et -oclaro corpore. MLWal. C serenus, comis, propitius — heiter, freundlich, geneigt: MLWVita Burch. Wirz. 6 vultu -usclarus. MLWCarm. Cantabr. 27,8,4 familiaritas. MLWThietm. chron. 4,49 qui (imperator) facie -usclarus ... exivit ab hoc seculo. Werr. (?) Albert. 2 (MLWMGScript. XXV p. 139,35) qui (imperator) ... duci non satis animo -usclarus erat. al. deditus — ergeben: MLWDipl. Loth. I. 104 (ed. Th. Schieffer. 1966) erga nos eorum (fidelium) animos in nostra devotione -ioresclariores reddimus. D sincerus, integer, rectus, bonus — unverfälscht, lauter, recht, gut (cf. MLWGloss. I 12,32 St.-S. -umclarum hlutar. MLWal.): MLWCand. Fuld. Eigil. II 14,17 in dogmate -oclaro legis iustitiae. MLWLios Mon. 3 -umclarum (gloss.: verum) fore, quod fuit atrum (gloss.: falsum). MLWWiduk. gest. 2,37 vita -osclaros monachos. MLWSumma dict. Saxon. 7,19 ipsum (accusatum) denuncient -eclare fame. MLWBerth. Ratisb. serm. (SBWien 147/V. 1904. p. 14,34sq.) fides -aclara, quam Deus nobis in baptismo -amclaram dedit, omnino -aclara est servanda ab omnibus infidelitatibus. MLWal. E apertus, planus, indubitabilis — klar (erkennbar), deutlich, eindeutig: 1 gener.: MLWHugeb. Wynneb.7 p. 111,22 -aclara ... pandebantur merita. MLWGodesc. Saxo theol. 7 p. 195,25 ut fiat ... -iusclarius. MLWal. MLWimpers. -umclarum est MLWi. q. evidens est — es ist einleuchtend, unverkennbar: MLWCand. Fuld. Eigil. I 11 -umclarum est, qualem ... patrem ... voluisti, talis esto MLWeqs. MLWOtto Frising. gest. 1,5 p. 18,8 de effectu quoque -umclarum est, quod MLWeqs. 2,30 p. 137,8 -umclarum est, qualiter MLWeqs. 2 iur.: Const. II 153,7 (a. 1231) hoc diploma est ... -umclarum. MLWChart. Salem. 446 p. 28,35 quamvis satis -umclarum ius habuerit monasterium. notus — bekannt: MLWChart. Ital. Ficker 39 p. 59,21 (a. 998) si ... ullum suorum datum ... -umclarum factum fuerit. MLWChart. Walkenr. 178 p. 135,40 cartam ... -amclaram cuntis fieri volumus. 3 theol. MLWi. q. (magnifice) revelatus — (herrlich) offenbart: MLWFlor. Lugd. carm. 3,210 Christus iactari retia mandat ..., -usclarus convescitur illis (cf. Vulg. Ioh. 21,1 — 14). F acer, doctus — klar (denkend), scharfsinnig, gelehrt: MLWPaul. Diac. Lang. 2, 13 p. 80,16 ingenio -usclarus (MLWWipo gest. 1 p. 10,24). MLWWiduk. gest. 2,1 p. 65,22 vir ... litterarum studiis satis -usclarus. MLWal. MLWsubst.: I masc.: A proprie in ludo MLWi. q. latrunculus albus — weißer Stein: MLWCarm. Scot. II 1 sol. 2,2 supponuntur -iclari duo. B translate: 1 qui venerabilis, nobilis est — ein Verehrungswürdiger, Edler: a in univ.: MLWAldh. virg. II praef. 33 -orumclarorum vitam ... edicere. MLWPoeta Saxo 5,115 de -isclaris genitus fulsit praeclarior Carolus. b superl. in titulo honorifico: MLWConr. Mur. summ. p. 36,1 (ed. W. Kronbichler. 1968) utrum scribat ... illustris vel spectabilis vel -issimusclarissimus. p. 132,13 omnes ... inferioris dignitatis inter clericos et laicos -issimiclarissimi appellentur MLWeqs. MLWibid. MLWal. 2 qui gratus est — ein Beliebter: MLWOtloh. prov. A 44 (ed. W. C. Korfmacher. 1936) largitas -osclaros facit. II fem.: albugo (ovi) — das (Ei-)Weiß: MLWBernh. Prov. comm. 4,3 p. 284,43 cum glara ovi. MLWThadd. Florent. cons. 80,3 -amclaram ovi unius. MLWTheod. Cerv. chirurg. 2,20 p. 150^E in -aclara ovorum, quę sit fortissime conquassata, adeo quod in spumam iam sit tota conversa. MLWal. cf. 2. ^*glarea. III neutr.: A proprie: 1 quod limpidum, sine colore est — das Durchsichtige, Farblose: MLWAlbert. M. animal. 1,198 nutrimentum -iclari (sc. humoris glacialis oculi). 1,199 quia superfluitas -iclari -aclara est. alch. i. quod purum est — das Reine: MLWPs. Plato quart. 3 p. 148,2 convertit ipsum (turbidum) ad -umclarum. 2 a albugo (ovi) — das (Ei-)Weiß: MLWTract. de aegr. cur. p. 357,23 de ... -oclaro ovi ... fac emplastrum. MLWHildeg. caus. 3 p. 171,23 -oclaro ovi bene despumato. MLWal. b spuma albuginis ovi percussae — Eischnee: MLWTheoph. sched. 1, 24 tolle -umclarum, quod percutitur ex albugine ovi sine aqua (MLWsim. MLWHildeg. caus. 3 p. 184,6). 1,40 vetus -umclarum sine aqua percussum. 3 vinum clarificatum — klarer Wein: MLWChart. Laus. 453 (a. 1220) reddit quartam partem tam de -oclaro quam de spisso. B translate i. quod splendidum, praecipuum est — das Glanzvolle, Bedeutende: MLWEinh. Karol. 1 p. 3,4 quae (gens Merovingorum) ... nec quicquam in se -umclarum ... praeferebat. MLWWipo gest. 6 p. 28,1 si quid insigne et -umclarum acciderat. MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 12,7sq. ut ... per -aclara -ioraclariora ... appareant. neutr. pro adv.: lucide — hell: MLWHrotsv. Agn. 420 a quo (Christo) ... -umclarum rutilante corona donatur.