generalis

generalis, -e.script. gn-: MLWl. 65. I adi. i. q. universus, universalis – allgemein, grundsätzlich, ‘generell’, ‘General-’: A gener.: 1 in univ.: MLWAlfan. premn. phys. 11,3 p. 86 saporum ... -isgeneralis (PG 40,660^A γενικωτάτη) est differentia bonus odor et malus odor. MLWAlbert. M. veget. 1,128 hoc -egenerale est ad minus, quod eqs. 1,136 loquamur ... de -igenerali diversitate partium plantarum et speciali sine comparatione. persaepe.de proverbio, sententia: MLWRuotg. Brun. 22 visus est singulari illa mentis suę agilitate pęne excessisse -egenerale illud, quod dicitur: ‘eqs.’de iudicio universali (‘das Jüngste Gericht’): MLWWalahfr. Gall. 1,25 praedicationem perduxit usque ad resurrectionem Christi et in commemoratione -isgeneralis iudicii terminavit.abund.: MLWConsuet. Marb. 173 ut mos est -isgeneralis. 2 c. colore quodam: a spectat ad res: α communis – gemeinsam: MLWConsuet. Marb. 244 si servitores ... ante -egenerale prandium mixtum accipere debuerint eqs.sensu adv. in iunctura manu -igenerali i. q. coniunctim, communiter – gemeinschaftlich, gemeinsam: MLWTrad. Frising. 421 p. 361,16 (a. 819) tradiderunt (sc. presbyter et defensor) ipsum oratorium -igenerali manu in manus episcopi (442 p. 380,15. 496). β frequens, usitatus – häufig, gewohnt: MLWWillib. Bonif. 3 p. 11,16 ad -emgeneralem ... cottidianae contemplationis eius formam ... sermo ... dirivatur. γ totus, integer, plenus, perfectus – ganz, gesamt, vollständig: MLWErmenr. Sval. 7 dum iam prope -isgeneralis interitus ipsius (sc. diaboli) inmineat. MLWDipl. Ludow. Inf. 13 p. 115, 28 noverit gn-egnerale (-egenerale var. l.) collegium omnium fidelium nostrorum ..., quia eqs. MLWGesta Halb. p. 93,34 eclipsis solis -isgeneralis facta est. MLWCaes. Heist. mirac. I 3,23 p. 138,30 ita ut abbas putaret, quod -isgeneralis esset confessio. al.studium -egenerale i. q. studium omnes disciplinas complectens – alle Fächer umfassendes Studium (de re v. LexMA. VIII. p. 255sq.): MLWChart. Osn. III 217 (a. 1259) Parisius ... seu alibi, ubi studium fuerit -egenerale. MLWAnnal. Scheftl. II a. 1259 a ... papa ... -egenerale studium Bononie destructum est. b spectat ad homines: α in bonam partem i. q. egregius – vortrefflich (in allocutione honorifica: MLWMLWl. 5. 6): MLWConc. Karol. A 44^B p. 529,31 absit hoc a tanto talique -igenerali catholicae ecclesiae magistro (i. Gregorio), ut eqs. MLWRadolf. epist. 1 p. 514,4 domno R<agimboldo> ... -issimogeneralissimo scolastico eqs. (MLWAnon. ad Ragimb. p. 533,5 scolasticorum -issimo)generalissimo. MLWAnnal. Basil. a. 1266 frater Achilles, ... predicator -isgeneralis, incepit crucem ad transmarinas partes predicare (cf. notam ed.). β in malam partem i. q. vilis – gemein: MLWCarm. Bur. 8,3,4 sponsa Christi (i. ecclesia) fit mercalis, generosa -isgeneralis. B publ., iur., canon.: 1 in univ.: a spectat ad res: α de iure, legibus (de re v. HRG I. p. 1506sqq.): MLWConst. imp. I 178 (a. 1155) hac ... -igenerali et in eternum valitura edicimus lege, ut eqs. MLWChart. Raitenh. 285 non ex odio vel rancore, set -igenerali iusticia diffiniri (sc. decernimus dux). v. et vol. II. p. 656,62. β de privilegiis (de re v. P. Herde, Beitr. z. päpstl. Kanzlei- und Urkundenwesen. 1961. p. 61sq.): MLWTrad. Michaelb. 119^b (a. 1217) speciale privilegium <non> derogat -igenerali. MLWSumma dict. Saxon. 7,1 p. 216,6sqq. privilegia alia specialia sunt, alia -iageneralia ; ... -iageneralia sunt, que non sermonem ad personam recipientis beneficium referunt eqs.de exordio diplomatis, arenga q. d.: MLWEpist. Hildesh. 1 p. 55,1 post hoc (sc. salutationem) apponatur sentencia -isgeneralis. γ litterae -esgenerales i. q. epistula encyclia – Rundbrief, Erlass: MLWConst. imp. II 151 (a. 1231) sicut per alias literas -esgenerales comunitati vestre (sc. Senensium) mandatur. MLWRyccard. chron. a. 1212 p. 36^b,9 papa per -esgenerales, quas ad orbis prelatos dirigit, litteras ... synodum ad urbem (sc. Romam) vocat. ibid. al. b spectat ad conventus: α de magnis conciliis: MLWWillib. Bonif. 8 p. 42,20 admonuit Bonifatius ..., synodales -iumgeneralium conciliorum canones reciperentur (MLWConc. Karol. A 57^A p. 770, 11. MLWThietm. chron. 3,14 p. 114,7. al.). MLWCapit. episc. II p. 127, 8 capitula ... parroechiae -igenerali ... sinodo publice recitari ... fecimus (sc. episcopus ; MLWBernold. Const. libell. VI p. 102,16 -issimaegeneralissimae s. al.). MLWBerth. chron. A a. 1060 p. 191,2 qui (rex) ... -igenerali ... conventu Basileae habito eqs. al. β de magnis coetibus: MLWAnnal. Einh. a. 757 ubi (sc. Compendio) ... populi sui -emgeneralem conventum habuit rex (MLWConc. Karol. A app. 9 p. 847,29. al.). MLWConc. Karol. A 50^D p. 667,28 in hoc (sc. otio) placitum vestrum -egenerale consumere voluissetis (sc. imperatores ; MLWThegan. Ludow. 14. al.). MLWThegan. Ludow. 6 p. 180,13 habuit imperator -egenerale (grande var. l.) colloquium cum eis (sc. exercitu, episcopis, ducibus eqs. ; MLWWipo gest. 35 p. 55,4). MLWDipl. Conr. III. 89 p. 159,4 privilegia ... in communi -isgeneralis curię nostrę audientia recitari iussimus (MLWChron. Gozec. 2, 17 c. -issimageneralissima. al.). persaepe. c spectat ad homines: α de principalibus magistratibus, legatis sim.: MLWConst. imp. II 45 p. 56, 26 (a. 1213) ipsum (episcopum) -emgeneralem legatum nostrum constituimus (sc. imperator). MLWActa imp. Winkelm. I 400 p. 348,7 ipsum (comitem) -emgeneralem capitaneum in ... ducatu Stirie duximus (sc. Fridericus imperator) statuendum. 493 Manfredus ... in regno Sicilie baiulus -isgeneralis. al. β de superioribus ordinum religiosorum: MLWConsuet. Trev. 6 victualis procuratio monasterii ... in ... providentia pendet ... -isgeneralis prepositi. MLWStatut. ord. Teut. p. 90,5 cum ... magister -isgeneralis terminum vite sibi senserit imminere. MLWChart. ord. Teut. 250 p. 235,36 vices agens Theodericus magistri -isgeneralis in hac causa. al. 2 c. colore quodam: a omnes obligans, omnibus ratus – für alle geltend, verbindlich: MLWAnnal. Mosell. a. 789 (MGScript. XVI p. 497,48 ; s. VIII.^ex.) rex placitum habuit ... absque ullo itinere -igenerali. MLWCapit. reg. Franc. 185 p. 4,9 -egenerale ieiunium per totum regnum nostrum celebrare iussimus (sc. imperatores ; 185^A p. 5,3). 197 p. 54,21 expeditionem -emgeneralem fieri iussit imperator. MLWChart. Brixin. 73 p. 80,12 per sentenciam -emgeneralem quesivit praepositus ..., quid iuris esset eqs. b publicus – öffentlich: MLWChart. Pomm. 70 p. 92,16 (a. 1176/80) ut ... homines ... pontem edificent -emgeneralem. c validus – gültig: MLWConst. Melf. 1,52,2 pecuniam omnem ... undecumque ... proventuram ad -egenerale pondus regni recipiant notarii. C philos.: 1 genus -issimumgeneralissimum i. q. genus primum – Hauptkategorie (de re v. Hist. Wb. Philos. IV. p. 716sqq.): MLWRup. Tuit. off. 11,13 l. 646 quod Deus et homo diversae sint species ... absque -issimigeneralissimi generis, quod est substantia, divisione prima. volunt. 25 (PL 170,452^D) malum afflictionis et ... malum peccati ... tantum ... differunt quantum duo genera -issimageneralissima, facere et pati. MLWHugo Honaug. hom. 1,9,1 nomen substantiae ... transumptione factum est a philosophis nomen -issimigeneralissimi generis. 2 bonum -egenerale i. q. summum bonum, bonum ipsum – der Inbegriff des Guten, das Gute an sich: MLWGodesc. Saxo theol. 22 p. 306,15 ut ... ad Deum, qui est -egenerale bonum, referatur creatura. MLWHeinr. August. planct. 75 qua -egenerale bonum, nichil hac regione malorum. MLWMetell. exp. Hieros. 4,610 unde triumphalis sit origo boni -isgeneralis. MLWHerm. Iud. conv. 5 p. 87,15 ad illos debent (sc. christiani extendere dilectionem suam), per quos venit -egenerale bonum. II subst.: A masc. i. q. superior, praepositus -isgeneralis (ordinis) – (Ordens-)General (de re v. LThK. ³IV. p. 447): MLWBerth. Ratisb. serm. 12 p. 64,34 alii (sc. ecclesiastici) praelati et -esgenerales, alii provinciales sub istis (sc. sunt). MLWChart. Himmelport. 11 (epist. papae) Urbanus ... dilectis filiis, -igenerali et provincialibus ... ordinis sancti Augustini salutem. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 241 cum frater Anno esset -isgeneralis (‘Hochmeister’) domus Theutonice. B neutr.: 1 commune, universum – das Allgemeine, Umfassende, Gesamte (usu plur.: MLWl. 26): a gener.: MLWWolfher. Godeh. II 29 p. 212,26 cessante practicae plurali officio in solo se indesinenter theoriae afflixit exercitio tria tantum de -igenerali specialiter eximens, psalterium, elemosinam et ... abstinentiam.locut. in -igenerali i. q. communiter, fere – im Allgemeinen, in der Regel: MLWEmo chron. 49 p. 126,23 omnes laici tenentur in -igenerali scire decimas esse persolvendas. b philos.: MLWAlfan. premn. phys. 31,10 p. 114 non ... universalium et -iumgeneralium (PG 40,725^B τῶν ... γενικῶν) ... involuntaria est ignorantia, sed eorum, quae sunt in parte.superl. i. q. genus primum – Hauptkategorie (usu philos. ; de re v. MLW p. 652, 68): MLWHerm. Carinth. essent. 2 p. 176, 18 -issimumgeneralissimum ... est substantia una eademque omnibus secundum se, quecumque vel existunt vel accidunt. MLWHugo Honaug. hom. 1,9,1 quod -issimumgeneralissimum substantia ... est et natura communis omnium subsistentium corporalium et incorporalium. MLWAlbert. M. nat. anim. 1,2 p. 4,83 tria formarum genera: ... tertium ... est genus formarum, quod abstrahente intellectu separatur a rebus secundum modum speciei et generis et -issimigeneralissimi in quolibet genere rerum. ibid. al. 2 ferculum principale – Hauptgericht (usu eccl.): MLWWilh. Hirs. const. 1,62 p. 990^D ad prandium, quando alii habent pietantiam, ille (sc. frater sanguine minutus) -egenerale per duos dies (sc. habet). 1,97 p. 1030^D -egenerale appellamus, quod in singulis scutellis datur (sim. MLWConsuet. Marb. 96). MLWConsuet. Marb. 95 sufficere credimus ... duo -iageneralia cocta. MLWGesta Trud. cont. I 12,9 p. 309,10 ea ... die dederat abbas fratribus -egenerale de pisce. al. 3 confunditur c. generabilis: MLW p. 651, 31.