Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
ganz Adj.
ganz , Adj.
- nhd.
- ganz, gesund, vollständig, vollkommen, heil, unversehrt, unverletzt, ungeteilt, uneingeschränkt, genau, sorgfältig
- ne.
- whole, sane, complete (Adj.), perfect (Adj.)
- ÜG.:
- lat. absolute (= in ganza wīs) N, argutus Gl, illaesus Gl, N, incolumis Gl, intactus Gl, integer Gl, N, integritate (= ganzero) N, integritate (= ganzes) N, inviolatus WK, perfectus N, salubris N, (salus) Gl, N, (salvus) O, sanativus N, (sanitas) N, sanus N, O, solidus (Adj.) Gl, subtilis Gl, valens Gl
- Vw.:
- s. ala-, un-
- Q.:
- Gl (3. Viertel 8. Jh.), N, O, PN, WK
- E.:
- Herkunft unklar, EWAhd 4, 71, vielleicht von germ. *ganta-, *gantaz, Adj., heil, ganz; idg. *gʰond-, *gʰon-, Adj., genug?, fertig?; s. idg. *g̑ʰan-, V., gähnen, klaffen, Falk/Torp 125, Pokorny 411; vgl. idg. *g̑ʰē- (2), *g̑ʰə-, *g̑ʰeh₂-, *g̑ʰh₂-, *g̑ʰēi-, *g̑ʰī-, *g̑ʰeh₁i-, V., gähnen, klaffen, Pokorny 419
- W.:
- mhd. ganz, Adj., ganz, vollkommen, unverletzt, vollständig, heil, gesund
- nhd.
- ganz, Adj., ungeschmälert, ganz, DW 4, 1286
- R.:
- in ganza wīs: nhd. schlechthin. uneingeschränkt, absolut
- ne.
- simply, absolute
- ÜG.:
- lat. absolute N
- L.:
- Karg-Gasterstädt/Frings 4, 100 (ganz), ChWdW8 141a (ganz), ChWdW9 341b (ganz), EWAhd 4, 71
- Son.:
- Sachglr = Sachglossar Hermeneumata (Vocabularius St. Galli) (Sankt Gallen, Stiftsbibliothek 913) (3. Viertel 8. Jh.), Tgl041 = Lorscher Glossen zu Predigten (Rom, Biblioteca Apostolica Vaticana Pal. lat. 220), TrT03 = Tegernseer Canones-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 19417), TrT10 = Salzburger Canones-Glossar (Salzburg, Salzburger Museum Carolino Augusteum Hs. 2163)