lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

bruoh

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
6 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
29
Verweise raus
16

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

bruoh st. f.

Bd. 1, Sp. 1451
bruoh
st. f., mhd. bruoch, nhd. bruch; and. (s. u.) mnd. brôk, mnl. broec; afries. brok, brek; ae. bróc; an. brók. — Graff III, 277.
proh: acc. pl. Gl 3,11,5 (C); pruah: nom. sg. (pl.?) 618,5; acc. pl. S 261,2 (B, -va-); pruoh: nom. sg. Gl 3,623,21; acc. sg. 1,629,22 (M, 5 Hss.); acc. pl. 582,7 (M, 4 Hss.); pruoch: nom. sg. 346,37 (M, lat. abl. pl.). 3,618,4 (oder pl.?); acc. sg. 1,629,23 (M, 4 Hss.); dat. pl. -]un 660,37 (M, 4 Hss., 1 -hh-). Festschr. Leid. S. 98; acc. pl. -] 582,8 (M); pruch: nom. sg. Gl 1,346,38 (M, lat. abl. pl.); acc. sg. 629,24 (M); dat. pl. -]in 660,38 (M); acc. pl. -] 331,67 (M). 582,8 (M).
broah: nom. sg. Gl 2,623,11 = Wa 87,31 (Carlsr., S. Petri); bruoch: dass. 3,236,32 (SH a 2). 619,19; acc. sg. 1,629,24 (M); nom. pl. 3,624,4; -]i 4,202,13 (sem. Trev.); bruoh: nom. sg. 3,663,60; bruoch: dass. 189,57 (SH B). 225,4 (SH a 2, 2 Hss., 1 --). 236,31 (ebda., 3 Hss., 2 --). 267,1 (SH b). 273,70 (ebda., --). 334,49 (SH g); acc. sg. 1,629,25 (M, 2 Hss., 1 --). 5,10,8 (M); nom. pl. 3,397,34 (Hildeg.). 409,73 (Hd.); acc. pl. 1,324,21; brovh: nom. sg. (pl.?) 3,300,8 (SH d); brovch: dass. 273,69 (SH b, 2 Hss.). 295,3 (SH d). 312,9 (SH e, 2 Hss.). 317,12 (SH e, oder pl.?). 626,14 (oder pl.?). 4,217,52; acc. sg. 1,629,25 (M); brovchc: nom. sg. 3,312,25 (SH e); brouch: dass. 225,4 (SH a 2). 236,32 (ebda.); bruh: dass. 2,623,11; bruch: dass. 3,174,12 (SH A, Anh. b). 334,49 (SH g). 350,49 (SH l). 4,254,38; acc. sg. 280,18 (M); dat. pl. -]in 1,660,38/39 (M, 2 Hss.); broich: acc. sg. 629,25 (M, Engelberg I 4/11, 12. Jh.). — bruoc: nom. sg. Gl 4,197,27 (sem. Trev., vgl. Katara S. 64); brooc: dass. 2,154,18 (Ld., 9. Jh.); brog: acc. pl. 1,339,17 = Wa 74,9 (Carlsr., S. Petri).
Verschrieben: buoch: nom. sg. Gl 3,189,57 (SH B).
die Bruch, ein hosenartiges Kleidungsstück: a) allgem., als kurze Hose, die Oberschenkel teilweise mit bedeckend: bruoch [facies et] feminalia [linea, ut operiant carnem turpitudinis suae, a reni- bus usque ad femora, Ex. 28,42] Gl 1,324,21. 331,67 (7 Hss. lînbruoh). 339,17 = Wa 74,9 (Parallelhs. lînbruoh). pruochun [confestim viri illi vincti cum] bracis [suis ... et vestibus missi sunt in medium fornacis ignis ardentis, Dan. 3,21] 660,37. Festschr. Leid. S. 98. linin pruoch [vestietur tunica sacerdos et] feminalibus lineis [Lev. 6,10] Gl 1,346,37 (5 Hss. lînbruoh). 4,254,38 (gegen Gröger, der ein Komp. ansetzt). pruoh [circumpedes, et] femoralia [, et humerale posuit ei, Eccli. 45,10] 582,7. prvah dea dea .. sint kirihtit .. vvathvse intfahen femoralia hi qui in via diriguntur de vestario accipiant S 261,2. broah braca [Sed., De Graeca] Gl 2,623,11 = Wa 87,31. proh bracas 3,11,5. braca 225,4. 350,49. 4,197,27. fugeniz bracae 3,397,34 (Hildeg.). braca femorale 267,1. 295,3. 312,9. braca femorale perizoma 663,60. manachasin quod constrictorium et Graece bracae Latine femoralia dici potest 409,73. femorale ... bracae 189,57. femorale ł braca 619,19. femoralia ł saraballa ł braca 626,14. femoralia 4,202,13. femorale feminale 3,273,69. feminale femorale 236,31. 334,49. feminale ł femorale bracae 300,8. 317,12. feminalia 624,4; b) für eine Art Lendenschurz: pruoh [vade, et posside tibi] lumbare [lineum, et pones illud super lumbos tuos, Jer. 13,1] Gl 1,629,22. 4,280,18. 5,10,8. bruch lumbare ł femoral 3,174,12; — als Leibbinde, breiter Gürtel um den Leib sind wohl zu verstehen: brovchc bracile (vgl. für diese Möglichkeit br. lumbare, Diefb. Gl. 80 a) 312,25 (Parallelhs. bruohhâh). 623,21. bracile ł femoralia 618,4; c) für eine lange, weite Hose, Pluderhose: brovch sarabara Gl 4,217,52, jedoch ist es möglich, daß s. ganz allgemein als Beinkleid verstanden worden ist, vgl. entsprechende Belege bei Diefb. Gl. 512 a, auch a Gl 3,626,14; hierher gehört vielleicht auch brooc suricus 2,154,18, falls der Übers. s. als Ableitung von sura ‘Wade’ aufgefaßt und danach als ‘langes Beinkleid’ verstanden hat, vgl. Hessels, Leid. Gl. S. 200, vgl. aber auch die dort u. bei Glogger, Diss. S. 89, Holthausen, Engl. Stud. 50,338 verzeichneten Ansichten, wonach es sich um ae. bróc = ahd. bruoh st. n. (m.?) handeln soll.
Vgl. Frings, Germ. Rom. S. 6 f., Heyne, Hausalt. 3,260. 282, Hoops, Reallex. 2,561 f., ZfdWortf. 1,238 f.
Komp. thiohbruoh, lînbruoh.
4378 Zeichen · 249 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    bruohst. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +5 Parallelbelege

    bruoh st. f. , mhd. bruoch, nhd. bruch; and. ( s. u. ) mnd. brôk, mnl. broec; afries. brok, brek; ae. bróc; an. brók. — …

Verweisungsnetz

33 Knoten, 37 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Hub 1 Wurzel 1 Kompositum 26 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit bruoh

13 Bildungen · 10 Erstglied · 3 Zweitglied · 0 Ableitungen

bruoh‑ als Erstglied (10 von 10)

bruohbant

AWB

bruoh·bant

? bruohbant st. n. bruoh-gank: nom. sg. Gl 3,619,22 ( Schlettst., 12. Jh. ); diese von Steinm. angedeutete Möglichkeit ( vgl. Anm. z. St. ) …

bruohgank

AWB

bruohgank Gl 3,619,22 s. ? bruohbant st. n.

bruohgurtil

AWB

bruoh·gurtil

bruohgurtil st. m. , -gurtila ( sw. ) f. , mhd. bruochgürtel , frühnhd. bruchgürtel; mnd. brôkgordel, mnl. broecgordel; afries. brokgerdel. …

bruohgurtila

KöblerAhd

bruoh·gurtila

bruohgurtila , sw. F. (n)? nhd. Hüftgürtel, Hosengürtel ne. suspender-belt ÜG.: lat. bracile Gl Hw.: s. bruohgurtil* Q.: Gl (13. Jh.) I.: la…

bruohha

AWB

bruohha I 40,18 s. bruohhâh st. m.

bruohhâh

AWB

bruohhâh st. m. — Graff III, 278. pruah-: acc. sg. -hah Gl 1,273,20 ( Jb-Rd ); nom. sg. -hac S 261,23 ( B ); dat. pl. -ahū Gl 1,654,30 ( Rb …

bruohhahi

AWB

bruohhahi st. n. , mhd. bruochich, frühnhd. brüchich. — Graff III, 271. bruoch-, brovch- ( 2 Hss. ) -eha: nom. sg. Gl 3,340,55 ( SH g, 12. J…

bruohhāh

KöblerAhd

bruohhāh , st. M. (a)? Vw.: s. bruohhah*

bruohlîh

AWB

bruohlîh adj. bruoch-lich: Grdf. Gl 4,208,5 ( sem. Trev. ). sumpfig, morastig: palustris.

bruohlīh

KöblerAhd

bruohlīh , Adj. nhd. sumpfig, moorig, morastig ne. swampy, boggy, marshy ÜG.: lat. paluster Gl Q.: Gl (11. Jh.) I.: Lüs. lat. paluster? E.: …

bruoh als Zweitglied (3 von 3)

diohbruoh

EWA

diohbrâtoAWB m. n-St., nur Gl. 1, 233, 14; 3, 290, 57. 309, 73: ‚Hinterbein eines vierfüßi- gen Tieres, Hachse, suffrago‘ (mhd. diechbrâ- te…

līnbruoh

KöblerAhd

līn·bruoh

līnbruoh , st. F. (i?, athem.?) nhd. Leinenhose, kurze leinene Unterhose, Hose, Langstrumpf ne. linen trousers (Pl.) ÜG.: lat. feminalia Gl,…

thiohbruoh

AWB

thioh·bruoh

thiohbruoh st. f. , mhd. diechbruoch. — Graff III,278. Alle ( außer Gl 3,618,6) Nom. Sing. oder Plur. ( vgl. Braune-Mitzka, Ahd. Gr. § 242 )…