lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

eimbar

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
26
Verweise raus
8

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

eimbar st. n. m.

Bd. 3, Sp. 118
eimbar
st. n. m., mhd. einber m., nhd. eimer m.; as. êmbar m. n. (s. u.), mnd. emmer, ammer m., mnl. emere m.; ae. amber m. f. n.; zur Entlehnung aus lat. amphora, ampora u. zur volksetymol. Umdeutung u. Anlehnung an ein u. beran vgl. Kluge, Et. Wb.19 S. 157. — Graff III, 149.
eim-par: nom. sg. Gl 1,95,32 (R). 3,652,37; heim-: dass. 650, 30 (Wien 1757, 11./12. Jh.; mit prothet. h); eim-bar: dass. 1,292,17 (Rd). 4,273,12/13; ein-par: dass. 1,83,17 (R). 3,11,18 (C). 642,7; acc.pl.? 12,22 (C); -bar: nom. sg. 1,292,17 (Jb). 3,642,7. 689,57 (Sg 299, 9./10. Jh.). — eim-per: nom. sg. Gl 1, 611,25 (M). 3,644,48. 4,182,25; -ber: dass. 2,356,13. 3,311,60 (SH e). 658,26. 4,98,4 (Sal. a 1). 160,24 (Sal. c). 506,42 (oder acc.?); aim-: dass. 1,546,36. 3,642,8; ein-: dass. 2,368,18. 4,196,19; acc. pl. 1,635,57 (M). — eim-pir: acc. pl. Gl 1,635, 56 (M); -bir: nom. sg. 3,224,60 (SH a 2). 695,11; aim-: dass. 666,59; ein-pir: acc. pl. 1,635,57 (M). — eim-ꝑ: nom. sg. Gl 1, 611,25 (M); -B: dass. 2,249,60 (M). 3,643,54; -bs: dass. 224,59 (SH a 2).
eimpre: dat. sg. Gl 1,812,47 (M, 3 Hss.); einpro: gen. pl.? 2,222, 19 (clm 18 550,1, 9. Jh.; lat. nom. sg.); doch vgl. auch eimb(a)ri st. n.
eim-mer: nom. sg. Gl 2,686,55; -er: dass. 3,121,36 (SH A). 157,11 (SH A). 214,30 (SH B). 224,60 (SH a 2). 311,61 (SH e). 373,32 (Jd). 52 (Jd). 394,56 (Hildeg.). 418,13 (Hd.); eims: dass. 266,56 (SH b); aimer: dass. 157,12 (SH A, 13. Jh.); eimir: dass. 11 (SH A, 13. Jh.). 644,11 (12. Jh.).
[emb-ar: acc. sg. Wa 27,2 = 37. 27,3. 29. 29,23. 31,11 = 34. 37,30. 38,10. 39,25. 40,4; acc. pl. 24,11 = 22. 24,14 = 25. 27,16. 28,11. 14. 29,12. 15. 17. 32,28. ebda. = 32,36. 33,3 = 23. 34,25. 35,28. 37,16. 20. 28. 38,4. 18. 39,13. 37. 39. 40,1. 2. 41,6 (alle Freckh.);] -er: nom. sg. Gl 3,157,10 (SH A). 224,59/60 (SH a 2, beide Wien 2400, 12. Jh.). 718,16 (Berl. Lat. fol. 735, Marienfeld, Westf., 13. Jh.). 4,370 Anm. 1 (oder acc.?); [acc. pl. Wa 21,18 (Ess. Heber., 10. Jh.);] -ir: nom. sg. Gl 3,294,60 (SHd, Florenz XVI, 5, 13. Jh.).
[emmar: acc. pl. Wa 27,5 (Freckh.).]
Sicheres Mask.: [ember: acc. sg. Wa 21,19 (Ess. Heber., 10. Jh., s. u. 2).]
Verschrieben: ecmb;: nom. sg. Gl 3,157,11 (SHA); cimpir: acc. pl. 1,635,56 (M, Göttw. 103, 12. Jh.).
Verstümmelt: ..er: nom. sg. Gl 3,642,7; einba..: gen. sg.? 1,621,5. 1) krugartiges Gefäß, wohl meist mit einem Henkel, (Wasser-, Wein-)Krug, Eimer: eimbar [fluet aqua de] situla [eius (Israels), et semen illius erit in aquas multas, Num. 24,7] Gl 1, 292,17. aimber [memento creatoris tui ... antequam ... conteratur] hydria [super fontem, Eccles. 12,6] 546,36. eimper [ecce gentes quasi stilla] situlae (Hs. situla) [Is. 40,15] 611,25. situlae [ebda.] 621,5. eimpir [omnia vasa aerea, quae in ministerio fuerant, tulerunt: et] hydrias [, et thymiamateria, Jer. 52,19] 635,56 (4 Hss. eimb(a)ri). uuazaruaze ł eimpre [non habeo panem, nisi quantum pugillus capere potest farinae in] hydria [3. Reg. 17,12] 812,47 (1 Hs. nur uuazzarfaz). situla quod uulgus modiolvm dicitur .i. eimber [zu: cum situla lignea ... mancipium ad fontem perrexit, Greg., Dial. 1,1 p. 153] 2, 249,60. einpar situla 3,11,18 (Hs. siccla). 12,22 (Hs. situlas) 642,7. 643,54. 650,30. 652,37. 658,26. 695,11. 4,98,4. 160,24. hydria ł urna ł botoma 3,157,10 (im Abschn. De vasis potatoriis). hydria vel situla 214,30. bothoma urna 224,59. 266,56. 294,60. 311,60. urna 373,32 (im Abschn. De rebus cellarii). 644,48. haustorium (darauf hydria idem, Anm. z. St.) 373,52 (im Abschn. De rebus cellarii). phinziol urna 394,56. urceus 418,13. situla ł urna ł amphora 644,11. urna idem cadus 666,59 (vgl. auch 2). situla ł cadus ł urna 718,16 (vgl. auch 2). stovf .i. eimper botholicula (vgl. Diefb., Gl. 79 c) 4,182,25 (1 Hs. nur stouf). einber amphora 196,19; — als Loskrug, Stimmurne: eimmer [nec vero hae sine sorte datae, sine iudice, sedes: quaesitor Minos] urnam (Hs. urna) [movet, Verg., A. VI, 432] 2, 686,55. Scotti dixerunt quod in Hibernia ista consuetudo esset in sorciendo quod implerent urnam iđ eimbar hoc est magna situla aqua et mitterent in illam ligna quadrata 4,273,12/13. 2) Krug, Eimer als (Flüssigkeits-)Maß: peorfaz halp einpar cadus anfora semis Gl 1,83,17. chrehhisc eimpar cadus 95,32. eimber ł zuber [cenix autem quinque sextariis adimpletur: cui si sextum addideris fit congius.] Congius [quater missus modium complet, Excerpta de mensuris p. 375,11, im Abschn. De mensuris in liquidis] 2,356,13. einber congius [Prisc., Inst. II, 49,13] 368,18. eimer cadus 3,121,36 (im Abschn. De ponderibus liquidis). 689,57. unum ember uini . unum uirdel aceti 4,370 Anm. 1. congivs sex sexarios capit et unde sexarivs quod sex eorum congium faciunt .i. eimber [zu Prisc., Inst. II, 49,13] 506,42. [te usero herano misso tian ember honegas. Te pincoston siuondon haluon ember honegas Wa 21,18. 19, ähnl. 34mal im Freckh. Heber. (vgl. o. Formenteil)]; hierher wohl auch: einpro gomor (vgl. Diefb., Gl. 267 a) Gl 2,222,19, nach Steinm. z. St. wohl durch vorhergehendes pilipi manna [zu: in qua (in der Bundeslade) cum tabulis virga simul et manna est, Greg., Cura 2,6 p. 23] ausgelöst; ist an den Eimer als Maß für das himmlische Brot gedacht?
Vgl. Rohr S. 19 ff.
Abl. eimb(a)ri, eimbarî(n), eimbarlîn.
5388 Zeichen · 336 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    eimbarst. n. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    eimbar st. n. m. , mhd. einber m., nhd. eimer m. ; as. êmbar m. n. ( s. u. ), mnd. emmer, ammer m., mnl. emere m. ; ae. …

Verweisungsnetz

544 Knoten, 556 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Hub 3 Wurzel 55 Kognat 63 Kompositum 420

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit eimbar

4 Bildungen · 4 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Ableitung von eimbar

eim + -bar

eimbar leitet sich vom Lemma eim ab mit Suffix -bar.

eimbar‑ als Erstglied (4 von 4)

eimbarî(n)

AWB

eimbarî ( n ) st. n. ; ae. embrin; vgl. Wilm., Gr. 2 2 § 243,2. — Graff III, 149. Nur in Nc belegt. eimber-: nom. sg. -i Nc 711,27. 712,5 [3…

eimbarlîn

AWB

eimbar·lin

eimbarlîn st. n. , nhd. eimerlein. emꝑlin: nom. sg. Gl 4,110,38 ( Sal. a 1, clm 22 201, 12. Jh. ). kleiner Krug: emp er lin urceolus similit…

eimbarlīn

KöblerAhd

eimbar·līn

eimbarlīn , st. N. (a) nhd. Eimerlein, Krüglein, Töpflein, kleiner Krug ne. small bucket, small jug, small pot ÜG.: lat. urceolus Gl Q.: Gl …

eimbarīn

KöblerAhd

eimbarīn , st. N. (a) nhd. Krug (M.) (1), Gefäß, Topf? ne. jug (N.), pot (N.) ÜG.: lat. urna N Q.: N (1000) E.: s. eimbar L.: Splett, Althoc…