lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

eimbar

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
17
Verweise raus
8

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

eimbar st. n. m.

Bd. 3, Sp. 118
eimbar
st. n. m., mhd. einber m., nhd. eimer m.; as. êmbar m. n. (s. u.), mnd. emmer, ammer m., mnl. emere m.; ae. amber m. f. n.; zur Entlehnung aus lat. amphora, ampora u. zur volksetymol. Umdeutung u. Anlehnung an ein u. beran vgl. Kluge, Et. Wb.19 S. 157. — Graff III, 149.
eim-par: nom. sg. Gl 1,95,32 (R). 3,652,37; heim-: dass. 650, 30 (Wien 1757, 11./12. Jh.; mit prothet. h); eim-bar: dass. 1,292,17 (Rd). 4,273,12/13; ein-par: dass. 1,83,17 (R). 3,11,18 (C). 642,7; acc.pl.? 12,22 (C); -bar: nom. sg. 1,292,17 (Jb). 3,642,7. 689,57 (Sg 299, 9./10. Jh.). — eim-per: nom. sg. Gl 1, 611,25 (M). 3,644,48. 4,182,25; -ber: dass. 2,356,13. 3,311,60 (SH e). 658,26. 4,98,4 (Sal. a 1). 160,24 (Sal. c). 506,42 (oder acc.?); aim-: dass. 1,546,36. 3,642,8; ein-: dass. 2,368,18. 4,196,19; acc. pl. 1,635,57 (M). — eim-pir: acc. pl. Gl 1,635, 56 (M); -bir: nom. sg. 3,224,60 (SH a 2). 695,11; aim-: dass. 666,59; ein-pir: acc. pl. 1,635,57 (M). — eim-ꝑ: nom. sg. Gl 1, 611,25 (M); -B: dass. 2,249,60 (M). 3,643,54; -bs: dass. 224,59 (SH a 2).
eimpre: dat. sg. Gl 1,812,47 (M, 3 Hss.); einpro: gen. pl.? 2,222, 19 (clm 18 550,1, 9. Jh.; lat. nom. sg.); doch vgl. auch eimb(a)ri st. n.
eim-mer: nom. sg. Gl 2,686,55; -er: dass. 3,121,36 (SH A). 157,11 (SH A). 214,30 (SH B). 224,60 (SH a 2). 311,61 (SH e). 373,32 (Jd). 52 (Jd). 394,56 (Hildeg.). 418,13 (Hd.); eims: dass. 266,56 (SH b); aimer: dass. 157,12 (SH A, 13. Jh.); eimir: dass. 11 (SH A, 13. Jh.). 644,11 (12. Jh.).
[emb-ar: acc. sg. Wa 27,2 = 37. 27,3. 29. 29,23. 31,11 = 34. 37,30. 38,10. 39,25. 40,4; acc. pl. 24,11 = 22. 24,14 = 25. 27,16. 28,11. 14. 29,12. 15. 17. 32,28. ebda. = 32,36. 33,3 = 23. 34,25. 35,28. 37,16. 20. 28. 38,4. 18. 39,13. 37. 39. 40,1. 2. 41,6 (alle Freckh.);] -er: nom. sg. Gl 3,157,10 (SH A). 224,59/60 (SH a 2, beide Wien 2400, 12. Jh.). 718,16 (Berl. Lat. fol. 735, Marienfeld, Westf., 13. Jh.). 4,370 Anm. 1 (oder acc.?); [acc. pl. Wa 21,18 (Ess. Heber., 10. Jh.);] -ir: nom. sg. Gl 3,294,60 (SHd, Florenz XVI, 5, 13. Jh.).
[emmar: acc. pl. Wa 27,5 (Freckh.).]
Sicheres Mask.: [ember: acc. sg. Wa 21,19 (Ess. Heber., 10. Jh., s. u. 2).]
Verschrieben: ecmb;: nom. sg. Gl 3,157,11 (SHA); cimpir: acc. pl. 1,635,56 (M, Göttw. 103, 12. Jh.).
Verstümmelt: ..er: nom. sg. Gl 3,642,7; einba..: gen. sg.? 1,621,5. 1) krugartiges Gefäß, wohl meist mit einem Henkel, (Wasser-, Wein-)Krug, Eimer: eimbar [fluet aqua de] situla [eius (Israels), et semen illius erit in aquas multas, Num. 24,7] Gl 1, 292,17. aimber [memento creatoris tui ... antequam ... conteratur] hydria [super fontem, Eccles. 12,6] 546,36. eimper [ecce gentes quasi stilla] situlae (Hs. situla) [Is. 40,15] 611,25. situlae [ebda.] 621,5. eimpir [omnia vasa aerea, quae in ministerio fuerant, tulerunt: et] hydrias [, et thymiamateria, Jer. 52,19] 635,56 (4 Hss. eimb(a)ri). uuazaruaze ł eimpre [non habeo panem, nisi quantum pugillus capere potest farinae in] hydria [3. Reg. 17,12] 812,47 (1 Hs. nur uuazzarfaz). situla quod uulgus modiolvm dicitur .i. eimber [zu: cum situla lignea ... mancipium ad fontem perrexit, Greg., Dial. 1,1 p. 153] 2, 249,60. einpar situla 3,11,18 (Hs. siccla). 12,22 (Hs. situlas) 642,7. 643,54. 650,30. 652,37. 658,26. 695,11. 4,98,4. 160,24. hydria ł urna ł botoma 3,157,10 (im Abschn. De vasis potatoriis). hydria vel situla 214,30. bothoma urna []224,59. 266,56. 294,60. 311,60. urna 373,32 (im Abschn. De rebus cellarii). 644,48. haustorium (darauf hydria idem, Anm. z. St.) 373,52 (im Abschn. De rebus cellarii). phinziol urna 394,56. urceus 418,13. situla ł urna ł amphora 644,11. urna idem cadus 666,59 (vgl. auch 2). situla ł cadus ł urna 718,16 (vgl. auch 2). stovf .i. eimper botholicula (vgl. Diefb., Gl. 79 c) 4,182,25 (1 Hs. nur stouf). einber amphora 196,19; — als Loskrug, Stimmurne: eimmer [nec vero hae sine sorte datae, sine iudice, sedes: quaesitor Minos] urnam (Hs. urna) [movet, Verg., A. VI, 432] 2, 686,55. Scotti dixerunt quod in Hibernia ista consuetudo esset in sorciendo quod implerent urnam iđ eimbar hoc est magna situla aqua et mitterent in illam ligna quadrata 4,273,12/13. 2) Krug, Eimer als (Flüssigkeits-)Maß: peorfaz halp einpar cadus anfora semis Gl 1,83,17. chrehhisc eimpar cadus 95,32. eimber ł zuber [cenix autem quinque sextariis adimpletur: cui si sextum addideris fit congius.] Congius [quater missus modium complet, Excerpta de mensuris p. 375,11, im Abschn. De mensuris in liquidis] 2,356,13. einber congius [Prisc., Inst. II, 49,13] 368,18. eimer cadus 3,121,36 (im Abschn. De ponderibus liquidis). 689,57. unum ember uini . unum uirdel aceti 4,370 Anm. 1. congivs sex sexarios capit et unde sexarivs quod sex eorum congium faciunt .i. eimber [zu Prisc., Inst. II, 49,13] 506,42. [te usero herano misso tian ember honegas. Te pincoston siuondon haluon ember honegas Wa 21,18. 19, ähnl. 34mal im Freckh. Heber. (vgl. o. Formenteil)]; hierher wohl auch: einpro gomor (vgl. Diefb., Gl. 267 a) Gl 2,222,19, nach Steinm. z. St. wohl durch vorhergehendes pilipi manna [zu: in qua (in der Bundeslade) cum tabulis virga simul et manna est, Greg., Cura 2,6 p. 23] ausgelöst; ist an den Eimer als Maß für das himmlische Brot gedacht?
Vgl. Rohr S. 19 ff.
Abl. eimb(a)ri, eimbarî(n), eimbarlîn.
5388 Zeichen · 336 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    eimbarst. n. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    eimbar st. n. m. , mhd. einber m., nhd. eimer m. ; as. êmbar m. n. ( s. u. ), mnd. emmer, ammer m., mnl. emere m. ; ae. …

Verweisungsnetz

21 Knoten, 22 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Wurzel 1 Kompositum 17

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit eimbar

6 Bildungen · 4 Erstglied · 2 Zweitglied · 0 Ableitungen

Ableitung von eimbar

eim + -bar

eimbar leitet sich vom Lemma eim ab mit Suffix -bar.

eimbar‑ als Erstglied (4 von 4)

eimbarî(n)

AWB

eimbarî ( n ) st. n. ; ae. embrin; vgl. Wilm., Gr. 2 2 § 243,2. — Graff III, 149. Nur in Nc belegt. eimber-: nom. sg. -i Nc 711,27. 712,5 [3…

eimbarlîn

AWB

eimbar·lin

eimbarlîn st. n. , nhd. eimerlein. emꝑlin: nom. sg. Gl 4,110,38 ( Sal. a 1, clm 22 201, 12. Jh. ). kleiner Krug: emp er lin urceolus similit…

eimbarlīn

KöblerAhd

eimbar·līn

eimbarlīn , st. N. (a) nhd. Eimerlein, Krüglein, Töpflein, kleiner Krug ne. small bucket, small jug, small pot ÜG.: lat. urceolus Gl Q.: Gl …

eimbarīn

KöblerAhd

eimbarīn , st. N. (a) nhd. Krug (M.) (1), Gefäß, Topf? ne. jug (N.), pot (N.) ÜG.: lat. urna N Q.: N (1000) E.: s. eimbar L.: Splett, Althoc…

eimbar als Zweitglied (2 von 2)

Unleimbar

Campe

Unleimbar , adj . u. adv . nicht geleimt werden könnend. Davon d. — keit .

unreimbar

DWB

unreimbar , adj. , gth. v. reimbar. Campe. nl. onrijmbaar. eigentlich: nun kann ich aber in wörtern wie schweigen, reichen so wenig etwas un…