lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

ort

ie. bis spez. · 29 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

Lexer
Anchors
46 in 29 Wb.
Sprachstufen
10 von 16
Verweise rein
464
Verweise raus
203

Eintrag · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

ort stnm.

Bd. 2, Sp. 169
ort stnm. (BMZ daʒ orte MWVQVZFrankf.; pl. ort, orte (MWVQVZLudw. orde MWVQVZKarlm. MWVQVZFrankf.), örte, ört (MWVQVZChr. 5. 294,10. 314,3. 315,7. 11. MWVQVZTuch. 116,22), örter, md. orter —: das allgem. vorkommende wort bezeichnet den äussersten (anfangs- od. ausgangs-) punct nach raum u. zeit: anfang MWVQVZMs. MWVQVZPass. MWVQVZHätzl. van dem ende bis an dat ort MWVQVZKarlm. 167,61. van dem ende zo den orden MWVQVZib. 177,47; ende, räuml. u. zeitl. (an der werlde orte MWVQVZGen. D. 9,20. die in die mitte, jen an daʒ ort MWVQVZLieht. 64,32. ern hât die mitte ern hât daʒ o. MWVQVZib. 589,24. in mitte und an den orten MWVQVZLoh. 4893. strîten an der mitten und an den orten MWVQVZBit. 11338. endes o. MWVQVZTürl. Wh. 3a. von anebeginne ze orte MWVQVZErnst 3935. der rede sî nu hie ein o. MWVQVZWwh. 417,27. Vênus, gip dîme kriege ein o. MWVQVZTroj. 2230. an, ûf, in, unz, unz an ein o., zu ende, vollständig, ganz u. gar: si schreib unz an ein ort an die tavele dise wort MWVQVZAlbr. 21,145. sîn leit unz ein o. klagen MWVQVZib. 18,2. ûf ein o. etw. hœren MWVQVZib. 14,62. daʒ ich gotes wort behielt ûf daʒ o. MWVQVZVilm. weltchr. 75. ûf ein o. sagen MWVQVZElis. 8805. daʒ wirt getân und erfüllet ûf ein o. MWVQVZTroj. 2289. in den o. spiln [eig. bis an die ecke, den rand des spielbrettes] MWVQVZTürl. Wh. 71a. 161a, an den o. MWVQVZParz. 653,11. MWVQVZWwh. 113,24, unz an daʒ o. MWVQVZib. 2,15, unz an den o. MWVQVZParz. 94, 20 s. zu MWVQVZEr.2 s. 339. bildl. den schweren ort haben, das schwere endstück haben, schlecht wegkommen MWVQVZChr. 5. 156,8), ziel MWVQVZFrl. MWVQVZKrol.; spitze, bes. der waffe (speres o. MWVQVZHerb. 12443. MWVQVZLieht. 452,32. 456,18. gêres o. MWVQVZAlbr. 6, 133. diu bluotegen swertes ort MWVQVZLoh. 5525. strîten mit swertes orten MWVQVZUlr. 925. manic herter helm von stahels ort enpran MWVQVZLoh. 2439. einem den o. bieten MWVQVZMsh. 3,36b. sam ein scharfeʒ wâfen sneit zen orten und zen sîten MWVQVZTroj. 25121. daʒ scharpf minnen ort MWVQVZHadam. 539. ich sach mîns bruoder wâpen tragen mit ûf kêrtem orte MWVQVZParz. 91,11 = mit ûf kêrter spitze 80,9. dâ stênt örter inne, im wappen Ortwins MWVQVZGudr. 1371,2. 1460,2), spitzes werkzeug. örter zuo den sloʒʒen (dietriche?) MWVQVZHelbl. 1,185. ded. 13 β 3 hl. von 10 ortern und 5 steinaxen zu steheln MWVQVZFrankf. baumstb. 1438, 14. 23; ecke, winkel (ort des winkelsteines MWVQVZKrol. 1865. o. eines hûses MWVQVZChr. 8. 95,30, einer gaʒʒe MWVQVZib. 9. 756,23. ein newer gehawen ort in das kornhaus MWVQVZMich. M. hof 43. das orte, die orde, öffentliche abtritte am Maine MWVQVZFrankf. brgmstb. 1443 vig. III. p. decoll., 1462 vig. Mart.); rand, saum, seite (eines velses o. MWVQVZParz. 138,12. des mandels o. MWVQVZib. 88,9. MWVQVZApoll. 18288. der huot wol gezieret an sînen orten MWVQVZWwh. 295,9. an orten und an enden des gewandes MWVQVZTroj. 20129. di sarwât wâren umbe daʒ ort vil chleine gewierôt MWVQVZExod. D. 158,14. an des tisches o. MWVQVZTroj. 21679. die tische mit helfenbein gespenget an den orten MWVQVZib. 17551. an daʒ o. der bischof saʒ MWVQVZLoh. 994. der was von einer taveln ort bî die banc gevallen MWVQVZMerv. 370. des schildes o., der obere rand des schildes MWVQVZSuch. MWVQVZEr.2 2314. MWVQVZGeo. 1678. diu schildes örter MWVQVZLoh. 2127. ûf alle ort, nach allen seiten, überall, rings herum MWVQVZAlbr. 27,42, in allen orten MWVQVZTroj. 9580, z'allen orten MWVQVZib. 17375. 21481. niendert ort, nirgends MWVQVZLoh. 4055); himmelsgegend. an der werlt vier orte MWVQVZAlbr. 1,623; (zu äusserst gelegenes) stück landes. do lêch mit vanen hin sîn hant von Azagouc der fürsten hant. ieslîcher was sîns ortes geil MWVQVZParz. 51,29. tiuscher erde ein o. MWVQVZib. 4,29; angewiesener platz, stelle MWVQVZWig.; stück, teil, stelle. dehein ort an sîner tugent was ninder mosec noch murc MWVQVZWwh. 23,4. diu wort enrüerent mir kein herzen o. MWVQVZParz. 158,28; vierter teil von mass, gewicht, münze. ûʒ einem orte ein phunt machen MWVQVZMsh. 2,241a. ringer danne ein o. MWVQVZib. 251b. minner vil denne umb ein o. MWVQVZLieht. 53,15. ein halbeʒ o. MWVQVZLs. 3. 27,146. umb ein o. etw. geben MWVQVZRenn. 4739. der ort und ort ze koste wiget MWVQVZib. 5475. wie von dem orte was ein helbelinc MWVQVZib. 4582. swer gîtic ist ûf ein kleineʒ o. MWVQVZib. 4877. daʒ ich niht gert ze wandel mêr dann ein o. MWVQVZHelbl. 2,449. dâ man unz an den lesten o. einen unbekanten man schiere blôʒ gemachen kan MWVQVZMerv. 59. du gewinnest nimmer ort am kauffe MWVQVZMf. 52. ain viertail von ainem Wienner phenning, daʒ dô haiʒʒet ein ort oder ein halber helblinch MWVQVZUhk. 2,136 (1330). MWVQVZTuch. 116,22, bes. der vierte teil eines guldens s. MWVQVZSchm. Fr. 1,152 u. MWVQVZTuch. 325,1. MWVQVZChr. 1. 103,4. 5. 176,18; 2. 340,23. 499,2. 3; 3. 348,29. 396,13. 27. 30 etc. 5. 73,12. 154,2. 384,18. — vgl. MWVQVZDief. 1,286. MWVQVZFick2 704. die gewöhnliche vermutung, ort in der bedeutung vierter teil sei aus quart entstanden, kann ich nicht teilen: zunächst ist diese bedeut. wol, wie schon MWVQVZFrisch 2,33c angiebt, von den viereckigen, durch ein kreuz in vier orte geteilte münzen ausgegangen u. erst dann auf mass u. gewicht übertragen worden. so nannte man auch in deutsch-Österreich, als im j. 1849 ff. die guldennoten in 4 teile gerissen wurden, um dadurch eine scheidemünze zu bilden, den vierten teil einer solchen note ein eckele od. örtel, welcher ausdruck dann überhaupt für ¼ fl. od. 15 xr. gebraucht wurde. )
4895 Zeichen · 272 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. * rekonstr.
    Indoeuropäisch
    ort

    Idg. Etym. Wb. (Pokorny)

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    ortst. n. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege

    ort st. n. m. , mhd. ort n. m., nhd. ort m. ; as. ord m., mnd. ōrt m. f. n., mnl. ort m. n. ; afries. ord m. ; ae. ord m…

  3. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    ORTstm. stn.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +4 Parallelbelege

    ORT stm. u. stn. letztere form ist die häufigere ( plur. ort u. örter, z. b. sumerl. 34,5. münch. stadtr. 405. umlaut fi…

  4. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    ortM., N., F.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +7 Parallelbelege

    ort , M., N., F. Vw.: s. ōrt (1)

  5. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Ort

    Adelung (1793–1801) · +4 Parallelbelege

    Der Ort , des -es, plur. die Orte und Örter, Diminut. das Örtchen, Oberd. Örtlein, ein Wort von vielfachen Bedeutungen, …

  6. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Ort

    Goethe-Wörterbuch

    Ort neutr in (C) u sehr vereinzelt in (A) u (B), pl ‘Örter’ fast ausschließlich in (C); von knapp 2500 Belegen rund ein …

  7. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Ort

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +7 Parallelbelege

    Ort , geometrischer , die Linie od. Fläche, in welcher alle Punkte liegen, denen hinsichtlich anderer unveränderlichen G…

  8. modern
    Dialekt
    Ort

    Elsässisches Wb. · +6 Parallelbelege

    Ort [Ort Dü. Bf. Z. ] m. und n. Ort, Stelle (selten, öfter Platz Hf. ) Sprichwörtlich: e guets Wort findt e gueten (guet…

  9. Sprichwörter
    Ort

    Wander (Sprichwörter)

    Ort 1. Acht kein ort on ein or. – Franck, I, 72 a ; Eyering, I, 107; Petri, II, 3; Schottel, 1127 a ; Körte, 4664; Simro…

  10. Spezial
    Ort, schrecklicherm

    Dt.-Russ. phil. Termini · +5 Parallelbelege

    Ort , m , schrecklicher место , ср , страшное → FiloSlov locus terribilis, m

Verweisungsnetz

523 Knoten, 543 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 10 Hub 9 Wurzel 2 Kompositum 475 Sackgasse 27

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit ort

1.637 Bildungen · 753 Erstglied · 878 Zweitglied · 6 Ableitungen

ort‑ als Erstglied (30 von 753)

Ort(s)stimm

Idiotikon

Ort(s)stimm Band 11, Spalte 414 Ort(s)stimm 11,414

Ort(s)taler

Idiotikon

Ort(s)taler Band 12, Spalte 1368 Ort(s)taler 12,1368

Ortacker

SHW

Ort-acker Band 4, Spalte 1107-1108

Ortbord

SHW

Ort-bord Band 4, Spalte 1107-1108

Ortborn

SHW

Ort-born Band 4, Spalte 1107-1108

Ortbrett

SHW

Ort-brett Band 4, Spalte 1107-1108

Ortdiel

SHW

Ort-diel Band 4, Spalte 1107-1108

Ortgang

SHW

Ort-gang Band 4, Spalte 1107-1108

Ortleiste

SHW

Ort-leiste Band 4, Spalte 1107-1108

Ortscheit

SHW

Ort-scheit Band 4, Spalte 1107-1108

Ortstein

SHW

Ort-stein Band 4, Spalte 1111-1112

ortacht

Idiotikon

ort·acht

ortacht Band 1, Spalte 488 ortacht 1,488

ortam

LDWB1

ortam [or·tạm] m.sg. Gemüse n. ( → verzöra) ◆ ortam de sajun Saisongemüse n.; ortam frësch frisches Gemüse.

Ortamt

DRW

ort·amt

Ortamt, n. zu 1Ort (X) nur in Kirchenordnungen belegt an der Grenze befindliche Behörde sollen die landstreicher an den grenzen unsers fürst…

Ōrtange

WWB

ort·ange

Ōr-tange f. [ Pad Dor Unn Hellweg Bür Wbg Isl Arn Mes Bri verstr. Ahs Stf Mün Bie Det Lhs Bek Wie Bch Hag Alt Olp] 1. Ohrwurm. De Aohrtange …

Orta Novarēse

Meyers

Orta Novarēse , Stadt in der ital. Provinz Novara, am vorspringenden Ostufer des Ortasees , an der Eisenbahn Novara-Domodossola, malerisch g…

Ortasee

Meyers

Ortasee , s. Orta Novarese .

ortbändlein

DWB

ortband·lein

ortbändlein , n. , deminutiv zum vorigen, in übertragener bedeutung: disz ortpendlin (gottes gesatz) musz das schwert im krieg auch haben. k…

ortbanc

Lexer

ort·banc

ort-banc stm. eckbank Mone z. 8,127 ( 1370 ).

ortband

DWB

ort·band

ortband , n. , mhd. ortbant, eisernes band, blech, beschläge an der spitze (ort) der scheide, die ( zuweilen mit edelsteinen besetzte ) sche…

ortbank

DWB

ort·bank

ortbank , f. , spätmhd. ortbanc, eckbank Mone ztschr. 8, 127 ( vom j. 1370), auch mnd. Schiller-Lübben 3, 239 b ; örterbank ' eine längliche…

ortbant

Lexer

ort·bant

ort-bant stn. BMZ eisernes band an der spitze der schwertscheide, vaginarium ort-, art-, orbant Dfg. 605 a (ein ort îserne, vagenaculum n. g…

Ortbaum

Idiotikon

ort·baum

Ortbaum Band 4, Spalte 1235 Ortbaum 4,1235

ortbeet

DWB

ort·beet

ortbeet , n. , schles. die stelle wo der pflug zur neuen furche umgewandt wird, der anwand. Weinhold 67 b .

ort als Zweitglied (30 von 878)

biheizwort?

KöblerAhd

*biheizwort? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. bīhētword*

drīstwort?

KöblerAhd

*drīstwort? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. thrīstword*

eidwort?

KöblerAhd

*eidwort? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. ēthword*

firinwort?

KöblerAhd

*firinwort? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. firinword*

gornwort?

KöblerAhd

*gornwort? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. gornword*

hoskwort?

KöblerAhd

*hoskwort? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. hoskword*

lancholwort

KöblerMnd

*lancholwort , F. nhd. „Langhohlwurz“, Osterluzei ÜG.: lat. aristolochia clematitis? Hw.: s. lanchōlwortpulver E.: s. lanc, hol (1), wort (2…

lobwort?

KöblerAhd

*lobwort? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. lofword*

meidumhort

KöblerAhd

*meidumhort , st. N. (a) Hw.: vgl. as. mēthomhord*

sort?

KöblerMhd

*sort? , (Part. Prät.=)Adj. Vw.: s. ver- E.: Herkunft ungeklärt?

spotwort?

KöblerAhd

*spotwort? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. spotword*

Abort

RDWB1

Abort m нужник сниж.-разг. , клозет сниж.-разг. , сортир сниж.-разг. выкидыш (в этом значении в обиходной речи не употребляется, ср. Fehlgeb…

Fremdwort

RDWB1

Fremdwort n übertr. etwas ist kein ~ für j-n idiom. что-л. кому-л. не чуждо; кто-л. на что-л. способен Wagehalsigkeit ist also kein ~ für Si…

Ɉawort

Campe

Das Ɉawort , des — es, Mz. die — e , das Wort Ja als ein Grundwort, als ein Ausdruck die Einwilligung in das Verlangen  eines Andern auszud…

Kinderhort

RDWB1

Kinderhort m группа продлённого дня для детей (в отличие от России, в Германии такие группы размещаются обычно вне школы и состоят в ведении…

Komfort

RDWB1

Komfort m (nicht immer "комфорт") Wohnung mit allem Komfort fest. - квартира со всеми удобствами устойч.

Machtwort

RDWB1

Machtwort n ein Machtwort sprechen idiom. - сказать своё веское слово идиом.

Matratzensport

RDWB1

Matratzensport m scherzh. ~ mit j-m treiben - спать с кем-л., у кого-л. (чисто) "постельный" роман

R-Wort

RDWB1

R-Wort n euphem. рецессия, спад производства um das R-Wort ist es still geworden - про рецессию говорить перестали das böse R-Wort - угрожаю…

Ressort

RDWB1

Ressort n сфера; сфера деятельности; разряд занятий; область; дело; работа; участок работы; отвечать за что-л. das ist dein ~ - это твоё дел…

Schlagwort

RDWB1

Schlagwort n меткое слово слоган (состоящий из одного слова), девиз (предприятия, мероприятия) слово в словарной статье, заглавное слово, кл…

Stichwort

RDWB1

Stichwort n лемма (в словаре) (Lakune) Stichwort Iran - gestatten Sie mir dazu ein paar Worte. - Кстати об Иране - позвольте сказать несколь…

Tatort

RDWB1

Tatort m место преступления (а не "место действия")

Transport

RDWB1

Transport m (nicht "транспорт") отправление, транспортировка, перевозка, переброска (людей, грузов), эвакуация караван

A(n)wort

Idiotikon

A(n)wort Band 16, Spalte 1676 A(n)wort 16,1676

abewort

Lexer

abe·wort

abe-wort stn. gegenrede, ân abewort Albr. 30, 186.

Ableitungen von ort (6 von 6)

entorten

DWB

entorten , desorientieren: durch das was mir Doula über Hamor vertraut noch mehr entortet. Dyanasore 4, 193.

Mißort

Campe

○ Der Mißort , — es, Mz. — örter , ein unrechter Ort. Dies Wort steht hier nicht am Mißorte . »An welchen Mißort hat das Schicksal mich vers…

orte

DWB

orte , örte , s. ürte .

unort

DWB

unort , m. : orth, unorth, ewigkeit, zeit, nacht, tag Silesius wandersm. 30 ndr.; desertum Stieler 1396 . unüblich. —

vêrōrt

MNWB

vêrōrt (-d-) , adj. , viereckig.

Verorten

Campe

† Verorten , v. trs . im N. D. das Beste aussuchen und das Schlechtere liegen lassen, besonders beim Essen und vorzüglich vom Vieh. I Fränki…