lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

VAƷ

mhd. bis Dial. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

BMZ
Anchors
6 in 5 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
136
Verweise raus
105

Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)

VAƷ stn.

Bd. 4, Sp. 280b
VAƷ stn. faß, gefäß; überhaupt jeder umschlossene raum, in den etwas gelegt oder gesteckt werden kann. ahd. faʒ, ags. altn. fat Graff 3,727. vas sumerl. 19,72.
1. faß. vaʒ und tranc Walth. 106,22. der guote wîn wirt selten guot wan in dem guoten vaʒʒe das. 106,17. die wîle des wînes in dem vaʒʒe iht ist weinschwelg, leseb. 575,16. alsô twinget vaʒ der tübel, daʒ eʒ niht rinne zaller zît Vrid. 79,16. ûʒ iegelîchem vaʒʒe gât daʒ eʒ innerthalben hât das. 111,2. den bœsen vaʒʒen nieman mac benemen wol ir êrsten smac das. 108,15. vgl. einl. XC. Gr. über Vrid. s. 71. Eracl. 1264. Frl. s. 58. — sô ligent si von ir haʒʒe in des tiuvels vaʒʒe H. zeitschr. 7,327.
2. gefäß. eines havenæres vaʒ H. zeitschr. 8,148. daʒ leide veige vaʒ (von glas, worin der liebestrank war) Trist. 11697. eʒ lît hie bî von silber und von golde manec vaʒ Gudr. 308,2. daʒ vaʒ trinkbecher Pass. K. 603,70. ein schüʒʒelin oder ein ander vaʒ Bert. 303. steinîniu vaʒ Griesh. pred. 2,16.
3. kasten, schrein und derartiges. weist du wâ dîniu kleider sint? si ligent in dem vaʒʒe. grîf in die kisten MS. 2, 56. b. vaʒ = schrîn Barl. 47,3. 33. ir spîse erschôʒ in alsô wol, daʒ ir vaʒ (reisekoffer, reisesäcke) ie wâren vol Gregor. 3580. daʒ kleine vaʒ in welches das kind gelegt und auf die see gesetzt wird das. 597.
4. des degens vas scheide Wolk. 104,2,6. 5. tropisch.
a. dane vant nît unde haʒ ze blîbenne dehein vaʒ Er. 1495. ob minne unde haʒ nie mê besâʒen ein vaʒ, doch wonte in disem vaʒʒe minne bî haʒʒe alsô daʒ minne noch haʒ gerûmden gâhes daʒ vaʒ Iw. 257. 258. 273. vgl. anm. z. 7026. sînes herzen vaʒ Pass. K. 458,86.
b. sô muoʒ daʒ unnütze vaʒ (den körper) diu sêle rûmen warn. 88. der teufel der von dem besessenen ausfährt rûmet daʒ vaʒ Pass. K. 49,89. Ludw. 88 dô schrei der vîent (teufel) ûʒ der (besessenen) vrowen munde: ûʒʒe disem vaʒʒe kume ich niht myst. 135,28.
c. er ensolte in niht erweren daʒ, si (die teufel) enfuorten ir vaʒ (die seele) ze der bittern wîʒe Tundal. 45,62. des heiligen geistes vaʒ Servat. 873. wie reine ein vaʒ du magit (Maria) dô wâre leseb. 273,19. vgl. MS. 2,170. a. Gr. z. g. sm. XXXVI. sît ich von den sunden bin ein unreine vaʒ Pilat. vorr. 133. ja ist manec triwelôseʒ vaʒ, daʒ anders niht enbæte büchl. 1,1851. daʒ er wurde ein irwelteʒ vaʒ Ulr. 241. vgl. Diut. 1,487. diz gotes erwelteʒ vaʒ Pass. K. 10,55. Maria des lebens ein reineʒ vaʒ altd. schausp. 1, 2083. vol aller gnâde ein reineʒ vaʒ Gfr. lobges. 25. der ist der gnâde ein îtel vaʒ das. 4. ein vaʒ tugende lære Ulr. 1560. ein volleʒ vaʒ sündlicher schanden Gregor. 3426.Maria aller gnâden ein vaʒ altd. schausp. 1, 1408. die frau, daʒ gotes gnâden vaʒ Pass. K. 827,84. vgl. 421,53. Pass. 10,28. gîtes vaʒ MS. 2,211. a. nîdes vaʒ der neidische das. 210. b. der schanden vaʒ Pass. 100,44. 172, 65. werlt, du schanden vaʒ Diut. 3, 11. aller untugende ein vaʒ Renner 14632. — er (Christus) nam imo (dem teufel) diu elliu sîniu vaʒ, der er ê sô manegeʒ hie in werlt besaʒ Diemer 327,7. diu selben sinnelôsen vaʒ die götzenbilder Barl. 98,7.
3047 Zeichen · 161 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    VAƷstn.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +4 Parallelbelege

    VAƷ stn. faß, gefäß; überhaupt jeder umschlossene raum, in den etwas gelegt oder gesteckt werden kann. ahd. faʒ , ags. a…

  2. modern
    Dialekt
    Vaz

    Rheinisches Wb.

    Vaz -ā:- = Kurzform für Servatius (s. d.);

Verweisungsnetz

231 Knoten, 232 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Hub 1 Kompositum 225 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit vaz

181 Bildungen · 30 Erstglied · 151 Zweitglied · 0 Ableitungen

vaz‑ als Erstglied (30 von 30)

vazbendære

KöblerMhd

vazbendære , st. M. Vw.: s. vazbindære

vazbindære

KöblerMhd

vaz·bindære

vazbindære , st. M. nhd. „Fassbinder“, Büttner Hw.: vgl. mnl. vatbinder, mnd. vātebindære* Q.: Rchr, Urk (1271) E.: s. vaz, bindære W.: nhd.…

vazbodem

KöblerMhd

vaz·bodem

vazbodem , st. M. nhd. Fassboden Q.: DW2 (1463) E.: s. vaz, bodem W.: nhd. Fassboden, M., Fassboden, DW 3, 1361, DW2 9, 160 (Faszboden) L.: …

vaʒel

Lexer

vaʒel s. veʒʒelîn.

vazera

RhWB

vaz·era

vazera vătsēra = seitdem s. von u. hinter.

важничать

RDWB2

важничать angeben; sich wichtig machen; sich wichtig geben idiom. ; sich großtun; sich mausig machen idiom. , umg.

важность

RDWB2

важность напустить (на себя) важности идиом. - sich wichtig geben, wichtigtuerisch, sich wichtig machen Он просто напускает важности. - Er m…

важный

RDWB2

важный es geht j-m um ...; es liegt j-m an etw.; auf etw. ankommen; es ist j-s Anliegen; zählen мне лишь важно, чтобы ... - mir geht es einz…

vazinaziun

LDWB1

vazinaziun [va·zi·na·ziụŋ] f. (-s) ‹med› Impfung f. ◆ dovëi de vazinaziun Impfpflicht f. ; vazinaziun cuntra le tetanus ‹med› Tetanusimpfung…

vaziné

LDWB1

vaz·ine

vaziné [va·zi·nẹ́] vb.tr. (vazinëia) impfen → incalmé, fá la variora .

vaʒlêhen

Lexer

vaz·lehen

vaʒ-lêhen stn. dâ selb ist ein vaʒlêhen, swer daʒ inne hât, der sol schüʒʒel geben Urb. B. 2,471, Son. 85,17. 86,11.

vazlēhen

KöblerMhd

vaz·lēhen

vazlēhen , st. N. nhd. „Fasslehen“ Q.: UrbBayÄ (um 1240) E.: s. vaz (1), lēhen (1) W.: nhd. DW- L.: LexerHW 3, 35 (vazlêhen)

vazmeister

KöblerMhd

vaz·meister

vazmeister , st. M. nhd. Fassmeister, Böttchermeister Q.: Urk (1299) E.: s. vaz, meister W.: nhd.? (ält.) Fassmeister, M., Fassmeister, Kell…

vaʒwîse

Lexer

vaz·wise

vaʒ-wîse adv. die wein vassweise verkaufen Np. 249.

vazwīse

KöblerMhd

vazwīse , Adv. nhd. fassweise Q.: NP (13./15. Jh.) E.: s. vaz (1), wīse W.: nhd. fassweise, Adv., fassweise, DW- L.: LexerHW 3, 35 (vazwîse)

vaʒʒe

Lexer

vaʒʒe stf. fassung Jos. 380 u. anm.

vaʒʒen

Lexer

vaz·zen

vaʒʒen swv. BMZ fassen, allgem. u. zwar tr. fassen, erfassen, ergreifen, ein-, zusammenfassen, ( sô man daʒ pier vaʒʒet: in vasa ingeritur G…

vaʒʒer

Lexer

vaz·zer

vaʒʒer stm. der das ein- u. ausladen der salzschiffe zu besorgen hat Oest. w. 87,41. 43.

vaʒzieher

Lexer

vaz·zieher

vaʒ-zieher stm. auflader Ukn. 362 1354 . Don. 1413. Mone z. 8,303. Chr. 9. 745,2 var.

vazziehære

KöblerMhd

vazziehære , st. M. nhd. „Fasszieher“, Auflader Q.: Chr, Urk (1333) E.: s. vaz, ziehen W.: nhd. (ält.) Fasszieher, M., Fasszieher, Auflader,…

vaʒʒunge

Lexer

vaz·zunge

vaʒʒunge stf. BMZ fass, fässer Gr.w. 2,383. 818 ; bekleidung, schmuck: v. der fuoʒe Br. st. 47 c , vgl. Germ. 18,272. sie lîʒ nôchir ire fra…

vazzære

KöblerMhd

vazzære , st. M. nhd. „Fasser“, Fassender, Auslader, Einlader, der den Wein in Gefäße füllt Q.: SHort (FB vazzer), Urk (1256), WeistÖ E.: s.…

vaz als Zweitglied (30 von 151)

badevaʒ

Lexer

bade·vaz

bade-vaʒ stn. BMZ badewanne Pass. Voc. Schr. 1555.

balsamenvaz

KöblerMhd

balsamen·vaz

balsamenvaz , st. N. nhd. Balsamgefäß Hw.: s. balsamvaz; vgl. mnd. balsamenvat E.: s. balsame, vaz W.: nhd. DW- L.: Lexer 368a (balsamvaz)

balsamvaʒ

Lexer

balsam·vaz

balsam-vaʒ stn. BMZ balsamgefäss Parz. Wwh. 465,11 ; balsamenvaʒ Berth. 187,35.

balsemvaʒ

BMZ

balsem·vaz

balsemvaʒ stn. balsamgefäß. Parz. 236,9. vgl. 3 : sehs glas, dar inne balsem der wol bran.

binezenvaz

KöblerMhd

binez·en·vaz

binezenvaz , st. M. nhd. Papyrusstaude? ÜG.: lat. papyrum Gl Q.: Gl (15. Jh.?) E.: s. binez, vaz W.: nhd. DW- L.: LexerN 3, 86 (binzenvaz)

bînvaʒ

Lexer

bin·vaz

bîn-vaʒ stn. BMZ bienenkorb Myst. peinvaʒ Mgb. 163,8.

biutelvaʒ

Lexer

biutel·vaz

biutel-vaʒ stn. lederner sack, der oben zugezogen werden kann. der ist der êren ein biutelvaʒ Rauch 1,198. ein biutelvaʒ reit ûf den plân mi…

blumpvaʒ

Lexer

blump-vaʒ stn. butterfass, camella Dfg. 92 c .

bluomenvaz

KöblerMhd

bluomen·vaz

bluomenvaz , st. N. nhd. „Blumenfass“, Gefäß für Blumen, Höchstes, Bestes Q.: RvEBarl (1225-1230) E.: s. bluome, vaz W.: nhd. DW- L.: MWB 1,…

briefvaʒ

Lexer

brief·vaz

brief-vaʒ stn. BMZ brieftasche Ulr. Wh. Gest. R. Massm. schachsp. 118.

briuvaz

KöblerMhd

briu·vaz

briuvaz , st. N. nhd. Braufass Hw.: vgl. mnd. brūwvat E.: s. briuwen (1), vaz W.: nhd. DW- L.: LexerN 3, 104 (briuvaz)

brunzvaz

KöblerMhd

brunz·vaz

brunzvaz , st. N. nhd. „Brunzfass“, Pisstopf, Nachttopf ÜG.: lat. sīpho Voc Q.: Voc (1482) E.: s. brunzen, vaz W.: nhd. (ält.) Brunzfass, N.…

bühsenvaz

KöblerMhd

bühse·n·vaz

bühsenvaz , st. N. nhd. „Büchsenfass“, Gefäß, Behälter Q.: Vät (1275-1300) (FB bühsenvaz), PassI/II, PassIII E.: s. bühse, vaz W.: s. nhd. (…

bīevaz

KöblerMhd

bīevaz , st. N. nhd. Bienenkorb, Bienenstock ÜG.: lat. alvearium Gl Hw.: s. bīnvaz Q.: Gl (Ende 12. Jh.) E.: s. bīe, vaz W.: nhd. DW- L.: Le…

bīnvaz

KöblerMhd

bīnvaz , st. N. nhd. Bienenkorb, Bienenstock Hw.: s. bīevaz Q.: Baumgart, BdN, DvAStaff (1250-1272), Vintl E.: s. bīn (2), vaz W.: nhd. DW- …

ezzigvaz

KöblerMhd

ezzigvaz , st. N. Vw.: s. ezzichvaz

genādenvaz

KöblerMhd

genāden·vaz

genādenvaz , st. N. nhd. Gefäß der Gnade, Gnadengefäß, voller Gnade Seiender Q.: Vät (1275-1300) (FB genādenvaz), Frl, PassIII E.: s. genāde…

gezouwevaz

KöblerMhd

gezouwe·vaz

gezouwevaz , st. N. nhd. Hausrat, Hausgerät Q.: Cranc (1347-1359) (FB gezouwevaz) E.: s. gezouwe, vaz W.: nhd. DW- L.: MWB 2, 774 (gezouweva…

gieʒvaʒ

Lexer

gieʒ-vaʒ stn. BMZ gefäss zum giessen, giesskanne Wolfd. Laur. 1134. j. Tag 185. Ring 2 b , 22. md. gîʒevaʒ Myst.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „vaz". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/vaz/bmz?formid=V00824
MLA
Cotta, Marcel. „vaz". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/vaz/bmz?formid=V00824. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „vaz". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/vaz/bmz?formid=V00824.
BibTeX
@misc{lautwandel_vaz_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„vaz"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/vaz/bmz?formid=V00824},
  urldate      = {2026-05-10},
}