Eintrag · Köbler As. Wörterbuch
faran st. V. (6)
faran , st. V. (6)
- nhd.
- „fahren“, sich bewegen, gehen, reisen, ziehen, fliegen
- ne.
- move (V.), go (V.), travel (V.), fly (V.)
- ÜG.:
- lat. abire H, (accedere) H, ascendere H, (cedere) MNPsA, discedere H, exire H, (introire) H, ire H, (mittere) H, (praeterire) H, recedere H, redire H, regredi H, (retrahere) GlVO, secedere H, sequi H, (surgere) GlEe, transire H, vadere H, venire (V.) (1) H
- Vw.:
- s. far-*, forth-*, fur-*, gi-*, nithar-*, te-, undar-*
- Hw.:
- s. fard, farm*, ferian*, fōrian*, gifōri*; vgl. ahd. faran (st. V. (6)), anfrk. faran
- Q.:
- Gen, GlEe, GlVO, H (830), MNPsA, SPs
- E.:
- germ. *faran, st. V., fahren; idg. *per- (2B), *perə-, V., hinüberführen, hinüberbringen, übersetzen (V.) (1), durchdringen, fliegen, Pokorny 816
- W.:
- mnd. vāren, st. V., fahren, ziehen, gehen; B.: H Inf. faran 728 M C, 2921 M C, 5798 C, 122 M C, 483 M C, 637 M C, 899 M C, 1015 M C, 1163 M C, 1271 M C, 1888 M C, 2633 M C, 4420 M C, 4617 C, 5832 C L, 2236 C, 3237 C, 3552 C, 1875 C, 2638 C, 2692 C, 3401 C, 5138 C, 2168 C, 3385 C, 3653 C, faren 3237 M, 3552 M, 1875 M, 2638 M, 2692 M, 3401 M, 5138 M, 2168 M, 3385 M, 3653 M, Dat. Inf. faranne 650 M C, 4782 M C, 5656 C, 3991 C, 1779 M C, 3988 C, 1787 M C, Part. Präs. Akk. Sg. M. farandien 4024 M, farandian 4024 C, 3. Pers. Sg. Präs. farid 1951 M, 1774 M, 2488 M, 4047 C, farit 1951 C, 3482 C, 1774 C, 4359 C, 1782 C, ferit 2488 C, 2591 C, ferid 4359 M, 1782 M, 4047 M, 4454 M, 2591 M, 4329 M, 2. Pers. Pl. Präs. farad 1735 M, 1927 M, farat 1735 C, 3. Pers. Pl. Präs. farad 1669 M, 2118 M, 3631 M, 4445 M, 1772 M, 4140 M C 5101 M, 1758 M, farat 1669 C, 2118 C, 3631 C, 4445 C, 1772 C, farađ 5101 C, 2. Pers. Sg. Imp. fare 5483 C, 2. Pers. Pl. Imp. farad 1943 M, farat 1943 C, 3. Pers. Sg. Prät. for 2677 M, 5163 M, 3634 M, 4232 M, 5240 M, 1136 M, 2292 M, 2694 M, 2894 M, 3541 M, 2698 M, 2813 M, fuor 2677 C, 5163 C, 3634 C, 4232 C, 5240 C, 1136 C, 2292 C, 3956 C, 2694 C, 2894 C, 3541 C, 5776 C, 2698 C, 3. Pers. Pl. Prät. forun 350 M C, 201 M C, 693 M C, 1217 M, 3658 M, 4817 M, 5982 M, 796 M, 2647 M, 718 M S, for 693 S, fuorun 5960 C, 5956 C, 1217 C, 3658 C, 4817 C, 796 C, 2647 C, 718 C, 2813 C, 1. Pers. Pl. Präs. Konj. faran 4007 C, 2567 C, 2. Pers. Pl. Präs. Konj. faran 1627 M C, 1927 M, 3. Pers. Sg. Prät. Konj. fori 2277 M, 3559 M, 800 M, fuori 2277 C, 3559 C, 800 C, 3. Pers. Pl. Prät. Konj. forin 4210 M, 3742 M, 641 M, 683 M, 592 M C, fuorin 4210 C, 3742 C, 641 C, 683 C, Part. Prät. gifaran 556 M C, 3752 M C, gifaren 556 S, Akk. Sg. M. gifaranan 5700 C, M. Pl. gifarana 633 M C, 1228 C, geuarana 1228 M, Gen 3. Pers. Sg. Präs. feriđ Gen 18, 3. Pers. Sg. Prät. fuor Gen 308, 3. Pers. Pl. Prät. fuoron Gen 159, GlEe 3. Pers. Sg. Prät. Ind. fuor Wa 54, 28a = SAGA 102, 28a = Gl 4, 296, 3, GlVO 3. Pers. Sg. Prät. Ind. thanan for cedebat retrahebat Wa 114, 6a = SAGA 196, 6a = Gl 2, 718, 44, MNPsA uuor in (Ps. 1/1) = SAAT 297 (Ps. 1/1) = van Helten, S. 90, Nr. 1 = Quak, S. 15, Nr. 1, framfori (Ps. 9/22) = SAAT 298 (Ps. 9/22) = van Heltenm, Gl Nr. 258, S. 68, 16 = Quak, Gl Nr. 84, S. 106, 23; Kont.: H mûtspelli cumit al so thiof ferid darno mid is dâdiun 4356, H farid imu an giuuald godes 2488, Gen thanan sûđar fuor Loth Gen 308
- L.:
- Seebold, Chronologisches Wörterbuch des deutschen Wortschatzes 2, 273a (faran), Wortschatz der germanischen Spracheinheit, unter Mitw. v. Falk, H., gänzlich umgearb. v. Torp, A., 4. A., 1909, S. 229, Berr, S., An Etymological Glossary to the Old Saxon Heliand, 1971, S. 108
- Son.:
- für einen Beleg von faran in SPs s. nitharfaran, s. a. forthfaran (SAGA 101, 5b = Gl 4, 294, 6, Behaghel, O., Die Syntax des Heliand, 1897, S. 13, 52, 53, 54, 58, 60, 96, 103, 182, 184, 187, § 128, S. 236 (zu H 2277), vielleicht sind die Belege in MNPsA zumindest teilweise as., vgl. Klein, T., Studien zur Wechselbeziehung zwischen altsächsischem und althochdeutschem Schreibwesen und ihrer Sprach- und kulturgeschichtlichen Bedeutung, 1977, S. 289, Sievers, E., Heliand, 1878, S. 482, 47 (zu H 2277), S. 413, 8f., S. 481, 7 (zu H 2921, 3631), S. 449, 7 (zu H 1627) zu H Part. Prät. gifaran vgl. Steig, R., Über den Gebrauch des Infinitivs im Altniederdeutschen, Z. f. d. P. 16, S. 497 (Inf.) im Gegensatz zu Behaghel, O., Die Syntax des Heliand, 1897, § 302, oc (in Handschrift C) für farad (in Handschrift M) in Vers 1758, for (in Handschrift M) für fuorun (in Handschrift C) in Vers 2813