Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
himil st. M. (a)
himil , st. M. (a)
- nhd.
- Himmel, Himmelsgewölbe, Firmament, Himmelsraum, Himmelsfeste, Reich Gottes, Gewölbe, Decke, Zimmerdecke, getäfelte Decke
- ne.
- sky, ceiling
- ÜG.:
- lat. aer N, aether Gl, MH, N, aetherius (= des himiles) N, aethra N, (ambitus) N, ambitus extimus N, Arcturus (= wagan in himile) Gl, arduum N, (astriger) N, astra celsa N, astrum Gl, N, (caelestis) N, caelestis (= des himiles) N, NGl, O, caelitus (= fona himile) N, caelum (N.) (2) APs, B, C, FP, Gl, GP, I, MF, MG, MH, MNPs, N, NGl, O, Psb, PT=T, RhC, T, WH, WK, (camera) Gl, cardo superus N, (centrum) Gl, circulus aethrae N, circulus astri N, (culmen) N, excelsum Gl, N, firmamentum superum N, globus caelestis N, globus sphaerae caelestis N, lacunar Gl, laquear Gl, mons sanctus NGl, mundus (M.) N, Olympus Gl, N, orbis Gl, N, orbis altus N, orbis stellifer N, poli superni N, polus (M.) (1) Gl, regnum caelorum NGl, sedes celsa N, sidus N, (summus) N, supera (N. Pl.) N, superiora (N. Pl.) N
- Vw.:
- s. mitti-, ūf-
- Hw.:
- vgl. anfrk. himel*, as. himil
- Q.:
- APs, B, BB, C, FP, GB, Gl (765), GP, I, LN, M, MF, MG, MH, MNPs, N, NGl, O, OT, Psb, PT, RhC, SG, T, W, WH, WK
- I.:
- Lbd. lat. caelum
- E.:
- germ. *hemila-, *hemilaz, st. M. (a), Decke?, Himmel; idg. *k̑emel-, Sb., Stein, Himmel, Pokorny 22; s. idg. *ak̑- (2), *ok̑-, *h₂ek̑-, *h₂ak̑-, *h₂ok̑-, Adj., Sb., scharf, spitz, kantig, Stein, Pokorny 18
- W.:
- mhd. himel, st. M., Himmel, Baldachin, Traghimmel, Thronhimmel
- nhd.
- Himmel, M., Himmel, DW 10, 1332
- R.:
- himile gizango: nhd. zum Himmel dringend
- ne.
- coming through to heaven
- R.:
- himilo gizengi: nhd. zum Himmel dringend
- ne.
- coming through to heaven
- L.:
- Karg-Gasterstädt/Frings 4, 1062 (himil), ChWdW8 161b (himil), ChWdW9 417ª (himil), EWAhd 4, 1013
- Son.:
- Sachglr = Sachglossar Hermeneumata (Vocabularius St. Galli) (Sankt Gallen, Stiftsbibliothek 913), Smr01 = Murbacher Sammelglossar (Oxford, Bodleian Library Jun. 25), Tgl021 = Regensburger Alcuin-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14510), Tgl022 = Sankt Galler Prudentius-Glossen (Sankt Gallen, Stiftsbibliothek 136), TrA01 = Alphabetisches Reichenauer Bibelglossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC bzw. XCIX), TrA02 = Alphabetisches Pariser Bibelglossar (Paris, Bibliothèque Nationale lat. 2685)