Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)
DOCH pronominaladv.
I. demonstr. doch, dennoch.
1. in einem hauptsatze, welcher sich bezieht
a. auf einen untergeordneten satz (vordersatz). swer was ze Bêârosche komn, doch hete Gâwân dâ genomn den prîs Parz. 398,2. swie sêre im missegangen an der vancnüsse wære, doch was sîn meistiu swære Iw. 50. vgl. 52. 64. 76. zwô fuoge hân ich doch, swie ungefüege ich sî Walth. 47,36. swie verre ich sî, doch tuon ich ir den boten bî MS. 1,180. a. — sît mîn vrouwe ir jugent — wider iuch niht genieʒen kan, wan gedâht ir doch dar an Iw. 121. sît ich dich niht erwenden mac, sô tuo doch ein dinc des ich ger Walth. 101,15. — ob dus danne niht erwirbest, du muost doch iemer deste tiurre sîn Walth. 91,30. ist im der lîp erstorben sô lebt doch iemer sîn name Iw. 9. eʒ wære künec oder roch, daʒ warf si gein den vînden doch Parz. 408,30.
b. auf einen hauptsatz, aus welchem der vordersatz. zu doch bisweilen zu ergänzen ist. doch kann im anfange, in der mitte und am schlusse des satzes stehn. ich enphâhe gerne als ich sol, iwer zuht und iuwer meisterschaft: doch hât si alze grôʒe kraft Iw. 15. wie kûme er daʒ verlie — daʒ er niht wider si sprach! dô muoserʒ doch durch vorhte lân Iw. 71. daʒ was gar âne sîne ger: doch vrâgt ern 'war zuo ist diz frum' Parz. 158,7. daʒ hân ich ungedient noch: ich sol iu gerne volgen doch das. 362,8. in meitlîchen zühten si schamte sich ein teil: doch sô was gelücke und Sîfrides heil, daʒ si Nib. 569,2. Gotlint bôt Hagnen, als ir wol gezam, ir minneclîche gâbe — doch widerreite er eʒ sît Nib. 1635,4. die pfaffen striten sêre: doch wart der leien mêre Walth. 9,29. si lâʒe in iemer ungewert, eʒ tiuret doch wol sînen lîp das. 93,10. waʒ dar umbe? doch wil ich scheiden disen strît das. 43,25. waʒ dar umbe? ich wil doch borgen das. 48,6. wâ nemt ir den muot? ir sît doch genâden rîche das. 52,12. wâ sint diu werc? die rede hœre ich wol; doch sæhe ich gerne MS. 1, 183. b. enruoche wie die pfaffen leben; wenn gleich ihr leben schlecht ist, du solt doch dienen gote an in MS. 2,251. b. — in verbindung mit unde: si heten in vil schiere erslagen, und doch unglîch eime zagen Iw. 248. si brâchen beide porte dan, und vunden doch dâ nieman das. 55. des tôdes des genese wir, und ich doch verre baʒ dan ir a. Heinr. 854. minne ist ein gemeineʒ wort, und doch ungemeine mit den werken Walth. 14,7. wir klagen alle und wiʒʒen doch niht waʒ uns wirret das. 33,11. si wârn ein ander unbekant unt beslôʒ si doch ein porte Parz. 637,21. — vor liebe unt doch vor leide niht Parz. 272,9. sanfte unt doch niht drâte das. 522,23.
c. auf einen satz, der aus der vorhergehenden ganzen rede, oder aus der gemüthsstimmung des sprechenden zu ergänzen ist. si ne wisten über wen doch klagen, wande si ne gesâhen niemanne Lampr. Alex. 4772 (5122). daʒ und ouch mê vertrage ich doch dur eteswaʒ Walth. 62,15. dir was doch wol sô rôt dîn hâr, daʒ dîn bluot die bluomen clâr niht rœter dorfte machen Parz. 160,27. des gewan er doch dar umbe michel arebeit MS. 2, 110. b. hierher gehört namentlich
α. doch nach nû. nu sluoc ich doch ir man. nu weiʒ ich doch ein dinc wol Iw. 68. nu was eʒ doch ein starkeʒ dinc das. 254. nu brâht ich doch einen jungen lîp in ir dienst Walth. 52,25.
β. doch in bitten und fragen. sage doch wie Iw. 89. der zeige mir doch einen das. 79. sage durch got, wer weiʒ eʒ doch das. 89. wan nennet ir si doch das. 204. nu sage mir doch H. Trist. 5997.
2. in einem untergeordneten satze. swie lange er sich doch vriste — wir vinden in noch hiute Iw. 56. ich lob ir lîp, swie ich si doch nie niht gebæte Walth. 122,16. er was sô wol bescheiden, swie er doch wære ein heiden g. Gerh. 1454. sô mac diu küneginne vil lützel iht bejagen an dir deheines ruomes, des si doch willen hât Nib. 429,7. wê waʒ tæte si einem man, dem si doch vîent wære MS. 1,180. a. sît der dâ heime wandels fürhten muoʒ, der doch sîn liep zuo rehter zît gegrüeʒen mac das. 181. a.
II. relat. obgleich.
1. mit conjunctiv. doch iʒ dir, herre, wære leit, er seite dir die wârheit Judith 165,10. doch er wære den künigen sippe Mar. 181. doch er sîn niht erkande En. 6071. doch er guot ellen trüege, Êrec in von dem rosse schiet Er. 821. doch ich ein leie wære, der wâren buoche mære kunde ich lesen Parz. 462,11. eʒ enwas niht mit wîne, doch eʒ im glîch wære Trist. 11677. doch er im diu wâren mære von ir hæte geseit Trist. 14236. daʒ ist des vater herzeleit, doch sînes lîbes sælikeit von dem leide hœhe sich Barl. 192,10.
2. mit indicativ. wirn bringen sîn iuch inne, doch eʒ menschlîchem sinne eteswâ vil frömde ist aneg. 8,40. wir wâren gar al ein, doch eʒ an drîen stücken schein Parz. 752, 10. doch ieslîch zeltsnuor de andern dranc, ir her was wît unde lanc Parz. 351,3. durch die wil ich mit fröuden sîn, doch eʒ mich wênic hât vervân MS. 1,179. b.
3. vor einem satze, in welchem das vollwort fehlt. der was, doch tôt, sô minneclîch Parz. 159,7. er dorft im keines gürtens wonen, doch wenn auch nur eines loches nâher baʒ, swer zwêne tage drûffe saʒ das. 161,15. den du, maget doch, gebære MS. 1,29. a. diu mich twinget, doch mit güete MS. 2,181. b.
III. correlat. doch — doch. doch eʒ im wê von herzen tuo, daʒ herze stât doch ie dar zuo Trist. 109.