Eintrag · Lex. musicum Latinum
natura
natura -ae f. Bezeichnung für das Hexachord C-a (hexachordum naturale)— term that designates the hexachord C-a (hexachordum naturale) [syn.: cantus proprius] 1 Definition [s.XIII] LmLLambertus p. 255b: natura dicitur cantus sumptus sine aliqua (ms.; ed.: aliquid) b, id est sine differentia (inde LmLTrad. Lamb. 2, 3, 3. LmLTrad. Garl. plan. I 141. LmLTrad. Garl. plan. III 136-137. LmLTrad. Garl. plan. IV 70. LmLIac. Leod. spec. 6, 64, 1. LmLQuat. princ. 3, 8. LmLTrad. Holl. VII 2, 6. sim. LmLTrad. Holl. VII 2, 54). [s.XV] LmLIoh. Olom. 4 p. 12: Natura est modus canendi proprie sine vocis vel soni disproportione naturaliter institutus. LmLIoh. Tinct. diff. 181: Natura est proprietas, per quam in omni loco, cuius clavis est ⋅C⋅ut, canitur et ex illo cetere voces deducuntur (sim. LmLIoh. Tinct. exp. 5, 6). LmLGuil. Dufay p. 388. 2 Gebrauch — usage [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 496b. LmLMus. man. 6, 4: Notae de vermiculo signant C quadratam. Notae croceae naturam vel proprium cantum. Notae de incausto <nigro> b mollem. LmLMus. man. 20, 3: natura vel proprius cantus bis incipit: in ⋅C⋅ et in ⋅c⋅. al. LmLIoh. Aegid. 7, 9: ⋅C⋅faut duas habet voces, fa videlicet <et> ut. Sed fa cantatur per b quadratum, per ut videlicet de ⋅Γ⋅ut. Et ut cantatur per naturam, videlicet per se ipsum (sim. LmLHier. Mor. 12 p. 50, 32). al. LmLAmerus 20, 9. LmLElias Sal. 19 p. 41a. LmLLambertus p. 256a: omne ut incipiens in ⋅C⋅ cantatur per naturam cum suis sequentibus (inde LmLTrad. Lamb. 2, 3, 5. LmLTrad. Garl. plan. III 138. LmLTrad. Garl. plan. IV 71. LmLQuat. princ. 3, 8. LmLCompil. Ticin. A 27. LmLIac. Leod. spec. 6, 64, 2). LmLLambertus p. 258a: si aliqua figura sit in ⋅b⋅ (om. ed.) fa ⋅b⋅mi sub ♮ quadrato et alia sit in ⋅f⋅faut acuto per naturam, tunc non est ibi consonantia, sed dissonantia (inde LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 3. LmLTrad. Garl. plan. IV 113. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLCompil. Ticin. A 62). al. LmLTrad. Lamb. 2, 3, 2. al. LmLHier. Mor. 12 p. 51, 1. al. LmLTrad. Garl. plan. I 139. al. LmLTrad. Garl. plan. III 134. al. LmLTrad. Garl. plan. IV 68. al. LmLTrad. Garl. plan. V 56. al. LmLAnon. Ratisb. 2, 21. al. LmLVers. Postquam pro 26. al. LmLIoh. Groch. 95-97. [s.XIV] LmLMarch. luc. 8, 2, 6. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 64, 3: cantus vero per naturam bis (sc. reperiatur in manu), quia, etsi ⋅C⋅ ter ibi habeatur, in superiore tamen, quod dicitur superacutum, ut non ponitur, nam cum sit status vocum et litterarum in ⋅e⋅la, non posset illius ut ibi compleri solfatio. al. LmLQuat. princ. 3, 52: ascensus mediate ab ⋅E⋅ gravi ad ⋅b⋅ acutam, mutacio fiat de natura in C quadratam. al. LmLGoscalc. 1, 4 p. 58, 1: Tercia coniuncta accipitur inter ⋅D⋅ et ⋅E⋅ graves et signatur in ⋅E⋅ signo b, ubi dicitur fa, et incipit eius deduccio [] in ⋅B⋅ gravi finiens in ⋅G⋅ <gravi> et cantatur per naturam. Nam hec coniuncta est illius proprietatis, que in ⋅C⋅ gravi incipit, ad locum inferiorem intellectualis transposicio. al. LmLIoh. Vetul. 1, 21. al. LmLCompil. Ticin. A 25. al. LmLTrad. Pipudi p. 46. LmLAnon. Mediol. 2, 9: quando cantus cantatur per naturam, debemus biscantare per C; et quando cantus cantatur per C, debemus biscantare per naturam; et quando cantatur per b, debemus biscantare per fictam musicam. LmLHenr. Zel. 17. al. LmLCart. plan. 7. LmLCompil. Lips. p. 130. al. LmLAnon. Seay p. 23. al. LmLCompil. Lond. p. 78. LmLAnon. Monac. II 8. al. [s.XV] LmLIoh. Olom. 5 p. 15 (sim. LmLTrad. Holl. I 1, 6, 10. LmLTrad. Holl. VI 14, 6. Lad Zalk. A 50). al. LmLProsd. contr. 5, 2. Prosd. plan. 1, 10 p. 62, 28: signum nature, ut sic: F vel sic: vel adhuc sic: . al. LmLNicol. Cap. p. 322: Nota, quod primum tonum debemus cantare per naturam vel per b quadrum ..., quia in ipso prima species diapente et diatessaron reperiuntur, a quibus rationabiliter formatur. al. LmLIoh. Floess 27. LmLAnon. Claudifor. 1, 5, 15 (sim. Mut. Christo 76). LmLUgol. Urb. 2, 13, 2: Sequitur de ordine contrapuncti duarum proprietatum, quarum principia per diapente sunt distantia, scilicet naturae primae et C quadri secundi. al. LmLPhil. Cas. contr. 36. LmLGeorg. Ans. 3, 27: cantus talis initium sit a cromatico genere sive natura decantandum vel ab enarmonico sive b molli. al. LmLPetr. Talh. p. 7. descr. LmLAnon. Carthus. pract. 14, 12. eqs. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 1, 28. al. LmLTrad. Holl. V 1, 36 (sim. LmLTrad. Holl. V 2, 11). al. LmLTrad. Holl. VI 6, 10. al. LmLIoh. Tinct. diff. 4 (sim. LmLIoh. Tinct. exp. 6, 32). al. LmLGuil. Dufay p. 388. LmLFr. Gafur. extr. 5, 5, 1. al. LmLIoh. Tinct. nat. 48, 2. al. LmLIoh. Tinct. exp. 5, 3. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 6. LmLBart. Ram. 2, 1, 2 p. 73: et primum (sc. hexachordum) appellant (sc. Guidonis sequaces) ♮ bassum, secundum naturam bassam, tertium molle bassum ..., quintum naturam altam. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 39. al. LmLNicol. Burt. 1, 19, 99. al. LmLGuil. mon. 5 p. 31. al. LmLBonav. Brix. 20, 8: Versus septimi toni incipit in ⋅D⋅ acuto dicendo re mi fa, scilicet per naturam acutam. al. LmLLad. Zalk. A 50. al. LmLGuill. Pod. ench. 26 p. 388: natura, b molle et C quadratum a tertia in quartam vocem semitonium formant. al. LmLGuill. Pod. 3, 19. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 4. LmLFlor. Fax. 1, 15, 2 descr. 1: Mutatio de ♮ quadro in naturam per ascensum et contra per descensum in ⋅C⋅faut. al. LmLCompend. mus. 59: Primus mutationis locus ♯ quadri et naturae (sequitur exemplum). eqs. al. LmLAnon. Couss. I p. 435a. al. LmLAnon. La Fage III p. 243. LmLSzydlov. 3 p. 16. LmLContr. In presenti 172. Contr. Nota quod septem 6. Contr. Primo videndum 1, 8. LmLContr. Quicumque III p. 292: in contrapuncto nature, videlicet qui fit per deductionem ⋅c⋅solfaut. LmLContr. Quid est 30-33.