Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
man st. M. (athem.)
man , st. M. (athem.)
- nhd.
- Mann, Mensch, Krieger, Soldat, Gefolgsmann, Knecht, Diener, Dienstmann, Bediensteter, Kriegsmann, Held, tapferer Mensch, mächtiger Mensch, Ehemann, Geschlechtspartner
- ne.
- man, human (M.), warrior, servant, someone
- ÜG.:
- lat. adolescens, aedilis (= hērlīh man) Gl, (aliquis) N, (anima) Gl, aulicus (= hovelīk man), caro Gl, (Christianus) (M.) Gl, clerus (= gotes man) LB, (cohors) O, discipulus Gl, eunuchus (= giheingest man) Gl, (frater) N, gratus (= liber man), homicida (= der den man slahit) MF, homo APs, B, Gl, I, KG, LF, MF, MH, N, NGl, O, PG, Ph, PT=T, T, TC, WK, (humanus) I, MF, N, NGl, O, maritus Gl, mas Gl, masculus (M.) Ph, memorabilis (= māri man) Gl, (minister) O, (mortale) (N.) N, (pater) O, persona Gl, (popularis) I, putamen (= hakko mit deru man uspanna wintit) Gl, (quidam) N, (quilibet) N, (quis) N, (quisquam) N, T, (quisque) N, (serviens) N, (servus) Gl, N, (ulula), uterque sexus (= man inti wīb) N, veteranus (M.) (= ein altēr man) Gl, viator (= faranti man) Gl, vir Gl, I, MF, MNPs, N, NGl, O, PT=T, RhC, T, WH
- Vw.:
- s. akkar-, Ala-, ambaht-, aran-, ask-, beto-, boumwerk-, bū-, ding-, dionōst-, dorf-, drī-, edil-, ediles-, fart-, fridu-, frī-, gom-, got-, hagustalt-, halb-, hantwerk-, heri-, hofa-, holz-, holzwerk-, houbit-, hūs-, io-, irmin-, kirih-, kouf-, kwena-, kwenūn-, lant-, lēhan-, leih-, listwerk‑, mahal-, markāt-, miet-, munt-, nio-, niowiht-, nord-, *offar-, reisa-, reit-, rīsa-, rīti-, salz-, seitspilo-, skif-, sprāh-, *stal-, suntar-, swester-, trūt-, urwerk-, *wald-, wart-, wazzar-, weralt-, werk-, wīg-, wīngart-, zimbar-, zins-
- Hw.:
- s. lang. man; vgl. anfrk. man, as. man
- Q.:
- APs, B, BB, BR, Ch, DH, E, FB, FP, FT, G, GA, GB, Gl (765), Hi (1. Hälfte 8. Jh.?, 8. Jh.), I, KG, L, LB, LF, M, MB, MF, MH, MNPs, N, NGl, O, OT, P, PfB, PG, Ph, PT, RB, RhC, StE, T, TC, TSp, W, WB, WH, WK
- I.:
- Lbd. lat. homo?, anima?, caro?, christianus?, discipulus?
- E.:
- germ. *manna-, *mannaz, st. M. (a), Mann, Mensch, m-Rune; germ. *manō-, *manōn, *mana-, *manan, sw. M. (n), Mann, Mensch, m-Rune; idg. *manus, *monus, M., Mann, Mensch, Pokorny 700?; idg. *men- (3), *menə-, *mnā-, *mnē-, *mneh₂-, V., denken, Pokorny 726?
- W.:
- mhd. man, st. M. (athem.), Mensch, Mensch männlichen Geschlechts in gereiftem Alter, Mann, Ehemann, Sohn, Dienstmann, Diener, Lehnsmann
- nhd.
- Mann, M., Mann, DW 12, 1553
- R.:
- bī man: nhd. Mann für Mann
- ne.
- all
- R.:
- heidan man: nhd. Heide (M.), Ungläubiger
- ne.
- heathen (M.)
- R.:
- man bī man: nhd. Mann für Mann
- ne.
- all
- R.:
- zi man werdan: nhd. geboren werden
- ne.
- be born
- R.:
- ediles man: nhd. Mann von hoher Abkunft
- ne.
- noble man
- R.:
- mannes sun: nhd. Menschensohn, Jesus
- ne.
- the Son of Man, Jesus
- ÜG.:
- lat. filius hominis MF
- L.:
- Karg-Gasterstädt/Frings 6, 162 (man), ChWdW8 204b (man), ChWdW9 560a (man), EWAhd 6, 84
- Son.:
- Fpr02 = Reichenauer Federproben (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. CXLIV), MrT01 = Regensburger Mischglossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14747), MrT02 = Tegernseer Mischglossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14410), Sachglr = Sachglossar Hermeneumata (Vocabularius St. Galli) (Sankt Gallen, Stiftsbibliothek 913), Tgl01 = Sankt Pauler Lukasglossen (Sankt Paul, Stiftsarchiv 1/8), Tglr Rb = großes Reichenauer Bibel-Glossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC = XCIX), TrA01 = Alphabetisches Reichenauer Bibelglossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC bzw. XCIX), TrT06 = Sankt Galler Bibelglossar I (Sankt Gallen, Stiftsbibliothek 295), Wba02 = Samanunga (Wien, Österreichische Nationalbibliothek Cod. 162)