Eintrag · Köbler Mhd. Wörterbuch
seil st. N.
seil , st. N.
- nhd.
- Schnur (F.) (1), Seil, Strick (M.) (1), Fessel (F.) (1), Leine, Linie, Maß, Längenmaß, Erntemaß, Richtlinie
- ÜG.:
- lat. chorda VocOpt, funiculus PsM, funis PsM
- Vw.:
- s. affen-, anker-, bant-, becke-, bint-, bracken-, brunnen-, brunn-, dīhsel-, doum-, esel-, ge-, glocken-, helle-, henge-, himel-, höu-, krieg-, kuppel-, leit-, lieht-, līn-, mang-, māz-, mez-, pfenninc-*, rēb-, rēch-, renne-, riht-, schif-, schoup-, segel-, selp-, sīden-, span-, spuol-, swīn-, tagewerc-, wagen-, winden-, wint-, zug-, zuge-
- Hw.:
- vgl. mnl. seel, mnd. sēl (2)
- Q.:
- PsM, Ren, RWchr, StrAmis, ErzIII, LvReg, Enik, SGPr, GTroj, Kreuzf, HvBurg, HvNst, Apk, Ot, EckhIII, Hiob, EvSPaul, EvB, Minneb, MinnerII, Tauler, Seuse, Teichn, WernhMl (FB seil), Albrecht, Gen (1060-1080), GenM, GrRud, Hadam, Karlmeinet, Kelin, Krone, KvWSilv, LAlex, Loheng, LS, MH, Neidh, Nib, Parz, PassIII, Pilatus, PrWack, Renner, Spec, StRBrünn, StRMünch, Tit, Trist, TürlWh, Urk, UvLFrb, UvZLanz, VocOpt, WälGa, Weinschwelg, WeistGr, Winsb
- E.:
- ahd. seil 57, st. N. (a), Seil, Schnur (F.) (1), Strick (M.) (1), Tau (N.); germ. *saila-, *sailam, st. N. (a), Seil; s. idg. *sēi- (3), *sē-, *səi-, *sī-, *sh₂ei-, V., Sb., binden, Strick (M.) (1), Riemen (M.) (1), Pokorny 891
- W.:
- nhd. Seil, N., Seil, DW 16, 208
- R.:
- an sīn seil vazzen: nhd. sich aneignen
- R.:
- an daz seil geben: nhd. in die Gewalt geben
- L.:
- Lexer 190a (seil), Hennig (seil), WMU (seil N100 [1270] 8 Bel.), LexerHW 2, 856 (seil), Benecke/Müller/Zarncke II/2, 287b (seil), LexerN 3, 363 (seil)