lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

Tor

ae. bis spez. · 16 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

RhWB
Anchors
23 in 16 Wb.
Sprachstufen
7 von 16
Verweise rein
172
Verweise raus
70

Eintrag · Rheinisches Wb.

Tor

Bd. 8, Sp. 1239
Tor das Wort hat ursprüngl. in dem grossen Port-, Porz-Geb. (s. d.) gefehlt; wo P. fehlt, also bes. Rhfrk, ist dōr, dōă Sg. u. Pl. echt mdl.; doch auch in das Port-Geb. ist Tor eingedrungen [man merkt oft eine Unsicherheit in der Anwendung der Synon., so kann es im selben Ort heissen: Schüreporz (ursprüngl.), -dōr, –düər; Gardepörzche, –düərche u. selten -dörche; auch im Anlaut, wo sonst d- gilt, macht sich diese Unsicherheit geltend, so dass vielfach t- nach dem Nhd. gesprochen wird, so tūər Saarbg (nie d-)]; Mosfrk, Rip, Nfrk dōər, dōăr, dūər [Rip auch dr; Elbf dōărən; Wermelsk dour], Pl. -rə(n), Demin. dēărχə(n), –īə-, –ə-, –yə-, –- [NBerg, SNfrk, Klevld d·r.kə(n)] n. (SNfrk von Port her auch f.): 1. wie nhd., T. der Scheune, des Hofes, des Gartens (hier meist Dür), der Viehweide; Dörchen die kleine Tür im Scheunentor, kl. Fusstörchen im Hoftor [urkdl. dar macht man duren ind doir an de schure Drachenfels 1397; so sall darin ein Thur stain Dür-Nideggen 1554; zu Paffrath sollen sein funff dohren = Tore des Dorfzaunes, des Etters MülhRh-Paffrath 1658]. RA.: Bim Schmedd hängt et D. an der Wid (mnd. wede, wide »gedrehter Strick«) statt an einem Tragband aus Eisen; der Handwerker sorgt wohl für fremde Arbeit, die eigene muss er oft vernachlässigen Elbf. Jet ansehn wie die Koh et neue D. (Schüred.) so erstaunt Sol, Allg. De deht kener Sau et D. op er ist sehr stolz Berg. Mänche Mann kann en der Pooz nit esu vill erenschleife, als de Frau am Dörchen erusdräht Köln. Dir rappelt et wohl am (im) D.! du bist wohl nicht recht gescheit Wittl-Binsf. Men mott de iərschte Kar Mest nit em D.ən opschlonn wenn jmd. z. B. sein ältestes Kind schlecht verheiratet hat und dadurch den Aussichten der anderen schadet. Vertorentu etwa nach Toresschluss Geld-Straelen. Breng grosse un kläne, wie se de Hert zum D. enausdreibt! sagt die Frau scherzh. zur Magd, die fragt: was for Grombire (Kartoffeln) soll ich donn brenge? Saarbr-Sulzb. Zum D. eren, wen derletzt kimmt, get gefangen! beim Brückensp. Wittl, Verbr.; Doərches ein Klickersp., wobei die Klicker gegen ein T. (eine Mauer) geworfen werden, dass sie zurückschnellen Siegld-Altenseelb. — 2. dōər Vorrichtung, mit der der Bauer z. B. einen Privatweg zu seinem Acker abschliesst; do's allzeleəven en D. gewes eine Sperre Kemp (selten).
2316 Zeichen · 58 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Altenglisch
    tor?st. M. (a)

    Köbler Afries. Wörterbuch

    tor? , st. M. (a) nhd. Turm ne. tower (N.) Hw.: s. turn Q.: W I.: Lw. afrz. *torn E.: s. afrz. *torn, M., Turm; germ. *t…

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    torst. N. (a)

    Köbler Ahd. Wörterbuch

    tor , st. N. (a) nhd. Tor (N.), Tür ne. door ÜG.: lat. foris (F.) Gl, porta I, MF Vw.: s. burgi-, hella- Hw.: vgl. as. d…

  3. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    TORstn.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +5 Parallelbelege

    TOR stn. thor goth. daur , ahd. tor , tür ; gr. u/yra , lat. fores . Gr. 3, 430. Ulfil. wb. 43. Graff 5,445. — tür unt t…

  4. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    TorM.

    Dt. Etym. Rechtswb. (Köbler)

    Tor, M., ›Tor (M.)‹, mhd. tō re, tō r, M., ›Tor (M.), Narr, Irrsinniger, Tauber‹

  5. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Tor

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Tor , in der Architektur soviel wie Portal (s. d.).

  6. modern
    Dialekt
    Tor

    Bayerisches Wörterbuch · +8 Parallelbelege

    Tor Band 3, Spalte 3,1866

  7. Spezial
    Tor

    Ladinisch-Deutsch (Mischí) · +3 Parallelbelege

    Tor [Tọr] nom.propr. Schloss Thurn.

Verweisungsnetz

221 Knoten, 216 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 6 Hub 2 Wurzel 3 Kognat 9 Kompositum 186 Sackgasse 15

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit tor

1.651 Bildungen · 1.145 Erstglied · 500 Zweitglied · 6 Ableitungen

tor‑ als Erstglied (30 von 1.145)

Tor'türlein

DRW

Tor'türlein, n. Tür zur Torstube wann man der tor ains uf sperren wil, so sol ain ieder torwart für sein tortürlein hinaus gan und auch mit …

tor(d)eln

BWB

tor(d)eln Band 3, Spalte 3,1882

Torangel

SHW

Tor-angel Band 1, Spalte 1583-1584

Torbaum

SHW

Tor-baum Band 1, Spalte 1583-1584

Torbirne

SHW

Tor-birne Band 1, Spalte 1583-1584

Torbogen

SHW

Tor-bogen Band 1, Spalte 1583-1584

Torfahrt

SHW

Tor-fahrt Band 1, Spalte 1583-1584

Torflügel

SHW

Tor-flügel Band 1, Spalte 1585-1586

Torhalle

SHW

Tor-halle Band 1, Spalte 1587-1588

Torhaus

SHW

Tor-haus Band 1, Spalte 1587-1588

Tormann

SHW

Tor-mann Band 1, Spalte 1589-1590

Torpfeiler

SHW

Tor-pfeiler Band 1, Spalte 1589-1590

Torpfosten

SHW

Tor-pfosten Band 1, Spalte 1589-1590

Torriegel

SHW

Tor-riegel Band 1, Spalte 1589-1590

Torschluß

SHW

Tor-schluß Band 1, Spalte 1593-1594

Torschwalbe

SHW

Tor-schwalbe Band 1, Spalte 1593-1594

Torschwelle

SHW

Tor-schwelle Band 1, Spalte 1593-1594

Torschwinge

SHW

Tor-schwinge Band 1, Spalte 1593-1594

Torstange

SHW

Tor-stange Band 1, Spalte 1593-1594

Torweg

SHW

Tor-weg Band 1, Spalte 1593-1594

Torwächtel

SHW

Tor-wächtel Band 1, Spalte 1593-1594

tôraffe

Lexer

tor·affe

tôr-affe swm. wir finden mêr tôraffen denne kôrpfaffen, mêr tôrherren denne kôrherren Renn. 13344 f.

Toraille

Herder

tora·ille

Toraille (—rallj), franz., unverarbeitete Korallen.

tō¹rakken

WWB

tō¹-rakken V. (das Herdfeuer mit Asche) durch Scharren zudecken, abdecken. Racke dat Füer mit Asken teo, dat däi Torf morgen freo no brennt …

tor als Zweitglied (30 von 500)

bannator?

KöblerAhd

*bannator? , M. Vw.: s. heri-

executor

KöblerAfries

*executor , st. M. (a) nhd. Testamentsvollstrecker ne. executor Vw.: s. -skip I.: Lw. lat. exsecūtor E.: s. lat. exsecūtor, M., Vollstrecker…

fundātor

KöblerMnd

*fundātor , M. nhd. Gründer, Stifter Vw.: s. mēde- I.: Lw. lat. fundātor E.: s. lat. fundātor, M., Gründer, Stifter; vgl. lat. fundāre, V., …

hellator?

KöblerAhd

*hellator? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. heldor*

lektor?

KöblerAnfrk

*lektor? , st. M. (a)?, st. N. (a)? Hw.: vgl. as. lektor*, ahd. lektur* Son.: vgl. as. Gl (Brüssel, Bibliothèque Royale 9987-91) lector trib…

valtor

KöblerMhd

*valtor , st. N. Vw.: s. valletor

visitātor

KöblerMnd

*visitātor , M. nhd. Aufseher, höherer Geistlicher der die Aufsicht über die Pfarre hat Hw.: s. visiātor, visitērære I.: Lw. lat. vīsitātor …

ator

BWB

-ator Band 1, Spalte 1,665

Auditor

RDWB1

Auditor m (вольно)слушатель (не допускаемый к сдаче экзаменов) швейц. wirt. аудитор jur. член верховного (церковного) суда; военный прокурор…

Autor

RDWB1

Autor m автор, писатель Ich bin bekannt als ~in und Emanze. - Меня знают как писательницу и как феминистку. Er avancierte zu den beliebteste…

Inspektor

RDWB1

Inspektor m инспектор (уголовный) следователь

Instruktor

RDWB1

Instruktor m (nicht "инструктор") воспитатель, (домашний) учитель

Kurator

RDWB1

Kurator m (nicht "куратор") опекун управляющий (фондом)

Moderator

RDWB1

Moderator m er arbeitet als ~ beim Funk - кто-л. работает ведущим на радио

Nachwuchsautor

RDWB1

Nachwuchsautor m (Lakune) молодой автор, молодой писатель

Polyhistor

RDWB1

Polyhistor m veraltet универсально образованный человек, эрудит

Rektor

RDWB1

Rektor m ректор директор (школы)

ACTOR

Hederich

ACTOR , ŏris , ( Tab. XXVI .) des Phorbas Sohn, gelangete mit der Zeit zur Nachfolge in dem Königreiche Elis, wohin Alektor den Phorbas zu s…

adhramiator

KöblerAhd

adhramiator , M. nhd. Eidhelfer, Bürge ne. guarantor Q.: Urk (818) E.: s. adhramire

Admodiator

Idiotikon

Admodiator Band 1, Spalte 91 Admodiator 1,91 o.

Äquator

Pfeifer_etym

aqua·tor

Äquator m. größter Breitenkreis der Erdkugel (17. Jh.). Spätlat. aequātor ‘wer die Münzen eicht’, im Mlat. Terminus der Astronomie zur Bezei…

Aktor

Idiotikon

Aktor Band 1, Spalte 166 Aktor 1,166

ALASTOR

Hederich

ala·stor

ALASTOR , ŏris , einer von des Sarpedons Leuten aus Lycien, welchen Ulysses vor Troja erlegete. Homer. Iliad. Ε. v. 677. & Ovid. Metam. XIII…

ALECTOR

Hederich

ALECTOR , ŏris , ( Tab. XXVI .) des Epeus Sohn, war König in Elis, nahm aber aus Furcht vor dem Pelops den Phorbas zum Reichsgenossen mit an…

ALTOR

Hederich

ALTOR , oris , ein Beynamen des Dites, oder Pluto, so fern er die Kraft der Erde bedeutet, welche alles ernähret, und daher mit dem Tellumo …

ambasciator

KöblerAhd

ambascia·tor

ambasciator , M. nhd. Bote, Beauftragter ne. messenger, ambassador Q.: Urk

AMYNTOR

Hederich

AMYNTOR , ŏris, Gr . Ἀμύντωρ, ορος, König zu Orchomenum, wollte nicht zugeben, daß Herkules gewaffnet bey ihm durchzöge, wurde aber darüber …

Ableitungen von tor (6 von 6)

betôren

FindeB

* betôren swv. zum Toren machen LvReg.

emptor

MLW

emptor , -oris m. script. et form. : hem(p)t-: l. 26. 32 . amat-: l. 30 . ept-: Chart. Bund. 794 p. 252,6. emecuris: l. 29 . emit-: l. 33 . …

ertôre

BMZ

ertôre swv. werde zum thoren. ich was irtôret unde irtobet Diemer 304,9. daʒ ich sô gar ertôret bin Walth. 90,25. er ertôrte in sîme sinne F…

ertoren

DWB

ertoren , erthoren , stultum esse, desipere, mhd. ertôren: daʒ ich sô gar ertôret bin. Walth. 90, 25 .

tôre

Lexer

tôre , tôr swm. BMZ tor, narr, irrsinniger ( Ssp. 2. 28,4; 3,3. 21 ), morio, stultus Dfg. 368 b . 557 c . zieml. allgem. ( er tôre Neidh. 44…

vertôren

Lexer

ver-tôren swv. BMZ vollständig ein tôre werden, sich gänzlich vernarren. daʒ sie sô gar vertôrten, die sîn rede hôrten Dan. 4219. ich möht d…