Eintrag · Mittellateinisches Wb.
avis f.
avis, -is f. (?m.: p. 1234,5) MLWscript.: hab- (var. MLWl.): p. 1234,5. adde MLWLex Baiuv. 21,6. ov- (var. MLWl.): p. 1234,6. adde MLWAethicus Ister 74. nom. MLWsg. -es: MLWl. 56. p. 1235,21. adde MLWArbeo Corb. 17. I strictius MLWi. q. volucris, ales — Vogel (cf. MLWGloss. III 14,53 St.-S. -isavis fogal. MLWal.): A proprie: 1 in univ.: a gener.: MLWLex Baiuv. 19,5 aquilę vel ceteri (-aeavae MLWvar. l.) -esaves (habes Mg.Mt). MLWAlcuin. epist. 136 p. 210,14 altaria ... -iumavium (ov-ovis L) stercoribus ... fedata. MLWHraban. inst. cler. 2,27 -iumavium ... esum credo inde a patribus permissum esse MLWeqs. MLWcarm. 39,21,3 -esaves, pisces et pecora. MLWWalahfr. carm. 41,4 pisces nare vetet constanter -esqueavesque volare. MLWHincm. Remig. 5 p. 266,30 solent homines alias -esaves domesticas habere in domibus suis, passeres autem MLWeqs. MLWCarm. Cantabr. 23,6,1 nulla inter -esaves similis est api. MLWThietm. chron. 1,21 non solum pauperibus, verum eciam -busavibus victum subministrans. MLWCasus Petrish. 1,3 p. 628,33 ut etiam -esaves eius sanctitatem sentirent. Chron. August. (MLWMG Script. XIV p. 558,27) miser ... feris et -busavibus expositus est. MLWVita Gunth. erem. 5 -isavis assata ... devolabat. MLWArnold. Lub. chron. 2,18 p. 138,29 Heinricus dictus est rex -iumavium, teutonice autem vogelkuning. saepe. de anima vel diabolo specie volucris indutis: MLWWett. Gall. 18 exivit de ore eius quasi turpissima -isavis nigra. MLWEkkeh. IV. pict. Sangall. 82 volat ex ore Satanas -isavis atra colore. MLWUdalsc. Conr. 8 in -iumavium specie animas nondum plene purgatas ... cruciari. de effigiebus: MLWLiutpr. antap. 6,5 p. 154,12 aereae ... deaurataeque -esaves. MLWTheoph. sched. 3,53 p. 105,36 Th. formabis ... flosculos sive -esaves. MLWUdalsc. carm. p. 114,15 in ... velo depicta est ... -isavis, flos, -isavis verso wultu. MLWAnon. tab. p. 147,21 erat in tabula ... imago duarum -iumavium. MLWal. b de natura, moribus: MLWAlbert. M. animal. 8,222 secundum mutationem temporis quaedam -esaves mutant ... suos colores. 12,204 -esaves ... parvae multae sunt vocationis MLWeqs. 14,56 -esaves non claudunt oculos per palpebram superiorem, sed per inferiorem. 21,26 -esaves multae ... disciplinantur etiam ad loquelae ... pronuntiationem. MLWAlbert. M. (?) animal. quaest. 7,12/16 p. 177,29 -esaves calidae sunt et siccae. 17,10 p. 293,23 utrum ex osculo ... possint -esaves feminae impraegnari. saepe. c de furto, venatione, praestatione: MLWLex Sal. Merov. 7tit. de furtis -iumavium. 33,1 de venationibus -iumavium et de piscationibus. MLWLex Baiuv. 22,11 de alterius silva ... -esaves tollere. MLWDipl. Karoli M. 84 p. 122,11 tam piscatione quamque -isavis capiendo. MLWDipl. Otton. III. 384 p. 813,8 dedimus ... piscationes, venationes et ubi -esaves capiuntur. MLWChart. Carniol. II 399 p. 308,12 quod ... carnes de venacione et -esaves de aucupacione ... nostro conspectui presententur. MLWal. v. et p. 1235,9. d de auguriis, prodigiis sim.: MLWSermo de sacril. 9 qui ... -esaves vel latratus canum ... per sibelos ... et sternudus auguria colit. MLWAlcuin. epist. 267 p. 426,10 -iumavium cantus. MLWWalahfr. Gall. 2,16 -isavis quaedam ... ante eos apparuit et ... facili praeibat volatu. MLWThietm. chron. 8,28 hanc ... erumnam -iumavium ... semet ipsas invicem ungulis interficientium multitudo ... presignavit. MLWAdam gest. 2,40 Olaph in -iumavium prognosticis omnem spem suam posuisse. MLWHildeg. scivias 1,3 p. 412D quod signa actuum tuorum in stellis ... aut in -busavibus ... quaeris. MLWal. e de diaeta: MLWAesculapius 2 p. 4,8 cibos leves accipiant ..., -esaves sive venationes. 2 de certis generibus vel speciebus: a genere vel specie expresse definitis: MLWRhythm. 39,10,3 fenix nuncupatur -esaves (-isavis MLWvar. l.), que renascit mortua (MLWNotker. Balb. gest. 2,17 p. 86,18). MLWPaul. Diac. Lang. 6,55 cuculus -isavis. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 7,24 -iumavium alie sunt aquatiles, alie terrestres, alie medie; aquatiles ... dicuntur -esaves de rivera MLWeqs. p. 10,11 aliter dividuntur -esaves; alie enim sunt rapaces, alie non rapaces. p. 10,18 has vocat Aristotiles -esaves unguibus rapaces et aliquando -esaves uncorum unguium (cf. MLWAlbert. M. [?] animal. quaest. 8,15/20 p. 195,51 -esaves gampsonicae). p. 40,9 -esaves, que sunt de transitu (cf. p. 43,7 -esaves de reditu). p. 110,15 -esaves de paradiso. MLWAlbert. M. animal. 7,32 -iumavium nocte volantium. 7,74 -isavis symya. 7,170 de quadam -eave, quae residet aput aquas ... et aput Germanos vocatur -isavis glaciei. 8,71 -iumavium maritimarum. 8,223 ex -busavibus aestivalibus. 21,28 -esaves ... agrestes et silvestres. saepe. per circumlocutionem: MLWWandalb. mens. 38 postquam candet -isavis pietatis nomine praestans (sc. ciconia, cf. Verg. georg. 2,320). MLWNivard. Ysengr.1,20 perfida ... -isavis (sc. corvus, cf. notam MLWed.). MLWBerth. Ratisb. serm. 12tit. -esaves MLWs. Mariae, turtures et columbae. b per antonomasiam: α de avibus venaticis: MLWConc. Karol. 36,14 canes et -esaves sequi ad venandum ... superfluum esse ministris altaris et monachis (app. 2 p. 818,33 Gervilionem ..., quod cum -busavibus et canibus luserit, ... deposuimus. MLWHincm. ord. pal. 24). MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 3,20 ars venandi cum -busavibus. MLWal. β de avibus domesticis (‘Geflügel’): MLWChart. ord. Teut. 112 p. 92,3 (a. 1257) decimas ... animalium et -iumavium. γ de aquila: MLWHraban. carm. evang. 23 cum sidera scandit, signat -emavem Christus. B 1 proverb.: MLWEgbert. fec. rat. 1,230 pennis descendit -isavis de nube remissis. 1,487 saltum movisti, sed -esaves collegerat alter. MLWEkkeh. IV. cas. 43MLWmed. mala -isavis ... malam famam prodere solet. MLWNivard. Ysengr. 3,812 una -isavis in laqueo plus valet octo vagis. 2 alleg.: MLWHraban. univ. 5,10 p. 131B -esaves ... Christi humanitatem significant. 8,6 p. 241D -esaves ... aliquando ... significant angelos ..., aliquando sanctos homines. p. 242A -esaves sunt daemones, ... -isavis salvator. p. 242B -isavis plebs Iudaea. MLWAlex. Min. apoc. 19,17 p. 405,25 -esaves ... in isto loco christianos appellat. MLWal. 3 per compar. et in imag.: MLWBotan. Sangall. 40,3 mandragora in insola de mare nascit, maritima quasi -esaves est. MLWBruno Querf. Adalb. A 31 rara -isavis terrarum felix martyr infelicium Adalbertus ... temporum ([cf. Hor. sat. 2,2,26]. MLWHumb. Sim. 2,10 p. 150,4 aput catholicos velut r. -isavis aestimatur, qui ... pecunias aspernatur. MLWEpist. Meginh. 29 p. 227,6 si quando se ipsum, que r. -isavis est, respicit animus. 31 valitudine, quę Spire r. -isavis est. MLWal.). MLWBerth. Ratisb. serm. 12 p. 63,14 bene ... religiosi -esaves dicuntur. p. 63,18 sicut -esaves sunt puriores ..., sic et religiosi puriorem vitam ducunt. MLWal. 4 in nominibus: a montis (sc. s. Bernardini): MLWLiutpr. antap. 5,10 per Montem Avium (5,11). b plantarum: MLWConstant. Afric. grad. p. 351,10 lingua -isavis (MLWIoh. Platear. simpl. med. p. 23br MLWl. -isavis ... folia habet ... in forma linguae -isavis. MLWAlphita II p. 103,18 MLWl. -isavis, pigula idem. p. 103,21 MLWl. -isavis quandoque sumitur pro semine fraxini [MLWGloss. III 560,17 St.-S. MLWl. -isavis vogelzunge vel fructus fraxini]. MLWBernh. Prov. comm. 12,1 p. 323,29 lanceola, id est MLWl. -isavis. MLWAlbert. M. veget. 6,366. MLWal.). MLWAlbert. M. veget. 6,401 orobum a quibusdam vocatur vicia -iumavium. c alch. in nominibus ficticiis spirituum: MLWTract. Micrer. p. 92,3 anima, quam viridem -emavem et aes et sulphur philosophi nuncupaverunt. MLWArteph. secret. p. 34 fiunt non-corpora et quintaessentia de natura spiritus, quae vocatur -isavis Hermetis, et mercurius extractus a servo rubeo (MLWAnon. tab. p. 163,12 -emavem H. [sed cf. notam MLWed.]). MLWAnon. tab. p. 160,6 istae -esaves sunt masculus et foemina (cf. p. 1234,28). MLWRosin. def. p. 316,24 -isavis mirabilis, qui ... sine alis volat. C translate: 1 omen — Vorzeichen: MLWPeregrinus147 bonis -busavibus huc venistis. 201 ite malis -busavibus. 2 vas portando caemento aptum — Traggefäß für Baumaterial (cf. MLWfrancog. oiseau): MLWHugo Flav. chron. 2,7 p. 373,15 strumentum illud, quod -isavis nominatur, subvectione caementi aptatum. II latius MLWi. q. animal alatum — geflügeltes Tier: MLWAlbert. M. animal. 14,2 -esaves ... anulosae. MLWibid.: -isavis, quae vocatur solitaria (cf. p. 682b,7 τῶν πτηνῶν, ὡν μέν ἐστιν ὁ βίος νομαδικός). Payr