Eintrag · Findebuch (Mhd. Wortschatz)
- Anchors
- 6 in 6 Wb.
- Sprachstufen
- 2 von 16
- Verweise rein
- 35
- Verweise raus
- 22
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
- 8.–11. Jh.
-
1050–1350
MittelhochdeutschGRUOƷstm.
Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +3 Parallelbelege
GRUOƷ ( Gr. 1,358. 671. Graff 4, 343 ) stm. gruß. eigentlich heißt gruoʒ wohl jedes entgegenkommen, ansprechen, sei es f…
Verweisungsnetz
89 Knoten, 182 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit gruoz
31 Bildungen · 18 Erstglied · 10 Zweitglied · 3 Ableitungen
gruoz‑ als Erstglied (18 von 18)
gruoʒam
Lexer
gruoʒam adj. s. gruoʒsam.
gruozâri
AWB
gruozâri st. m. , nhd. grüßer. — Graff IV,343. gruozara: nom. pl. Gl 1,642,21 ( M, 5 Hss. ); mit Svarabhakti: giruozari: dass.? 22 ( M, clm …
gruoʒbære
Lexer
gruoʒ-bære adj. gruss bringend, zu grüssen verpflichtet. ir necheines gruoʒ het er vernomn, die dâ gruoʒpære wâren Wwh. 144,9.
gruozbære
KöblerMhd
gruozbære , Adj. nhd. grußbringend, grußverpflichtet, grußberechtigt, dienstbeflissen Q.: Wh (um 1210) E.: s. gruoz, bære W.: nhd. DW- L.: L…
gruozen
AWB
gruozen sw. v. , mhd. grüezen, nhd. grüßen; as. grôtian , mnd. grten, mnl. groeten; afries. greta; ae. grétan, grætan; an. græta. — Graff I…
gruozesal
KöblerMhd
gruozesal , st. N., st. M. Vw.: s. gruozsal
gruozida
AWB
gruozida st. f. — Graff IV,343. cruez-eda: acc. pl. Ns 597,29. 30; gruez-: nom. sg. 615,13. term. techn. der Logik: Vordersatz, Aussagesatz …
gruozisal
AWB
gruozisal st. n. , mhd. gruozsal st. n. m. ; mnl. groetsel. — Graff IV,343. cruozz-isal-: dat. sg. -e Gl 2,230,42/43 ( S. Flor. III 222 B, 9…
gruozisali
KöblerAhd
gruozisali , st. N. (ja) nhd. Erregung ne. excitement ÜG.: lat. motus Gl Q.: Gl (9. Jh.) E.: s. gruozisal L.: ChWdW9 374b (gruozisali), EWAh…
gruoʒlîche
LexerN
gruoʒ-lîche adv. Parz. 300,11 var.
gruozlīche
KöblerMhd
gruozlīche , Adv. nhd. „grüßlich“, in grüßender Weise, grüßend Q.: Parz (1200-1210) W.: nhd. (ält.) grüßlich, Adv., „grüßlich“, grüßend, DW …
gruozon
AWB
gruozon Gl 4,201,34 s. gruozen.
gruozpfat
KöblerMhd
gruozpfat , st. M., st. N. nhd. Gewohnheit des Grüßens Q.: Teichn (1350-1365) (FB gruozphat) E.: s. gruoz, pfat W.: nhd. DW-
gruozphat
KöblerMhd
gruozphat , st. M., st. N. Vw.: s. gruozpfat*
gruozpære
KöblerMhd
gruozpære , Adj. Vw.: s. gruozbære
gruoʒsal
Lexer
gruoʒsal stnm. BMZ gruss, begrüssung Mar. ein hövelîcheʒ gruoʒsal bôt sie mit zühten Krone 2107, vgl. Bech z. Er. 6651 ; beunruhigung, leid,…
gruoʒsam
Lexer
gruoʒ-sam adj. ib. grussbeflissen, freundlich Herb. Trist. H. Kol. Msh. 3,106 b . 107 b . gruoʒam Mart. 124,52.
gruozāri
KöblerAhd
gruozāri , st. M. (ja) nhd. „Grüßer“, Reizer, Erreger, durch widerspenstiges Verhalten zum Zorn Reizender ne. irritator ÜG.: lat. irritator …
‑gruoz als Zweitglied (10 von 10)
diebesgruoz
MWB
diebesgruoz stM. formelhafte Diebstahlsklage im Freiberger Recht: ‘her richter, wold ir nu hern Iohannus wort vernemen? he klaget [...] uber…
engelgruoʒ
Lexer
engel-gruoʒ stm. englisch. gruss, ave Maria Ga. 3. 603,150. vgl. der engel grüeʒen j.Tit. 132.
gotesgruoz
KöblerMhd
gotesgruoz , st. M. nhd. Gottesgruß Q.: Mechth, Parz (1200-1210) E.: s. got (1), gruoz W.: nhd. DW- L.: MWB (gottesgruoz)
küssengruoz
KöblerMhd
küssengruoz , st. M. nhd. „Küssengruß“, Gruß durch Kuss, Abschiedsküssen Q.: TürlWh (nach 1270) (FB küssengruoz) E.: s. küssen, gruoz W.: nh…
morgengruoz
KöblerMhd
morgengruoz , st. M. nhd. Morgengruß Q.: Seuse (1330-1360) (FB morgengruoz) E.: s. morgen (1), gruoz W.: nhd. (ält.) Morgengruß, M., Morgeng…
sumergruoʒ
Lexer
sumer-gruoʒ stm. süeʒen luft durchdœnet der lerchen sumergruoʒ Msh. 2,396 a .
tugentgruoz
KöblerMhd
tugentgruoz , st. M. nhd. „Tugendgruß“ Q.: Vät (1275-1300) (FB tugentgruoz) E.: s. tugent, gruoz W.: nhd. DW- L.: FB 355b (tugentgruoz)
ungruoʒ
Lexer
un-gruoʒ stm. BMZ kein gruss, böser gruss. werder wîbe ungr. j.Tit. 3876. mir ist ungruoʒ der sîne daʒ leit, daʒ ich verdienet hân Bit. 3060…
wetergruoz
KöblerMhd
wetergruoz , st. M. nhd. „Wettergruß“, Wohltat des Wetters E.: s. weter, gruoz W.: nhd. DW- R.: der süeze wetergruoz: nhd. der labende Segen…
widergruoʒ
Lexer
wider-gruoʒ stm. daʒ wart iu vergolten sûʒe mit hubschem widergrûʒe Kreuzf. 723.
Ableitungen von gruoz (3 von 3)
gruoʒe
Lexer
gruoʒe stf. BMZ anrede, gruss Lanz. Leys. Karl (8989). ndrh. grûʒe stswf. Marld. han. 72,1. 16. 36. 73,2. 6. 28. grôʒe Crane 713.
ungruoʒ
Lexer
un-gruoʒ stm. BMZ kein gruss, böser gruss. werder wîbe ungr. j.Tit. 3876. mir ist ungruoʒ der sîne daʒ leit, daʒ ich verdienet hân Bit. 3060…
ungruoʒlich
Lexer
un-gruoʒlich adj. adv. BMZ sich ungr. stellen, nicht grüssen, sich fremd stellen Msh. 2,280 a .
Zitieren als…
- APA
-
Cotta, M. (2026). „gruoz". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 9. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/gruoz/findeb
- MLA
-
Cotta, Marcel. „gruoz". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/gruoz/findeb. Abgerufen 9. May 2026.
- Chicago
-
Cotta, Marcel. „gruoz". lautwandel.de. Zugegriffen 9. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/gruoz/findeb.
- BibTeX
-
@misc{lautwandel_gruoz_2026, author = {Cotta, Marcel}, title = {„gruoz"}, year = {2026}, howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern}, url = {https://lautwandel.de/lemma/gruoz/findeb}, urldate = {2026-05-09}, }