lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

gruoz

ahd. bis mhd. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

KöblerMhd
Anchors
6 in 6 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
35
Verweise raus
22

Eintrag · Köbler Mhd. Wörterbuch

gruoz st. M.

gruoz , st. M.

nhd.
Ansprechen, Begrüßung, Gruß, Willkommensgruß, Abschiedsgruß, Entgegenkommen, Empfang, Anrede, Forderung, Aufforderung, Anfeuerung, Zuneigung, Wohlwollen, Wertschätzung, Huld, Gunst, Gnade, Freundschaft, Zuspruch, Trost, Dank, Antreiben, Kampf, Angriff, Anfechtung, Beunruhigung, Unglücksschlag, Bedrängnis, Leid, Klage, Anklage, Ave Maria, Vorspiel
Vw.:
s. diebes-, engel-, gotes-, küssen-, morgen-, sumer-, tugent-, un-, weter-, wider-
Hw.:
vgl. mnl. groet, mnd. grōt (1)
Q.:
LAlex, Ren, RWchr, StrBsp, ErzIII, SGPr, Vät, SHort, Kreuzf, HvBurg, HvNst, Apk, WvÖst, Ot, EvB, EvA, KvMSph, WernhMl (FB gruoz), AHeinr, Albert, Athis, AvR, BdN, Bit, Boppe, Buch, Buhlschaft, BvA, BvH, Chr, Crane, Craun, Dietr, Diocl, DRE, Dürinc, Er, Eracl, ErnstD, Flore, Frauenlist, Frl, FvL, FvSonnenburg, Gauriel, Gen (1060-1080), GenM, Georg, GFrau, Gliers, Greg, Gund, GvN, Had, Hadam, Hartm, Hausen, Heidin, HeimesfHinv, Helmbr, Herb, Hetzb, Höllefeuer, HvM, HvP, HvS, HvSw, Iw, JMeissn, JSigen, JTit, Jüd, JvW, Krone, Kudr, KvL, KvLupp, KvWLd, KvWPart, KvWSilv, KvWTroj, Lanc, Lannz, Loheng, Lucid, LvS, Mai, Marner, Mechth, Meissner, MHvM, Mor, Mügeln, Namenlos, Neidh, NibA, NibB, NibC, Obern, OrtnAW, OvB, OvW, Parz, PassIII, PassSpM, PleierGar, PleierMel, PrWack, Rädlein, Reinfr, ReinFu, Reinm, Renner, RhMl, Ring, Ro, Rol, RosengA, RosengD, Rugge, Rumelant, RvEBarl, RvEGer, RvR, SAlex, SalHaus, Schlegel, Seuse, Sperv, St, Stagel, Stauf, StrDan, StrFra, StRFreiberg, StrKarl, StRSchlettst, Tannh, Te, Trist, TristMönch, Tu, Urk, UvEtzAlex, UvEtzAlexAnh, UvEtzWh, UvL, UvLFrb, UvLFrd, UvS, UvTürhTr, UvZLanz, VdK, Walberan, Walth, We, WernhSpr, Wh, Wig, Wigam, WolfdA, WolfdD, WvBreis, WvE, WvH, WvMezze
E.:
s. gruezen
W.:
nhd. Gruß, M., Gruß, DW 9, 989 (Grusz)
R.:
hōher gruoz: nhd. ehrenvolle Begrüßung
R.:
schœner gruoz: nhd. freundliche Begrüßung
R.:
swacher gruoz: nhd. ungeziemende Begrüßung
R.:
engelisch gruoz: nhd. Engelsgruß
R.:
ez bringen ze iemannes gruoz: nhd. begrüßt werden von, aufgesucht werden von, treffen
R.:
komen ze iemannes gruoz: nhd. begrüßt werden von, aufgesucht werden von, treffen
R.:
gotes gruoz: nhd. Gottes Gnade
R.:
sō nāhet in der gotes gruoz: nhd. so spricht Gott aus euch
R.:
sīne grüeze: nhd. sein Präludieren
L.:
Lexer 77b (gruoz), Lexer 403b (gruoz), Hennig (gruoz), WMU (gruoz 185 [1272] 20 Bel.), LexerHW 1, 1105 (gruoz), Benecke/Müller/Zarncke I, 582b (gruoz), DRW
2422 Zeichen · 35 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    gruoz

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    gruoz W A 121,6 s. grôz.

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    GRUOƷstm.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +3 Parallelbelege

    GRUOƷ ( Gr. 1,358. 671. Graff 4, 343 ) stm. gruß. eigentlich heißt gruoʒ wohl jedes entgegenkommen, ansprechen, sei es f…

Verweisungsnetz

45 Knoten, 47 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Hub 1 Kompositum 39 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit gruoz

31 Bildungen · 18 Erstglied · 10 Zweitglied · 3 Ableitungen

gruoz‑ als Erstglied (18 von 18)

gruozâri

AWB

gruoz·ari

gruozâri st. m. , nhd. grüßer. — Graff IV,343. gruozara: nom. pl. Gl 1,642,21 ( M, 5 Hss. ); mit Svarabhakti: giruozari: dass.? 22 ( M, clm …

gruoʒbære

Lexer

gruoz·baere

gruoʒ-bære adj. gruss bringend, zu grüssen verpflichtet. ir necheines gruoʒ het er vernomn, die dâ gruoʒpære wâren Wwh. 144,9.

gruozbære

KöblerMhd

gruozbære , Adj. nhd. grußbringend, grußverpflichtet, grußberechtigt, dienstbeflissen Q.: Wh (um 1210) E.: s. gruoz, bære W.: nhd. DW- L.: L…

gruozen

AWB

gruo·zen

gruozen sw. v. , mhd. grüezen, nhd. grüßen; as. grôtian , mnd. grten, mnl. groeten; afries. greta; ae. grétan, grætan; an. græta. — Graff I…

gruozida

AWB

gruoz·ida

gruozida st. f. — Graff IV,343. cruez-eda: acc. pl. Ns 597,29. 30; gruez-: nom. sg. 615,13. term. techn. der Logik: Vordersatz, Aussagesatz …

gruozisal

AWB

gruozisal st. n. , mhd. gruozsal st. n. m. ; mnl. groetsel. — Graff IV,343. cruozz-isal-: dat. sg. -e Gl 2,230,42/43 ( S. Flor. III 222 B, 9…

gruozisali

KöblerAhd

gruozisali , st. N. (ja) nhd. Erregung ne. excitement ÜG.: lat. motus Gl Q.: Gl (9. Jh.) E.: s. gruozisal L.: ChWdW9 374b (gruozisali), EWAh…

gruozlīche

KöblerMhd

gruozlīche , Adv. nhd. „grüßlich“, in grüßender Weise, grüßend Q.: Parz (1200-1210) W.: nhd. (ält.) grüßlich, Adv., „grüßlich“, grüßend, DW …

gruozpfat

KöblerMhd

gruozpfat , st. M., st. N. nhd. Gewohnheit des Grüßens Q.: Teichn (1350-1365) (FB gruozphat) E.: s. gruoz, pfat W.: nhd. DW-

gruozpære

KöblerMhd

gruozpære , Adj. Vw.: s. gruozbære

gruoʒsal

Lexer

gruoz·sal

gruoʒsal stnm. BMZ gruss, begrüssung Mar. ein hövelîcheʒ gruoʒsal bôt sie mit zühten Krone 2107, vgl. Bech z. Er. 6651 ; beunruhigung, leid,…

gruoʒsam

Lexer

gruoz·sam

gruoʒ-sam adj. ib. grussbeflissen, freundlich Herb. Trist. H. Kol. Msh. 3,106 b . 107 b . gruoʒam Mart. 124,52.

gruozāri

KöblerAhd

gruozāri , st. M. (ja) nhd. „Grüßer“, Reizer, Erreger, durch widerspenstiges Verhalten zum Zorn Reizender ne. irritator ÜG.: lat. irritator …

gruoz als Zweitglied (10 von 10)

diebesgruoz

MWB

diebe·s·gruoz

diebesgruoz stM. formelhafte Diebstahlsklage im Freiberger Recht: ‘her richter, wold ir nu hern Iohannus wort vernemen? he klaget [...] uber…

engelgruoʒ

Lexer

engel·gruoz

engel-gruoʒ stm. englisch. gruss, ave Maria Ga. 3. 603,150. vgl. der engel grüeʒen j.Tit. 132.

gotesgruoz

KöblerMhd

gotes·gruoz

gotesgruoz , st. M. nhd. Gottesgruß Q.: Mechth, Parz (1200-1210) E.: s. got (1), gruoz W.: nhd. DW- L.: MWB (gottesgruoz)

küssengruoz

KöblerMhd

küssen·gruoz

küssengruoz , st. M. nhd. „Küssengruß“, Gruß durch Kuss, Abschiedsküssen Q.: TürlWh (nach 1270) (FB küssengruoz) E.: s. küssen, gruoz W.: nh…

morgengruoz

KöblerMhd

morgen·gruoz

morgengruoz , st. M. nhd. Morgengruß Q.: Seuse (1330-1360) (FB morgengruoz) E.: s. morgen (1), gruoz W.: nhd. (ält.) Morgengruß, M., Morgeng…

sumergruoʒ

Lexer

sumer·gruoz

sumer-gruoʒ stm. süeʒen luft durchdœnet der lerchen sumergruoʒ Msh. 2,396 a .

tugentgruoz

KöblerMhd

tugent·gruoz

tugentgruoz , st. M. nhd. „Tugendgruß“ Q.: Vät (1275-1300) (FB tugentgruoz) E.: s. tugent, gruoz W.: nhd. DW- L.: FB 355b (tugentgruoz)

ungruoʒ

Lexer

ung·ruoz

un-gruoʒ stm. BMZ kein gruss, böser gruss. werder wîbe ungr. j.Tit. 3876. mir ist ungruoʒ der sîne daʒ leit, daʒ ich verdienet hân Bit. 3060…

wetergruoz

KöblerMhd

weter·gruoz

wetergruoz , st. M. nhd. „Wettergruß“, Wohltat des Wetters E.: s. weter, gruoz W.: nhd. DW- R.: der süeze wetergruoz: nhd. der labende Segen…

widergruoʒ

Lexer

wider·gruoz

wider-gruoʒ stm. daʒ wart iu vergolten sûʒe mit hubschem widergrûʒe Kreuzf. 723.

Ableitungen von gruoz (3 von 3)

gruoʒe

Lexer

gruoʒe stf. BMZ anrede, gruss Lanz. Leys. Karl (8989). ndrh. grûʒe stswf. Marld. han. 72,1. 16. 36. 73,2. 6. 28. grôʒe Crane 713.

ungruoʒ

Lexer

un-gruoʒ stm. BMZ kein gruss, böser gruss. werder wîbe ungr. j.Tit. 3876. mir ist ungruoʒ der sîne daʒ leit, daʒ ich verdienet hân Bit. 3060…

ungruoʒlich

Lexer

un-gruoʒlich adj. adv. BMZ sich ungr. stellen, nicht grüssen, sich fremd stellen Msh. 2,280 a .