Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
rāt st. M. (a)
rāt , st. M. (a)
- nhd.
- Rat, Ratschluss, Ratschlag, Empfehlung, Plan (M.) (1), Beschluss, Beschlussfassung, Lehre, Hilfe, Unterstützung, Rettung, Vorrat, Fülle, Anschlag, Überlegung, Entscheidung, Verabredung, Übereinkunft, Absprache, Verschwörung, Ausweg, Versammlung, beratende Versammlung, Ertrag, Gewinn, Vorteil, Reichtum, Beratung, Vorausdenken, Überlegung
- ne.
- counsel (N.), plan (N.), remedy, decision, assembly, yield (N.)
- ÜG.:
- lat. (agere) N, arbitrium N, censio N, condictum Gl, consensus N, consilium Gl, N, NGl, WH, conspiratio Gl, consultum Gl, N, contio Gl, decretio N, (decernere) N, (eripere) N, facultas Gl, (fas) N, fatus N, fructus N, inconsultum (= ungisegit ānu rāt) Gl, opes N, persuasio N, profatum N, propositio Gl, propositum N, proventus frugesque N, sensa N, sermo Gl, suggestio Gl, (temerarius .i. mentis praeceps) N
- Vw.:
- s. balo-, erd-, hī-, inwit-, un-, weralt-
- Hw.:
- vgl. anfrk. rād*, as. rād
- Q.:
- Gl (765), L, N, NGl, O, PN, R, WH
- I.:
- Lbd. lat. decretio?
- E.:
- germ. *rada-, *radaz, st. M. (a), Rat, Mittel, Vorrat, PN? (5. Jh.); s. germ. *rēdi-, *rēdiz, *rǣdi-, *rǣdiz, st. M. (i), Rat, Hilfe; vgl. idg. *rēdʰ-, *rōdʰ-, *rədʰ-, V., bereiten, zurechtmachen, geraten, überlegen (V.), Pokorny 853; idg. *rē- (1), *rə-, *Hreh₁-, V., berechnen, zählen, Pokorny 853, 59; idg. *ar- (1), *h₂er-, V., fügen, passen, Pokorny 55
- W.:
- mhd. rāt, st. M., Rat, Ratschlag, Hilfe
- nhd.
- Rat, M., Vorrat, Ratschlag, Rat, DW 14, 156
- R.:
- rāt dunken: nhd. ratsam sein (V.), ratsam scheinen, gut dünken
- ne.
- be advisable
- R.:
- rāt ist: nhd. es wird Abhilfe gegen
- ne.
- there is remedy
- R.:
- rāt was: nhd. es wurde Abhilfe gegen
- ne.
- there was remedy
- L.:
- Karg-Gasterstädt/Frings 7, 675 (rât), ChWdW8 235b (rāt), ChWdW9 661a (rāt), EWAhd 7, 197
- Son.:
- Tgl02 = Freisinger Moralia-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6300)?