lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

grat

ahd. bis spez. · 19 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MNWB
Anchors
32 in 19 Wb.
Sprachstufen
9 von 16
Verweise rein
65
Verweise raus
51

Eintrag · Mittelniederdeutsches Wb.

grat m.

Bd. 2-1, Sp. 74
1gerât (grat), m., Rat.
26 Zeichen · 2 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    grat

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    grat Gl 2,725,5 = Wa 110,4 s. grioz.

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    GRÂTstm.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +6 Parallelbelege

    GRÂT ( plur. græte) stm. 1. stufe, grad. lat. gradus , vgl. grêde. a. eigentlich: bî dem grâde des chor (juxta gradus ch…

  3. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    gratSb.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +7 Parallelbelege

    grat , Sb. Vw.: s. grāt (3)

  4. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    gratm.

    Grimm (DWB, 1854–1961) · +3 Parallelbelege

    grat , m. , spätahd. grat ( in der glosse spina ruogbein vel grat [13. jh. ] ahd. gl. 3, 354, 5 St.-S. ), mhd. grât nebe…

  5. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Grat

    Goethe-Wörterbuch

    Grat osteol: schmal verlaufende Knochenform, Kante (zur Begrenzung von Hohlräumen); als Teil des Siebbeins [ bei Tieren,…

  6. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Grat

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Grat , die scharfe Kante eines Körpers; Bergrücken.

  7. modern
    Dialekt
    Grat

    Elsässisches Wb. · +4 Parallelbelege

    Grat I [Kròt Su. ] n. †1. ‘Grat Spina’ Dasyp. 2. First, Höhenkamm eines Berges oder Gebirgszugs: uf de m G. no ch den Ka…

  8. Sprichwörter
    Grat

    Wander (Sprichwörter)

    Grat Einen bis auf den grad schinden. – Pauli, Postilla, II, 269 b .

  9. Spezial
    Grat

    Deutsch-Ladinisch (Mischí)

    Grat m. (-[e]s,-e) ‹alp› (Bergkamm) cresta (-tes) f. ▬ Grat der Sense spiné dla falc m.

Verweisungsnetz

77 Knoten, 84 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 13 Kompositum 45 Sackgasse 19

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit grat

253 Bildungen · 224 Erstglied · 28 Zweitglied · 1 Ableitungen

grat‑ als Erstglied (30 von 224)

*gratabundus

MLW

* gratabundus , -a, -um. (gratari; cf. gratulabundus) laetus, plenus gaudii – froh, voll Freude : MLW Transl. sang. Dom. in Aug. 34 p. 164,2…

grâtag

AWB

gra·tag

grâtag adj. ; as. grâdag; an. gráðugr; got. gredags; vgl. nhd. grätig ( dazu DWb. IV,2,2056 f. ); ae. grǽdig. — Graff IV,311. cra-take ( Jb …

gratamica

LmL

grat·amica

gratamica Neumenbezeichnung unbekannter Bedeutung — term of undetermined meaning that designates a neume [s.XI] LmL Neum. Accentus p. 83: gr…

gratans

MLW

grat·ans

adi. gratans , -antis. 1 gaudens, laetus – freudig, froh : MLW Form. Marculfi 1,16 p. 78,20 quod nus ... pontifice -e gratante (-es gratante…

gratare

KöblerAhd

grat·are

gratare , V. nhd. kratzen ne. scratch (V.) Q.: Urk (802) E.: vgl. germ. *krattōn, sw. V., kratzen; idg. *gred-?, *grod-?, V., kratzen, Pokor…

*gratarius

MLW

grat·arius

* gratarius , -i m. ( theod. vet. grêde; cf. A. Heintze, P. Cascorbi, Die dt. Familiennamen. 7 1933. p. 224 s. v. Grether) de villico decima…

gratbalken

DWB

grat·balken

gratbalken , m. , im anschlusz an 1 grat B 2 d β für den balken, der den gratsparren ( s. d. ) aufzunehmen hat, vgl. Lueger lex. d. ges. tec…

gratbildung

DWB

grat·bildung

gratbildung , f. , ' bildung einer kante oder einer scharte ', auf den vorgang selbst oder auf das ergebnis des vorgangs bezogen. 1) im ansc…

gratbogen

DWB

grat·bogen

gratbogen , m. , bogen, der durch die sich kreuzenden grate ( vgl. 1 grat B 2 e) aneinanderstoszender gewölbekappen gebildet wird, vgl. Moth…

gratcapala

AWB

gratcapala Gl 2,378,15 s. gartgabala.

grateisen

DWB

grate·isen

grateisen , n. , älter auch gratheisen. eigentlich geradeisen, ein ziehmesser mit ger ader klinge ( vgl. teil 4, 1, 2, sp. 3556), im gegensa…

gratel

DWB

gra·tel

gratel , subst. , s. DWB gradel sowie 1 grattel, 2 grattel, 3 grattel.

Gratelatsiōn

WWB

Gratelatsiōn f. [verstr.] Gratulation; Glückwunsch.

gratelēren

WWB

grate·leren

gratelēren V. [verstr.] 1. Glückwünsche aussprechen, Glück wünschen. Tom Geburtstach grateläien ( die krfr. Städte Dortmund, Castrop-Rauxel …

grateln, gratteln

DWB

gräteln , grateln, gratteln , vb. , iterative weiterbildung zu gräten, graten ( s. d. ). das wort überschneidet sich anscheinend mit einer r…

graten

PfWB

gra·ten

graten schw. : ' mit dem Grathobel Nuten aushobeln ', groode (grōðə/grōrə) [ KU-Kaulb ]. RhWB Rhein. II 1364 .

*gratensis

MLW

grat·ensis

* gratensis , -is m. (gratis; cf. panensis, sportensis) discipulus pauper qui gratis panem accipit (sc. a clericis), ‘panensis’ – ‘(Brot-)Sc…

grates

MLW

1. grates f. plur. form. acc. pl. -as: MLW p. 677, 33 . struct.: c. gen.: obi.: MLW l. 49 . explicativo: MLW l. 51 . c. praep.: de: MLW l. 6…

*gratesco

MLW

* gratesco , -ere. (gratus) gratum, iucundum fieri – angenehm werden : MLW Honor. August. spec. p. 977 A lilium exterius albescit, interius …

gratförmig

DWB

grat·foermig

gratförmig , adj. zu 1 grat B 2 b α im älteren sprachgebrauch der anatomie: von der mittel-gegend des schlüsselbeins, von der obersten achse…

gratgewölbe

DWB

grat·gewoelbe

gratgewölbe , n. , im anschlusz an 1 grat B 2 e ' ein kreuzgewölbe, dessen construction aus der durchschneidung zweier tonnengewölbe über ei…

grat als Zweitglied (28 von 28)

Rückgrat

RDWB1

Rückgrat ohne ~ idiom. - слабак, без стержня идиом. , бесхребетный Rückgrat haben - (человек) со стержнем идиом. ; кто-л. знает, чего хочет

Arschgrat

RhWB

arsch·grat

Arsch-grat -gr:t Trier-Mehring Fell m.: -kerbe. En as verdurwen bas an den O. eran (herein). Enem alles aus em O. pidelen alles wissen woll…

Bergrat

GWB

berg·rat

Bergrat -th, gelegentl Getrenntschreibung u Abkürzungsformen ‘Bergr.’, ‘BergR.’; häufig in Tgb, Br u amtl Schr landesfürstl Titel eines höhe…

brustgrat

DWB

brust·grat

brustgrat , n. spina pectoris: man sieht, dasz der bildungsintention nach, so gut ein brustgrat als ein rückgrat stattfindet. aber das brust…

endelgrât

MNWB

endel·grat

+° endelgrât , m. , der unterste Teil des Rückens, des Rückgrats.

felsgrat

DWB

fels·grat

felsgrat , m. dorsum rupis: wir kamen hinter einen felsgrat. Göthe 16, 228 ; Maximilian habe sich in unser gebirg gewagt und stehe dort auf …

fischgrat

DWB

fisch·grat

fischgrat , m. spina piscis, mhd. grât; vischgrat, ossa, grado. voc. 1482 kk 5 b .

Kellergrat

RhWB

keller·grat

Keller-grat --, –:- (s. S.) Kreuzn , Bernk-Bollenb Rhaunen , Goar , uSaar, Mos, Neuw-Bruchhsn , Ahrw-Brohl , Sieg-Honnef ODollend m.: äuss…

margrât

Lexer

marg·rat

margrât stm. BMZ s. v. a. malagranât, margram Loh. 6137.

Oberbergrat

GWB

ober·bergrat

Oberbergrat -th; vereinzelt Bindestrichschr; variierende Abkürzungen, zB vereinzelt ‘Ob. B. R.’, ‘Ob. Bergr.’ GWB T5,133,23 , ‘Ob. Berg R.’ …

ȫvergrât

MNWB

oever·grat

° ȫvergrât (-graͤd) , ōver- , m. : höchste Stufe, ên ȫ. hōlden bei weitem übertreffen (Gebetb. ed. Löfstedt 44).

Ruckgrat

ElsWB

ruck·grat

PfWB RhWB Ruckgrat , Rückgrate n [Rekrót Co. Steinbr. Ruf. Logelnh. ; –ryot M. ; Rìkərót Geisp. ; Rekrûtə Barr K. Z. ; Rekrótə Prinzh. ; Rek…

rückgrat

DWB

rueck·grat

rückgrat , n. spina dorsi. die belege reichen zurück bis in den anfang des 15. jh.: rucke grat Dief. nov. gl. 141 a ; ruggengrât voc. von 14…

rüggegrât

MNWB

ruegge·grat

rüggegrât , rüggen- , m. ( Gen. Sg. -s ): Wirbelsäule , Rückgrat, „Spina dorsi, ruͤggegradt / ruͤggeknake ” (Chytr.), (eines Walfisches:) dã…

Rügg'grat

MeckWB

Wossidia Rügg'grat n., -grad' f. Rückgrat: spina dorsi 'Ruggegradt, Rggeknaken' Chytr. 108; de Rügg'grad' Ro Rostock@Klockenhagen Klock ; d…

Schradgrat

RhWB

schrad·grat

Schrad-grat -:t Zell-Merl m.: lange Leiter mit zwei dicken, vierkantigen Balken, auf der die Fässer geschrod werden.

schultergrat

DWB

schulter·grat

schultergrat , m. erhöhung auf der hintern fläche des schulterblattes, spina scapulae Campe, vgl. Oken 4, 26 .

Soltgrat

MeckWB

solt·grat

Wossidia Soltgrat m. Grasart auf Salzwiesen: Soltgrat is 'n kortes Gras, dat waßt bloß an de Ostsee rüm, dat is slicht to meigen (1935) Wi; …

Sonntagrat

DRW

sonntag·rat

Sonntagrat, m. Ratsgremium, das an Sonntagen zum Rechtsprechen zusammentritt vgl. Sonntagsgericht den sontagrat besitzt auch der abgeend bur…

weizgrat

DWB

weiz·grat

weizgrat , m. ' granne der getreideähren ' Neubauer egerländ. ma. 64 . —

Ableitungen von grat (1 von 1)

grate

DWB

gräte , grate , f. , ( n., m. ). als n. das grAet Dasypodius dict. lat.-germ. (1537) Y 3 b ; (1565) bei Fischer schwäb. 3, 803 ; das grede G…