Eintrag · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)
- Anchors
- 9 in 8 Wb.
- Sprachstufen
- 3 von 16
- Verweise rein
- 102
- Verweise raus
- 69
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
8.–11. Jh.
Althochdeutschsafst. n. m.
Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege
saf , saph st. n. m. , mhd. saf, saft st. n. m. ( vgl. auch Findebuch S. 294 ), nhd. saft st. m. ; mnd. mnl. sap st. n. …
-
1050–1350
MittelhochdeutschSAFstn.
Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +3 Parallelbelege
SAF stn. saft. ahd. saf Graff 6,169. saft: geschaft Lohengr. 77. vgl. Bartsch zu Albr. 1,1002. md. ged. 35,1221. Suchenw…
- modern
Verweisungsnetz
145 Knoten, 153 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit saf
416 Bildungen · 331 Erstglied · 83 Zweitglied · 2 Ableitungen
saf‑ als Erstglied (30 von 331)
safal
KöblerAn
safal , st. N. (a) nhd. Zobelpelz Hw.: s. safali I.: Lw. mnd. sabel, Lw. aslaw. saboli E.: s. mnd. sabel, aslaw. saboli L.: Vr 459b
safali
KöblerAn
safali , sw. M. (n) nhd. Zobelpelz Hw.: s. safal I.: Lw. mnd. sabel, Lw. aslaw. saboli E.: s. mnd. sabel, M., Zobel, Zobelfell; aslaw. sabol…
Safar
Meyers
Safar , arab. Landschaft, s. Dhafar .
Safari
Pfeifer_etym
Safari f. ‘Reise durch Afrika’, Übernahme (Anfang 20. Jh.; vielleicht über engl. Vermittlung) von Swahili safari ‘Reise’, einer Entlehnung a…
Safařik
Meyers
Safařik (spr. scháfarschīk, Schafarik ), Pavel Josef , berühmter tschech. Gelehrter, geb. 13. Mai 1795 zu Kobelárowa im ungar. Komitat Gömör…
Safata
Meyers
Safata ( Safatu, Safotu ), Bucht an der Südküste der Samoainsel Upolu (s. d.) im Stillen Ozean. An ihr besteht eine evangelische und eine ka…
Safed
Meyers
Safed ( Saffed ), Stadt von 10,100 Einw. im Sandschak Akka des Wilajet Beirut, 838 m hoch, seit Anfang des 16. Jahrh. von polnischen Juden, …
Safeier
ElsWB
Safeier [Sàfæìər Ingenh. Hf. ] Schimpfn. für einen Rothaarigen. Roter S., ge h heim un d leij Eier! Hf. — Abzuleiten aus Savoyer?
Safel
ElsWB
Safel [Sâfl Scherw. Z. ] 1. jüd. Vorname Xaver; 2. Bezeichnung, bes. Schimpfwort, für Juden Bisch. Scherw.
safelbaum
DWB
safelbaum , m. juniperus sabina. s. sabenbaum .
safer
Lexer
safer stn. BMZ blauer glasfluss aus kobalt, saflor, zaffer Parz. 3,14. saphîr Krone 67 ( var. schaffer). 727. it. záffera vom arab. zafra nh…
saferglas
Lexer
safer-glas stn. BMZ dasselbe. durchliuhtic sam ein saverglas wirt noch sîn wille trüebe Troj. 10462.
Saferi
ElsWB
Saferi [Sàfêri Kerzf. K. Z. Lobs. ] Koseform des männl. Vornamens Xaver; auch frz. Form Xavier [Ksawjé Wilwish. ]. Demin. Safär e l Mutzig .
saferîn
Lexer
saferîn adj. aus safer. saverîne köpfe ( becher ) Wack. pr. 49,61.
Saferkörbel
ElsWB
Saferkörbel [Safərk. Bisch. Achenh. ] n. kleiner Korb mit einer Oese auf jeder Seite, wodurch eine Schnur geht, die mit Haken angeheftet wir…
safervar
Lexer
safer-var adj. blaufarbig. savervarwe ( hs. saurvarwe) kasten Er. B. 7725, vgl. Germ. 7,463. bei Haupt lâsûrvar.
saferīn
KöblerMhd
saferīn , Adj. nhd. aus Saflor bestehend, Saflor... Q.: SGPr (1250-1300) (FB saferīn), PrWack E.: s. safer W.: nhd. DW- L.: Lexer 175a (safe…
saffanîe
MNWB
saffanîe s. saffonîe, schaffonîe.
saffanīe
KöblerMnd
saffanīe , F. Vw.: s. schaffonīe L.: MndHwb 3, 6 (saffanîe)
Saffariden
Meyers
Saffariden ( Soffariden ), pers. Dynastie, gestiftet von Jakubben Leith Saffâr (»der Schmied«), der, vom Kalifen mit Seïstan belehnt, 873 di…
saffart
Lexer
saffart s. safrân.
saffarân, saff(e)rân
LW
saffarân, saff(e)rân, m. Safran; s-varwe, Safrangelb.
saffarān
KöblerMnd
saffarān , M. Vw.: s. safrān L.: Lü 313a (saffarân)
saffarānvarwe
KöblerMnd
saffarānvarwe , F. Vw.: s. safrānvarwe L.: Lü 313a (saffarânvarwe)
Saffauer
Idiotikon
Saffauer N. Band 7, Spalte 332 Saffauer N. 7,332
saffdrüdd'
MeckWB
saffdrüdd' gleich sülfdrüdd' selbdritt, zu dreien (1931) Ro Bentw .
saffe
BMZ
saffe swv. bin, werde saftig, bekomme saft. Gr. 1,955. durch dîne süeʒe saffent blômen Frl. ML. 14.
saffec
Lexer
saffec , saffic adj. BMZ saftig, succulentus (saffig, saftig, saftech) Dfg. 564 a , n. gl. 354 a . Mgb. Such. eins boumes loup, eʒ sî saffig…
saffecheit
Lexer
saffec-heit stf. saffyckeyd, succulentia Dfg. 564 a .
saffëhtic
Lexer
saffëhtic adj. saffechtig, succulentus Dief. n. gl. 354 a .
‑saf als Zweitglied (30 von 83)
honecsaf
KöblerMhd
*honecsaf , st. N. nhd. „Honigsaft“ Hw.: s. honicsaftic E.: s. honec, saft W.: nhd. (ält.) Honigsaft, N., Honigsaft, DW 10, 1791
wurzsaf
KöblerAhd
*wurzsaf , st. M. (a)?, st. N. (a) nhd. Wurzelsaft ne. root-juice Vw.: s. hūs-
abrûtensaf
MWB
abrûtensaf stN. ‘Saft aus abrotanum, der Eberraute’ gip deme sichen saf uon pfirschin loube. sint iz kint den gip abruten saf mit zuker SalA…
abrūtensaf
KöblerMhd
abrūtensaf , st. N. nhd. Eberrautensaft Q.: SalArz (Anfang 13. Jh.) E.: s. abrūte, saf W.: nhd. DW2- L.: MWB 1, 92 (abrūtensaf)
apfelsaf
Lexer
apfel-saf stn. BMZ apfelsaft Mgb.
aphelsaf
KöblerMhd
aphelsaf , st. N. Vw.: s. apfelsaf
atichsaf
KöblerMhd
atichsaf , st. N. nhd. Attichsaft Q.: Myns (um 1440) E.: s. atich, saf W.: nhd. DW- L.: LexerHW 1, 103 (atichsaft), LexerHW 1, 103 (atichsaf…
balsamsaf
Lexer
balsam-saf stn. BMZ balsamsaft Myst. Mgb. ; balsems saf Loh. 305.
balsemsaf
BMZ
balsemsaf balsamsaft. opobalsamum voc. o. 41,40. Megb. 358,33. sumelîch boum treit balsemsaf myst. 320,19.
batônjensaf
MWB
batônjensaf stN. ‘Saft der Betonie’ denne sal man nemen [...] zwei teil betonien saffes unde ein honigis seimen, wan iz wol reinigit unde di…
batōnjensaf
KöblerMhd
batōnjensaf , st. N. nhd. „Betoniensaft“, Saft der Betonie Q.: SalArz (Anfang 13. Jh.) E.: s. batōnje, saf W.: nhd. DW- L.: MWB 1, 453 (batô…
besemmeldensaf
KöblerMhd
besemmeldensaf , st. N. nhd. aus Rutenmelde gewonnener Saft Q.: SalArz (Anfang 13. Jh.) E.: s. beseme, melde (1), saf W.: nhd. DW- L.: MWB 1…
bilsensaf
Lexer
bilsen-saf stn. BMZ bilsensaft Albr.
bisemsaf
MWB
bisemsaf stN. ‘mit Bisam vermischte Flüssigkeit’ swer ein schurpigiz houbit hat [...], der mache mel uon cisern [= kichern ] vnde mische daz…
burzelsaf
MWB
burzelsaf stN. auch burzeln-. aus dem Bürzelkraut gewonnener Saft, Auszug: salbe iz [daz houbet bei Kopfschmerz] mit rosen ole vnde mit purz…
bësemmëldensaf
MWB
bësemmëldensaf stSubst. aus bësemmëlde gewonnener Saft: si [ trifera ] ist gut den wiben, di da nicht mugen gebern, so man si zetribet in pe…
bîminzensaf
MWB
bîminzensaf stN. ‘Saft aus bîminze ’ an swem sich di [ miselsuht ] erst erhebt, der trinke biminzen saf Macer 11,8. 11,10. 11,11. MWB 1 809,…
bīminzensaf
KöblerMhd
bīminzensaf , st. N. nhd. Saft aus Katzenminze, Saft aus Krause-Minze Q.: Macer (13. Jh.) E.: s. bīminze, saf W.: nhd. DW- L.: MWB 1, 809 (b…
eitersaf
Lexer
eiter-saf stn. BMZ giftsaft, gift Troj.
epfichsaf
KöblerMhd
epfichsaf , st. N. nhd. Selleriesaft Q.: SalArz (Anfang 13. Jh.) E.: s. epfich, saf W.: DW- L.: MWB 1, 1773 (ephichblat)
ephichsaf
MWB
ephichsaf stN. ‘Selleriesaft’ so sal man dem siechen geben scariole saf. vnde eppe saf SalArz 71,54; salbe dich mit eppe saffe ebd. 78,9 u.ö…
ephicsaf
KöblerMhd
ephicsaf , st. N. Vw.: s. epfichsaf*
ertgallensaf
KöblerMhd
ertgallensaf , st. N. nhd. Saft des Tausendgüldenkraut E.: s. ertgalle, saf W.: nhd. DW2- L.: Hennig (ertgallensaf)
ertrouchsaf
KöblerMhd
ertrouchsaf , st. N. nhd. Erdrauchsaft Q.: SalArz (Anfang 13. Jh.) E.: s. ertrouch, saf W.: nhd. Erdrauchsaft, N., Erdrauchsaft, DW 3, 776 L…
gesaf
MWB
gesaf stN. ‘Körpersäfte, Blut’ dîn vedervarwe die sint kranc, / du hâst smæhe vogels gesaft, / du maht wol haben ringe kraft Bîspel(Pf) 24,9…
gunderamensaf
KöblerMhd
gunderamensaf , st. N. nhd. Gundermannsaft Q.: SalArz (Anfang 13. Jh.) E.: s. gunderebe, saf W.: nhd. DW- L.: MWB 2, 1016 (gunderamensaf)
gunderamen|saf
MWB
gunderamen|saf stN. ‘Saft aus gunderam ’ nim gunderamensaf vnde boumole, [...] vnde salbe dine nasa vnde din houbit da mite, so wirt dir baz…
habernezzelsaf
KöblerMhd
habernezzelsaf , st. N. nhd. Brennnesselsaft Q.: LexerN (2. Hälfte 15. Jh.) E.: s. habernezzel, saf W.: nhd. DW-; L.LexerN 3, 223 (habernezz…
herzensaf
KöblerMhd
herzensaf , st. M. nhd. „Herzsaft“, Herzblut Hw.: s. herzesaf Q.: Seuse (1330-1360) (FB herzensaf) E.: s. herze (1), saf W.: s. nhd. (ält.) …
herzesaf
KöblerMhd
herzesaf , st. M. nhd. „Herzsaft“, Herzblut Hw.: s. herzensaf E.: s. herze (1), saf W.: s. nhd. (ält.) Herzsaft, M., Herzsaft, Stärksaft, DW…
Ableitungen von saf (2 von 2)
gesaf
MWB
gesaf stN. ‘Körpersäfte, Blut’ dîn vedervarwe die sint kranc, / du hâst smæhe vogels gesaft, / du maht wol haben ringe kraft Bîspel(Pf) 24,9…
Safe
Pfeifer_etym
Safe m. ‘einbruchs- und feuersicherer Geldschrank, Tresor (in einer Bank), Schließ-, Sicherheitsfach’, Übernahme (2. Hälfte 19. Jh.) von gle…
Zitieren als…
- APA
-
Cotta, M. (2026). „saf". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 19. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/saf/lexer
- MLA
-
Cotta, Marcel. „saf". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/saf/lexer. Abgerufen 19. May 2026.
- Chicago
-
Cotta, Marcel. „saf". lautwandel.de. Zugegriffen 19. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/saf/lexer.
- BibTeX
-
@misc{lautwandel_saf_2026, author = {Cotta, Marcel}, title = {„saf"}, year = {2026}, howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern}, url = {https://lautwandel.de/lemma/saf/lexer}, urldate = {2026-05-19}, }