Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
saf st. n. m.
st. n. m., mhd. saf, saft st. n. m. (vgl. auch Findebuch S. 294), nhd. saft st. m.; mnd. mnl. sap st. n.; ae. sæp st. n.; vgl. an. safi sw. m. — Graff VI,169.
saf: nom. sg. Gl 2,370,6 (2 Hss., in 1 Hs. dazu noch am Rande). 374,48. 3,93,38 (SH A, 7 Hss.). 214,55 (SH B). 243,58 (SH a2, 4 Hss.). 277,56 (SH b, 3 Hss.). 302,17 (SH d). 385,54 (Jd). 475,21. 478,23 (2 Hss.). 501,21. 508,10. 603,3. 4,99,24 (Sal. a1, 5 Hss., in 1 Hs. s- auf Rasur). Hbr. I,174,64 (SH A). II,346,55 (SH a2; vgl. Hbr. II,565,40). Thies, Kölner Hs. S. 172,17 (SH); gen. sg. -]as Gl 2,410,33 (zur Endg. vgl. Braune, Ahd. Gr.16 § 193 Anm. 1a); dat. pl. -]un 618,45; saff: nom. sg. 3,93,39 (SH A; 15. Jh.); dat. sg. -]e Nb 201,13 [166,20]; sahf: nom. sg. Gl 4,161,36 (Sal. c).
saph: nom. sg. Gl 2,363,43 (M, 4 Hss., in 1 Hs. -p- aus Korr.). 512,65 (sa : ph). 623,12 (saṗh). 680,48. 3,319,16 (SH e). 337,12 (SH g, 3 Hss.). 352,23. 4,99,25 (Sal. a1, 3 Hss.). 123,14 (Sal. a2). 161,38 (Sal. c). 352,14 (2 Hss.). Beitr. (Halle) 85,228,10. Mayer, Glossen S. 94,10; gen. sg. -]es Gl 2,457,34 (2 Hss.). 482,42. Nc 709,2 [25,6]; -]is Gl 2,542,63; dat. sg. -]e 631,51. 661,61. 4,123,15 (Sal. a2, 2 Hss.). 161,37 (Sal. c); sapphe: dat. sg. 352,18 (erstes -p- sehr unsicher).
sap: nom. sg. Gl 2,712,5; sab: dass. 4,209,27 (zu -b vgl. Katara S. 54).
Verschrieben: schaf: nom. sg. Gl 3,93,40 (SH A); sach: dass. 363,46 (Jd).
saphe Gl 3,326,36 s. seifa; saph 544,7 s. mâhensaf(t) mhd. 1) Flüssigkeit, Saft: a) Pflanzensaft: safun [confestim viduata suis ficulnea] sucis [aruit et siccis permansit mortua ramis, Sed., Carm. pasch. IV,50] Gl 2,618,45. saf librum 3,93,38 (1 Hs. noch vel sucus, vgl. Hbr. I,174,64; im Abschn. De arboribus). Hbr. I,174,64. Thies, Kölner Hs. S. 172,17. saf librum humor sub cortice [Hbr. II,346,55] Gl 3,243,58. 277,56. 302,17. 319,16. 337,12. Hbr. II,346,55 (vgl. Hbr. II,565,40). uues aber ih sule iehen fone boumen . unde fone chriuteren . tiu fone saffe lebent ... tes zuiuelon ih Nb 201,13 [166,20]. tes manen tou ist anagenne unde samo . saphes unde marges Nc 709,2 [25,6]; hierher wohl auch: saph sucus Gl 3,352,23 (im Abschn. über Bäume; davor rinte cortex). 385,54 (im Abschn. Nomina arborum feracium et sterilium); b) Körpersaft, Sekret: sach sucus Gl 3,363,46 (im Abschn. über menschliche Körperteile; danach bluot harn sanguis urina; vgl. Riecke, Med. Fachspr. 2,220 f.); c) Getränk, (Obst-)Saft, wohl auch Arzneitrank: saph sapa (sucus pirorum) [Sed., De Graeca] Gl 2,623,12. saf sucus 3,214,55 (im Abschn. De potu). anagloxena. sucvs radicvm holentres vnt atheches saf conmixta 478,23 (oder zu a?); hierher vielleicht auch: saf limpis 475,21 (mit unklarem lat. Lemma, nach Gl.Wortsch. 8,55 ist vielleicht lympha gemeint; in einem Heilmittelglossar). 508,10 (in einem Heilmittelglossar); d) Glossenwort: saf seu brud ius Gl 3,501,21. saf ius 603,3 (in einem Pflanzenglossar). 2) das feuchte, Wasser (u. Nährstoffe) transportierende Bastgewebe eines Baumes: saph [hoc tuber, hoc] suber [... quae omnia tertia sunt declinationis, Phocae ars 415,15] Gl 2,363,43. saf suber (dazu Randgl.: saf flozzun suber subera) [Prisc., Inst. II,150,15] 370,6 (1 Hs. als Randgl. nur flozzun subera). saf suber [ebda.] 374,48 (Hs. noch flozvn subera; vgl. Gl 5,104,23). safas [ecce tibi inserto revirescit nunc oleastro truncus et externi vestitur cortice] libri [! Prud., Apoth. 341] 410,33. 457,34. 482,42. 542,63, z. gl. St. saph rindo 512,65 (1 Hs. nur rindo). saphe [huc aliena ex arbore germen includunt udoque docent inolescere] libro [Verg., G. II,77] 631,51. fonna saphe [tegmina quis capitum raptus] de subere [cortex, ders., A. VII,742] 661,61. sap suber [zu ebda.] 712,5. saph [cum moriens alta] liber (vgl. corticis pars interior, Serv.) [aret in ulmo, ders., E. X,67] 680,48. saf suber 4,99,24 (danach flozzin subera). 209,27. saph saphe suber subere 123,14. 15 (danach flozen subera). sahf saphe saph suber subere suber 161,36. 37. 38 (danach flozun subera). sapphe [huic (an die Lanze) natam,] libro [et silvestri subere clausam, implicat, Verg., A. XI,554] 352,18 (vgl. liber dicitur interior corticis pars, quae ligno cohaeret, Serv.). saph [nonne hoc spumosum, et cortice pingui, ut ramale vetus vegrandi] subere [coctum? Pers. 1,97] Beitr. (Halle) 85,228,10. saph tuber (Hs. suber) [Alc., Gr. p. 864B] Mayer, Glossen S. 94,10. 3) Unklare Glossierung: saph [aret ager et sitit herba moriens] vitio (Hs. vitium) [aeris, Serv. zu Verg., E. VII,57] Gl 4,352,14 (zur unklaren Glossierung vgl. Steinm. z. St.).
Komp. kôl-, mâhen-, phlûmen-, slê-, slêhen-, wolvessaf(t) mhd.