Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
laz adj.
adj., mhd. laz, nhd. laß; as. lat (s. u.), mnd. mnl. lat; afries. let; ae. læt; an. latr; got. lats; vgl. lat. lassus. — Graff II,297.
lazz-: nom. sg. m. -er Gl 1,185,26 (R). 243,34 (R δ); -o T 149,7 (voc.); nom. sg. n. -ez Gl 2,512,24; nom. pl. m. -ę T 227,1 (voc.); acc. pl. m. -e Npgl 106,38; laz: Grdf. Gl 1,184,25 (Pa). 2,192,1 (M, clm 21525, 9. Jh.); nom. sg. m. -]er 4,209,31. Mayer, Griffelgl. S. 40,97 (Vat. Ottob. lat. 3295, 9. Jh.). Nb 251,21 [199,2] (-êr); nom. sg. n. -]iz Gl 2,512,24; nom. sg. f. -]iu 632,17. — [lat: nom. sg. n. Wa 106,27 (Straßb. Gl., 10. oder 11. Jh.)].
Verschrieben: laer: nom. sg. m.? Mayer, Griffelgl. S. 40,98 b (Vat. Ottob. lat. 3295, 9. Jh.; -e- unsicher, l. lazer, vgl. Mayer z. St.). 1) langsam, träge, stumpfsinnig, faul: a) langsam, träge: α) von Pers. (auch von Tieren): unhorsc lazzer ineris segnis Gl 1,185,26. lazzer segnis 243,34. laziu [gens illa quidem sumptis non] tarda [pharetris, Verg., G. II,125] 2,632,17. lazer tardigradus 4,209,31 (vgl. non tarda; i. e. strenuissima, Serv.). [so lat (asinus) animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit [Is., Et. XII,1,38] Wa 106,27]; β) von Abstr.: lazer [postquam ... accepi litteras, quibus me hortari dignati estis, ne mentis acumen] inerti [torpentique otio submitterem, Halitg., De vitiis, PL 105,654 A] Mayer, Griffelgl. S. 40,97. sclauer lazer inerti torpenti [ebda.] 98 b (Zuordnung auch zu inerti möglich, vgl. Mayer z. St.); b) stumpfsinnig, dumm: von Pers.: uuola tumbe in lazzę in herzen zi giloubanne in allen then thiu dar sprachun thie uuizogon o stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophetae T 227,1. ferlegener unde lazer . unde der sih arbeite erchumet . lebet in eseles uuis segnis ac stupidus torpet . asinum vivit Nb 251,21 [199,2]; — bildl. (von dem Vieh, der Herde als einfältige Gläubige), substant.: dero (von der Lehre) lebeton ioh iro iumenta (feo) . daz sint simpliciter uiuentes in ęcclesia (mit einfalti lebinte in christanheite) . uuanda er sie alle hiez leren capaces et tardos (sinhafte ioh lazze) Npgl 106,38 (Npw dia biuanclichen unde die tragen); c) faul, träge, von Pers.: unpauhnic unzaihanhaft enti zaihan laz ignavus iners segnis piger Gl 1,184,25 (Pa; K unzeihhanhaft; zur Glossierung vgl. Splett, Stud. S. 259 f.). ubil scalc inti lazzo, tho du uuestos thaz ih thar arnon thar ih ni sauuiu serve male et piger T 149,7. 2) unscharf, verschwommen, stumpf, vom Blick: lazzez [sed tamen et patris est specimen, quod cernere fas sit, humanis aliquando oculis concurrere promptum, quod quamvis] hebes (1 Hs. noch stultus; Glossen: stultus vel retunsus) [intuitus ... acie potuit nebulosus adire, Prud., Apoth. 20] Gl 2,512,24. 3) lässig (? In verderbter Glossierung): laz n..nen [ne] venalem [dei iustitiam aestiment, si cum curant pro peccatis nummos tribuere, Greg., Cura 3,20 p. 65] Gl 2,192,1 (Glossierung nach laz unklar, vgl. Steinm.; das Ahd. Gl.-Wb. S. 435 fragt n..nen unter nemnen sw. v. an).
Abl. lazzo; lazzî; lazzên, lazzôn; vgl. lezzisto.