Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
korb st. m.
st. m., mhd. korp, nhd. korb; as. korb (s. u.), mnd. korf, mnl. corf; aus lat. corbis. — Graff IV,486.
chorp: nom. sg. Gl 1,308,20 (M, 6 Hss.). 2,560,17 (2 Hss.). 3,230,55. 254,43 (beide SH a 2). 270,39 (SH b). 630,37 (cgm 5248,2, 9. Jh.). 634,22. 645,4. 666,52. 71. 691,45. 4,213,32 (2 Hss.). 214,4 (2 Hss.). 217,25; dat. sg. -]a 1,520,19 (M, 2 Hss.); -] 370,44 (M; oder nom. sg.?). 520,20 (M, 2 Hss.; oder nom. sg.?). 744,57 (M; oder nom. sg.?). 764,35; acc. sg. -] Npgl 80,8; chorb: nom. sg. Gl 1,308,21 (M). 2,535,30. 3,158,32 (SH A, 2 Hss.). 254,43 (SH a 2, 2 Hss.). 327,19 (SH f). 413,67 [HD 2,195]. 642,44 (2 Hss., 1 Hs. ch-). 4,91,3 (Sal. a 1, 3 Hss.). 172,9 (Sal. d; ch,orb, ein zweites -b rad.). Ahd. I,571,27. Np 80,7; dat. sg. -]a Gl 1,370,42 (M, 4 Hss.). 520,20 (M, 2 Hss.). 4,260,25 (M); -]e 1,520,20 (M); -] 21 (M; oder nom. sg.?); nom. pl. -]e 3,130,65 (SH A, 3 Hss., 1 Hs. -ę); dat. pl. -]in 2,503,52; acc. pl. -]a 1,714,6. 2,65,64. Festschr. Ford S. 307,42 (Neapel IV G 68, 9. Jh.). ZfdA. 99,95; chorph: nom. sg. Gl 3,642,44. — corp: nom. sg. Gl 3,158,46 (SH A). 270,39 (SH b, 2 Hss.). 307,3 (SH d). 315,54 (SH e). 644,43. 4,91,4 (Sal. a 1). 157,11 (Sal. c; k-). 275,29 (M). O 3,7,59 (k-); corb: dass. Gl 2,369,2. 495,13. 738,20 = Wa 79,2. 3,158,46 (SH A, 2 Hss., 1 Hs. k-). 215,38. 40 (beide SH B; beide k-). 230,55 (SH a 2). 298,24 (SH d). 342,67 (SH g, 3 Hss.). 4,157,17 (Sal. c; k-). 195,9. 250,29 (M). Beitr. (Halle) 86,393,37 (Wolf. Wiss. 50, 9. Jh.). Hbr. I,346,461 (SH A); dat. sg. Gl 2,738,24 (oder nom. sg.?); nom. pl. -]e 3,131,1 (SH A, 2 Hss.). 210,67 (SH B; k-). Hbr. I,270,298 (SH A); -]i O 3,6,56 (k-); dat. pl. -]in 7,60 (k-), zur i-Flexion im Plur. bei O vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 360; acc. pl. -]a Gl 1,714,6 (Brüssel 18723, Gll. 10. Jh.). 5,14,36 (Augsb., Arch. 6, Gll. 10. Jh.). T 89,5; -]i O 3,6,48. 56. 7,57 (alle k-; zur i-Flexion im Plur. bei O vgl. Schatz a. a. O.); corhb: nom. sg. Gl 3,643,18; corf: dass. 2,699,18 (zu -f für -b vgl. Bergmann, Mfrk. Glossen S. 114). 4,199,28. 200,5. 208,13. 16. Thies, Kölner Hs. S. 166,5. S. 179,24 (beide SH; zu -f vgl. Ausg. S. 71); corph: dass. Gl 3,372,64 (Jd; zu -ph für -b vgl. Bergmann a. a. O. S. 268). 718,1. 4,137,63 (Sal. c).
Mit Sproßvokal: chorop: nom. sg. Gl 3,642,44 (Sg 184, 9. Jh.); chorob: dass. 2,6,29 (Fulda Aa 2, 9./10. Jh.); choreben: dat. pl. 488,52.
Verschrieben: chrob: nom. sg. Gl 3,230,55 (SH a 2). — corhop: nom. sg. Gl 2,555,39 (Hs. sonst ch-). 1) Korb: a) allgem.: als Gegenstand zum Aufbewahren u. Befördern von Sachen u. auch Personen: chorp [ego vidi somnium, quod tria canistra (Hs. canistrum) [farinae haberem super caput meum, Gen. 40,16] Gl 1,308,20. 4,250,29. zainnun ł chorba [tolles de cunctis frugibus tuis primitias, et pones in] cartallo [Deut. 46,2] 1,370,42 (9 Hss. nur zeina). 4,260,25. chorpa [manus eius (Josephs) in] cophino [servierunt, Ps. 80,7] 1,520,19 (6 Hss. kovina). corp cophina [ebda.] 4,275,29. chorba [saturati sunt. Et quod superfuit de fragmentis, tulerunt septem] sportas [plenas, Matth. 15,37] 714,6 (1 Hs. noch sporta de iunco ł palmis contexitur). 5,14,36, z. gl. St. ioh ward thero aleibo thero fisgo joh thero leibo ... sibun korbi ubar thaz O 3,6,56. chorp [discipuli ... per murum dimiserunt eum (den Saulus), submittentes in] sporta [Acta 9,25] Gl 1,744,57 (4 Hss. kurba). chorp [per fenestram in] sporta [dimissus sum per murum, 2. Cor. 11,33] 764,35. chorob [masculina (nomina), ut hic fustis, ... follis,] corbis [, vectis, Alc., Gr. p. 865] 2,6,29. corb [hic] qualus (i. cophinus haec corbis) [Prisc., Inst. II,115,12] 369,2. corb vel zeina qualus [ebda.] Beitr. (Halle) 86,393,37. choreben [fertque] qualus (Hs. qualis, vgl. Laa. z. St., Glossen: cophinis, corbibus) [ter quaternus ferculorum fragmina, Prud., H. o. horae (IX) 60] Gl 2,488,52. 503,52. corb qualus [ebda.] 495,13. 535,30. curbelin fiscellam, dazu Randgl. corf fiscina [zu: (poeta) sedet et gracili] fiscellam [texit ibisco, Verg., E. X,71] 699,18. corb [discipuli ... demiserunt (den Saulus) per murum submittentes in] sporta [Acta apost. p. 444] 738,24. chorb cophinus 3,158,32 (3 Hss. mistkorb). 643,18. 644,43. 666,52. 718,1. 4,137,63. 213,32. sporta korb quod ab sparto — hoc est bast — fiat [Hbr. I,346,461] 3,158,46 (2 Hss. ohne sporta korb). Hbr. I,346,461. korb sporta Gl 3,215,38. 413,67 [HD 2,195]. corbis 215,40. 230,55. 642,44. 666,71. 4,200,5. 214,4. Thies, Kölner Hs. S. 166,5. qualus Gl 3,254,43. 372,64 (darauf sporta idem). 691,45. 4,91,3. 157,11. 17. 172,9. 195,9. 208,13. 217,25. Thies, Kölner Hs. S. 179,24. corbis ł cophinus Gl 3,270,39. 298,24. 315,54. qualus cophinus 307,3. 327,19. 342,67. corpis ł coffin ł qualus chorp 630,37. chorp cophinus et qualus ł corbis 634,22 (darauf archa similiter scrinia simil[iter]). sporta uł qualus 645,4. clitella 4,199,28. quassus 208,16 (zum Lemma vgl. Diefb., Gl. 478a), meist unter Gerätschaften. cophinum chorb est uas aptum ad portanda stercora Ahd. I,571,27. ni gihuget ir ..., vvuo manege corba thero aleibono folla namut? nec recordamini ... quot cophinos fragmentorum plenos sustilistis? T 89,5. thar lasun sie tho alle zuelif korbi folle [vgl. collegerunt ergo et impleverunt duodecim cophinos, Joh. 6,13] O 3,6,48. cophinus ist ein chorb den man bruchet ad seruilia opera (ze scalchuuerchen) . so man sol mundare (furbin) . stercorare (miston) . terram portare (erda uztragen) Np 80,7. do du (Joseph) lateres machotost . unde cophinum (chorp) truoge Npgl 80,8; ferner: O 3,7,59; in einem Vergleich: bi hiu man sie (die Jünger Jesu u. die Kirchenlehrer) korbi heizit, wanta thiu iro guati hiar thultit armuati 57, ähnl. 60; in einem Bilde: daz sie uns scono zelitun inti in thie korbi legitun 56; — hierher wohl auch: corhop [conplicatum sparteus claudat cadaver] culleus (Glosse: saccus in quo rei inclusi mittebantur in mare) [, quem fune connexus lapis praeceps in altum deprimat, Prud., P. Vinc. (V) 458] Gl 2,555,39. 560,17; b) spez.: α) Korb(-Hütte): chorbe magalia aedificia rotunda in modum furnorum [Hbr. I,270,297] Gl 3,130,65. Hbr. I,270,298. Gl 3,210,67; alle im Abschn. De habitaculis rusticis o. ä., zur Bed. vgl. Heyne, Hausalt. 1,21 f. 162; β) (Fisch-)Reuse (zur Bed. vgl. DWb. VIII,847): riusa ł chorba [non altis] laqueos (hamos ł nassas) [montibus abditis, ut pisce ditetis dapes, Boeth., Cons. 3,8 p. 66,5] Gl 2,65,64. laqueos [ebda.] Festschr. Ford S. 307,42. laqueos amas (verschr. für lat. (h)amos?) ł retia riusa chorba nussa (verschr. für lat. nassas?) [zu ebda.] ZfdA. 99,95. 2) Sarg: corb [corpus (Petri) Marcellus ... propriis manibus de cruce deposuit, et pretiosissimis aromatibus conditum in suo ipsius] sarcophago (Hss. sarcophagus) [collocavit, Acta apost. p. 440] Gl 2,738,20 (1 Hs. sarc) = Wa 79,2.
Komp. kâsi-, mistkorb; Abl. kurbilîn, korbilîn, kurbî(n).
Vgl. kurba1. [Hagl]