lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

korb

ahd. bis spez. · 17 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
19 in 17 Wb.
Sprachstufen
7 von 16
Verweise rein
175
Verweise raus
145

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

korb st. m.

Bd. 5, Sp. 309
korb
st. m., mhd. korp, nhd. korb; as. korb (s. u.), mnd. korf, mnl. corf; aus lat. corbis. — Graff IV,486.
chorp: nom. sg. Gl 1,308,20 (M, 6 Hss.). 2,560,17 (2 Hss.). 3,230,55. 254,43 (beide SH a 2). 270,39 (SH b). 630,37 (cgm 5248,2, 9. Jh.). 634,22. 645,4. 666,52. 71. 691,45. 4,213,32 (2 Hss.). 214,4 (2 Hss.). 217,25; dat. sg. -]a 1,520,19 (M, 2 Hss.); -] 370,44 (M; oder nom. sg.?). 520,20 (M, 2 Hss.; oder nom. sg.?). 744,57 (M; oder nom. sg.?). 764,35; acc. sg. -] Npgl 80,8; chorb: nom. sg. Gl 1,308,21 (M). 2,535,30. 3,158,32 (SH A, 2 Hss.). 254,43 (SH a 2, 2 Hss.). 327,19 (SH f). 413,67 [HD 2,195]. 642,44 (2 Hss., 1 Hs. ch-). 4,91,3 (Sal. a 1, 3 Hss.). 172,9 (Sal. d; ch,orb, ein zweites -b rad.). Ahd. I,571,27. Np 80,7; dat. sg. -]a Gl 1,370,42 (M, 4 Hss.). 520,20 (M, 2 Hss.). 4,260,25 (M); -]e 1,520,20 (M); -] 21 (M; oder nom. sg.?); nom. pl. -]e 3,130,65 (SH A, 3 Hss., 1 Hs. -ę); dat. pl. -]in 2,503,52; acc. pl. -]a 1,714,6. 2,65,64. Festschr. Ford S. 307,42 (Neapel IV G 68, 9. Jh.). ZfdA. 99,95; chorph: nom. sg. Gl 3,642,44. — corp: nom. sg. Gl 3,158,46 (SH A). 270,39 (SH b, 2 Hss.). 307,3 (SH d). 315,54 (SH e). 644,43. 4,91,4 (Sal. a 1). 157,11 (Sal. c; k-). 275,29 (M). O 3,7,59 (k-); corb: dass. Gl 2,369,2. 495,13. 738,20 = Wa 79,2. 3,158,46 (SH A, 2 Hss., 1 Hs. k-). 215,38. 40 (beide SH B; beide k-). 230,55 (SH a 2). 298,24 (SH d). 342,67 (SH g, 3 Hss.). 4,157,17 (Sal. c; k-). 195,9. 250,29 (M). Beitr. (Halle) 86,393,37 (Wolf. Wiss. 50, 9. Jh.). Hbr. I,346,461 (SH A); dat. sg. Gl 2,738,24 (oder nom. sg.?); nom. pl. -]e 3,131,1 (SH A, 2 Hss.). 210,67 (SH B; k-). Hbr. I,270,298 (SH A); -]i O 3,6,56 (k-); dat. pl. -]in 7,60 (k-), zur i-Flexion im Plur. bei O vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 360; acc. pl. -]a Gl 1,714,6 (Brüssel 18723, Gll. 10. Jh.). 5,14,36 (Augsb., Arch. 6, Gll. 10. Jh.). T 89,5; -]i O 3,6,48. 56. 7,57 (alle k-; zur i-Flexion im Plur. bei O vgl. Schatz a. a. O.); corhb: nom. sg. Gl 3,643,18; corf: dass. 2,699,18 (zu -f für -b vgl. Bergmann, Mfrk. Glossen S. 114). 4,199,28. 200,5. 208,13. 16. Thies, Kölner Hs. S. 166,5. S. 179,24 (beide SH; zu -f vgl. Ausg. S. 71); corph: dass. Gl 3,372,64 (Jd; zu -ph für -b vgl. Bergmann a. a. O. S. 268). 718,1. 4,137,63 (Sal. c).
Mit Sproßvokal: chorop: nom. sg. Gl 3,642,44 (Sg 184, 9. Jh.); chorob: dass. 2,6,29 (Fulda Aa 2, 9./10. Jh.); choreben: dat. pl. 488,52.
Verschrieben: chrob: nom. sg. Gl 3,230,55 (SH a 2). — corhop: nom. sg. Gl 2,555,39 (Hs. sonst ch-). 1) Korb: a) allgem.: als Gegenstand zum Aufbewahren u. Befördern von Sachen u. auch Personen: chorp [ego vidi somnium, quod tria canistra (Hs. canistrum) [farinae haberem super caput meum, Gen. 40,16] Gl 1,308,20. 4,250,29. zainnun ł chorba [tolles de cunctis frugibus tuis primitias, et pones in] cartallo [Deut. 46,2] 1,370,42 (9 Hss. nur zeina). 4,260,25. chorpa [manus eius (Josephs) in] cophino [servierunt, Ps. 80,7] 1,520,19 (6 Hss. kovina). corp cophina [ebda.] 4,275,29. chorba [saturati sunt. Et quod superfuit de fragmentis, tulerunt septem] sportas [plenas, Matth. 15,37] 714,6 (1 Hs. noch sporta de iunco ł palmis contexitur). 5,14,36, z. gl. St. ioh ward thero aleibo thero fisgo joh thero leibo ... sibun korbi ubar thaz O 3,6,56. chorp [discipuli ... per murum dimiserunt eum (den Saulus), submittentes in] sporta [Acta 9,25] Gl 1,744,57 (4 Hss. kurba). chorp [per fenestram in] sporta [dimissus sum per murum, 2. Cor. 11,33] 764,35. chorob [masculina (nomina), ut hic fustis, ... follis,] corbis [, vectis, Alc., Gr. p. 865] 2,6,29. corb [hic] qualus (i. cophinus haec corbis) [Prisc., Inst. II,115,12] 369,2. corb vel zeina qualus [ebda.] Beitr. (Halle) 86,393,37. choreben [fertque] qualus (Hs. qualis, vgl. Laa. z. St., Glossen: cophinis, corbibus) [ter quaternus ferculorum fragmina, Prud., H. o. horae (IX) 60] Gl 2,488,52. 503,52. corb qualus [ebda.] 495,13. 535,30. curbelin fiscellam, dazu Randgl. corf fiscina [zu: (poeta) sedet et gracili] fiscellam [texit ibisco, Verg., E. X,71] 699,18. corb [discipuli ... demiserunt (den Saulus) per murum submittentes in] sporta [Acta apost. p. 444] 738,24. chorb cophinus 3,158,32 (3 Hss. mistkorb). 643,18. 644,43. 666,52. 718,1. 4,137,63. 213,32. sporta korb quod ab sparto — hoc est bast — fiat [Hbr. I,346,461] 3,158,46 (2 Hss. ohne sporta korb). Hbr. I,346,461. korb sporta Gl 3,215,38. 413,67 [HD 2,195]. corbis 215,40. 230,55. 642,44. 666,71. 4,200,5. 214,4. Thies, Kölner Hs. S. 166,5. qualus Gl 3,254,43. 372,64 (darauf sporta idem). 691,45. 4,91,3. 157,11. 17. 172,9. 195,9. 208,13. 217,25. Thies, Kölner Hs. S. 179,24. corbis ł cophinus Gl 3,270,39. 298,24. 315,54. qualus cophinus 307,3. 327,19. 342,67. corpis ł coffin ł qualus chorp 630,37. chorp cophinus et qualus ł corbis 634,22 (darauf archa similiter scrinia simil[iter]). sporta uł qualus 645,4. clitella 4,199,28. quassus 208,16 (zum Lemma vgl. Diefb., Gl. 478a), meist unter Gerätschaften. cophinum chorb est uas aptum ad portanda stercora Ahd. I,571,27. ni gihuget ir ..., vvuo manege corba thero aleibono folla namut? nec recordamini ... quot cophinos fragmentorum plenos sustilistis? T 89,5. thar lasun sie tho alle zuelif korbi folle [vgl. collegerunt ergo et impleverunt duodecim cophinos, Joh. 6,13] O 3,6,48. cophinus ist ein chorb den man bruchet ad seruilia opera (ze scalchuuerchen) . so man sol mundare (furbin) . stercorare (miston) . terram portare (erda uztragen) Np 80,7. do du (Joseph) lateres machotost . unde cophinum (chorp) truoge Npgl 80,8; ferner: O 3,7,59; in einem Vergleich: bi hiu man sie (die Jünger Jesu u. die Kirchenlehrer) korbi heizit, wanta thiu iro guati hiar thultit armuati 57, ähnl. 60; in einem Bilde: daz sie uns scono zelitun inti in thie korbi legitun 56; — hierher wohl auch: corhop [conplicatum sparteus claudat cadaver] culleus (Glosse: saccus in quo rei inclusi mittebantur in mare) [, quem fune connexus lapis praeceps in altum deprimat, Prud., P. Vinc. (V) 458] Gl 2,555,39. 560,17; b) spez.: α) Korb(-Hütte): chorbe magalia aedificia rotunda in modum furnorum [Hbr. I,270,297] Gl 3,130,65. Hbr. I,270,298. Gl 3,210,67; alle im Abschn. De habitaculis rusticis o. ä., zur Bed. vgl. Heyne, Hausalt. 1,21 f. 162; β) (Fisch-)Reuse (zur Bed. vgl. DWb. VIII,847): riusa ł chorba [non altis] laqueos (hamos ł nassas) [montibus abditis, ut pisce ditetis dapes, Boeth., Cons. 3,8 p. 66,5] Gl 2,65,64. laqueos [ebda.] Festschr. Ford S. 307,42. laqueos amas (verschr. für lat. (h)amos?) ł retia riusa chorba nussa (verschr. für lat. nassas?) [zu ebda.] ZfdA. 99,95. 2) Sarg: corb [corpus (Petri) Marcellus ... propriis manibus de cruce deposuit, et pretiosissimis aromatibus conditum in suo ipsius] sarcophago (Hss. sarcophagus) [collocavit, Acta apost. p. 440] Gl 2,738,20 (1 Hs. sarc) = Wa 79,2.
Komp. kâsi-, mistkorb; Abl. kurbilîn, korbilîn, kurbî(n).
Vgl. kurba1. [Hagl]
7085 Zeichen · 403 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    korbst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    korb st. m. , mhd. korp, nhd. korb; as. korb ( s. u. ), mnd. korf, mnl. corf; aus lat. corbis. — Graff IV,486. chorp: no…

  2. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Korb

    Adelung (1793–1801) · +4 Parallelbelege

    Der Korb , des -es, plur. die Körbe, Diminut. Das Körbchen, Oberd. Körblein. 1) In weiterer und mehr eigentlicher Bedeut…

  3. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Korb

    Goethe-Wörterbuch

    Korb 1 geflochtenes Behältnis a zur Aufbewahrung u Beförderung von Gegenständen, seltener von Personen; auch alliteriere…

  4. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Korb

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09) · +1 Parallelbeleg

    Korb , Dorf im württemberg. Neckarkreis, Oberamt Waiblingen, am Heppbach, hat eine evangelische Kirche, Werksteinbrüche,…

  5. modern
    Dialekt
    Korb

    Elsässisches Wb. · +5 Parallelbelege

    Korb [Khòrp U. W.; Pl. Khèrp] m. 1. Korb, aus Weiden geflochten; bes. der Marktkorb oder Mistkorb, 80 cm im Durchmesser …

  6. Sprichwörter
    Korb

    Wander (Sprichwörter)

    Korb 1. Déi iut dem Korfe fäuert, déi könnt in de Theetasse melken. ( Sauerland. ) 2. Der eigene Korb drückt nicht. Was …

  7. Spezial
    Korb

    Deutsch-Ladinisch (Mischí)

    Korb m. (-[e]s, Körbe) 1 (geflochtener Behälter) cëst (cësć) m. 2 ( Tragkorb) cestun (-s) m. 3 ‹sport› (beim Korbball) c…

Verweisungsnetz

207 Knoten, 218 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 9 Hub 3 Wurzel 3 Kompositum 185 Sackgasse 7

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit korb

209 Bildungen · 143 Erstglied · 63 Zweitglied · 3 Ableitungen

korb‑ als Erstglied (30 von 143)

Korbfarze

SHW

Korb-farze Band 3, Spalte 1677-1678

Korbfarzer

SHW

Korb-farzer Band 3, Spalte 1677-1678

Korbfaß

SHW

Korb-faß Band 3, Spalte 1677-1678

Korbflasche

SHW

Korb-flasche Band 3, Spalte 1677-1678

Korbflicker

SHW

Korb-flicker Band 3, Spalte 1677-1678

Korbfüller

SHW

Korb-füller Band 3, Spalte 1677-1678

Korbhenke

SHW

Korb-henke Band 3, Spalte 1677-1678

Korbholz

SHW

Korb-holz Band 3, Spalte 1677-1678

Korbmacher

SHW

Korb-macher Band 3, Spalte 1677-1678

Korbohr

SHW

Korb-ohr Band 3, Spalte 1677-1678

Korbrebe

SHW

Korb-rebe Band 3, Spalte 1677-1678

Korbring

SHW

Korb-ring Band 3, Spalte 1677-1678

Korbstuhl

SHW

Korb-stuhl Band 3, Spalte 1677-1678

Korbwagen

SHW

Korb-wagen Band 3, Spalte 1677-1678

Korbweide

SHW

Korb-weide Band 3, Spalte 1677-1678

Korbach

Meyers

korb·ach

Korbach ( Corbach ), Stadt im Fürstentum Waldeck, Hauptort des Kreises Eisenberg, an der Itter und der Staatsbahnlinie Warburg-Sarnau, 341 m…

Korbalken

MeckWB

korb·alken

Korbalken m. Karrenbalken; nach einem Aberglauben möt man nich œwer 'n Korbalken perren, denn backt dat Brot af Ha Ramm .

Korban

Meyers

kor·ban

Korban (hebr., »das Dargebrachte, die Gabe«), bei den Israeliten soviel wie Opfer (s. d.), später das Wort der Weihe an den Tempel (Matth. 1…

kôrbâre

Lexer

korb·are

kôr-bâre stf. katafalk od. aufbahrung der leiche im chor Mone z. 14,28 ( 1360 ).

Korbball

Meyers

korb·ball

Korbball (engl. Basket-ball ), ein von Nordamerika aus nach Deutschland gekommenes Ballspiel für zwei Parteien von je 5–10 Köpfen. An den be…

korbbette

DWB

korb·bette

korbbette , n. ein kinderbette, geflochten wie ein korb, s. Campe, vgl. aber bettkorb Krünitz 44, 484 .

Korbbien

PfWB

korb·bien

Korb-bien m. : ' Bienenvolk, das im Korb gehalten wird ', Koʳbbien [ KL-Schneckhs ]; vgl. Biene 1 b, Bienenkorb 1, Faßbiene . Südhess. III 1…

Korbbödemer

RhWB

Korb-bödemer krəfsb·ə.mər MGladb , Grevbr m.: -flechter, ein Mann, der den Boden in den Körben flickt.

korb als Zweitglied (30 von 63)

fogalkorb?

KöblerAhd

*fogalkorb? , st. M. (a)? Hw.: vgl. as. *fugalkorf*

Brotkorb

RDWB1

Brotkorb m j-m den ~ höher hängen idiom. - ограничить кого-л в средствах, держать кого-л в чёрном теле идиом.

Brustkorb

RDWB1

Brustkorb m (kein Bezug zu "корзина") грудная клетка

Maulkorb

RDWB1

Maulkorb n j-m einen Maulkorb verpassen idiom. - затыкать / заткнуть рот кому-л. идиом. ; заставлять / заставить кого-л. замолчать идиом.

Aalkorb

Campe

aal·korb

Der Aalkorb , des — es, Mz. die — körbe, ein aus Weidenruthen zum Fisch= besonders aber Aalfange geflochtener Korb mit einem engen trichterf…

Almosenkorb

DRW

almosen·korb

Almosenkorb nd. almezenkorff; mnd. almissenkorf, almissekorf; mnl. aelmiscorf Korb für milde Gaben, insbesondere für Brot 1359 InvNichtstaat…

armkorb

DWB

arm·korb

armkorb , m. , der am arm getragen wird, handkorb.

Backkorb

Adelung

back·korb

Der Backkorb , des -es, plur. die -körbe, ein Korb, worin der Bäcker den zu einem Brote geformten Teig noch ein Mahl aufgehen läßt, und ihn …

Beißkorb

Adelung

beiss·korb

Der Beißkorb , des -es, plur. die -körbe, ein Geschirr von Leder oder Blech, welches man beißigen Thieren vor das Maul thut, ihnen das Beiße…

bienenkorb

DWB

bienen·korb

bienenkorb , m. alvearium, ahd. pîchar, pinechar, mhd. binekar: und demnach solch werklin von vielerlei mancherhand blümlin zusammen geraft …

brotkorb

DWB

brot·korb

brotkorb , m. panarium, franz. panier: denkt die vernunft imer des strosacks und des brotkorbs? Luther 3, 462 b ; der brotkorb und ein feszl…

Buttenkorb

Adelung

butten·korb

Der Buttenkorb , plur. die -körbe, in den Salzwerken, ein Korb in Gestalt einer Butte, in welchen man das gekochte Salz aus dem Kessel thut.

fruchtkorb

DWB

frucht·korb

fruchtkorb , m. ein korb zu oder mit obst, weintrauben u. dgl. Jean Paul dämmer. 56 .

futterkorb

DWB

futter·korb

futterkorb , m. ein runder sehr hoher, oben offener, grob geflochtener korb zum futtertragen für das vieh. pabulatoria corbis, ein fuoterkor…

Göpelkorb

Adelung

goepel·korb

Der Göpelkorb , des -es, plur. die -körbe, eben daselbst, ein ans starken runden Hölzern bestehender Korb, um welchen die Göpelkette gewunde…

handkorb

DWB

hand·korb

handkorb , m. an der hand zu tragen, calathus. Stieler 1014 . dim. handkörbchen.

hebekorb

DWB

hebe·korb

hebekorb , m. flacher korb der zu beiden seiten heben hat, woran er getragen wird: hiermit setzte die frau einen unter dem mantel habenden h…

hopfenkorb

DWB

hopfen·korb

hopfenkorb , m. beim bierbrauen ein korb, worin der gekochte hopfen zurück bleibt. Frisch 1, 466 a .

hühnerkorb

DWB

huhn·er·korb

hühnerkorb , m. korb zur einsperrung von hühnern: bofula hunerkorp Dief. 77 c ; pullinacium honerkorp, hunr-korp; auch hüerkorp u. ähnl. for…

käsekorb

DWB

kaese·korb

käsekorb , m. korb für käse, aber besonders ein kastenartiges behältnis mit durchlöcherten oder vergitterten seiten, oder von spänen gefloch…

Kassbêrenkorb

Wander

kass·berenkorb

Kassbêrenkorb Einem den Kassberenkorb an den Hals hängen. Ueber die verschiedenen mundartlichen Bezeichnungen des Kirschbaums (Prunus cerasu…

kohlenkorb

DWB

kohlen·korb

kohlenkorb , m. korb für kohlen ( Rädlein 553 b ), wie beim ofen, oder rückenkorb zum tragen der holzkohlen, auch im bergbau, wo ihrer zwölf…

kopfkorb

DWB

kopf·korb

kopfkorb , m. korb auf dem kopfe getragen: cistl bedeutet in einigen gegenden Tirols ein flaches kopfkörbchen, im gegensatz zu körbl, worunt…

kāsikorb

KöblerAhd

kāsikorb , st. M. (a?, i?) nhd. Käsekorb ne. cheese-basket ÜG.: lat. fiscina Gl Hw.: vgl. as. kēsikorf*, kasikorf* Q.: Gl (10. Jh.) I.: z. T…

laugenkorb

DWB

laugen·korb

laugenkorb , m. grobgeflochtener korb zur aufnahme des laugensacks, durch welchen man die lauge seihet. öconom. lex. (1731) 1381.

Ableitungen von korb (3 von 3)

bekorben

DWB

bekorben , repudiare: ein bekorbter freier. Hippels br. 14, 130 ; klag eines bekörbten freiers. zeitvertreiber 1698 s. 559.

korbe

DWB

korbe , f. gleich kurbe, kurbel, z. b. in der mühle. Frisch 1, 538 a .

Verkorben

Campe

Verkorben , v. trs . mit einem Korbe, Maulkorbe versehen. Moerbeek. D. Verkorben. D. — ung .