genus, -eris
n.(m.: MLWMLW
p. 675, 24. 36.
; f.: MLW
p. 675, 35.
)script. et form. sing.:
dat. -o: MLWWaldr. carm. 1,1,20
(var. l.).
acc. -em: MLW
p. 675, 36.
abl. -i: MLWCapit. reg. Franc. 26,19. I
origo –
Abstammung: A
in univ.: MLWConc. Karol. A 5 p. 39,10 alter
(haereticus) ... -egenere Scottus est. MLWWalahfr. carm. 87, 5 Saxo ... -egenere et gremio nutritus
(sc. Bernaldus praesul) in Auuae aulica. MLWWiduk. gest. 1,22 p. 31,3 obscuro -egenere natus
(sc. Hatho). 3,16 hi
(viri) erant Thuringi -egenere. MLWThietm. chron. 1,10 milites optimi et -egenere clarissimi. MLWTrad. Ratisb. 576 senatores ... sublimes -egenere dederunt tres mansos.
persaepe.
c. sensu consanguinitatis: MLWForm. Sangall. I 10 p. 384,20 omni simulatione vel -isgeneris propinquitate ... postposita. MLWEpist. Worm. I 2 p. 17,22 haud aliter aquilę congregantur ad cadaver ac ipsi ad me, lętior si quisque possit ... vel uno filo -isgeneris mihi adhęrere. B
ordo (nativus) –
Rang, (Geburts-)Stand: MLWLeg. Wisig. 5,7,17 liberti sive ... progeniti ex -egenere manumissorum. MLWTrad. Lunaelac. 131 hoc sciunt multi de -egenere nobilium in ipsa provincia (
sim. MLWChron. Pol. 1,20 p. 46,7). MLWTrad. Frising. 1033 p. 778,15 filii sui
(sc. Alamanni Hiltini) ex parte matris suae de servili -egenere erant procreati. MLWConst. imp. II 427,86 si quis ... de hoc
(sc. crimine) convictus fieret cum vii testibus militaribus, si est de -egenere militari, vel cum rusticanis, si est de -egenere rusticano.
al.
v. et MLW
p. 679, 45.
fort. add.: MLWWiduk. gest. tit. 1,14 triformi -egenere ac lege vivunt
Saxones (
sim. 1,14 gens Saxonica triformi -egenere ac lege preter conditionem servilem dividitur). C
stirps –
Stamm: 1
gens, populus –
Volk(sstamm): a
proprie: MLWAethicus 53 Saxonum -sgenus. MLWRhythm. 88,9,3 omnis -sgenus, tribus, lingua venit ad iudicium
(cf. Vulg. apoc. 5,9). MLWHraban. carm. 95,2 quam
(feminam Wigfrid) Saxo atque Thuring gaudet habere -sgenus. MLWHist. duc. Ven. 4 (MGScript. XIV p. 75,39) licet maximum Venetorum -sgenus ... cecidisset.
persaepe. b
meton. de legatis, vicariis gentis: MLWDipl. Otton. I. 340 p. 465,4 ressidentibus
(sc. in iudicio) cum eis
(sc. papa et imperatore) Romanorum, Francorum ..., Allamanorum -sgenus. 2
domus, familia –
Sippe, Familie (interdum i. q. ramus – Familienzweig, e. g. MLW
l. 33. al.): MLWLex Sal. Merov. 44, 8 qui
(consobrinae filius) ex materno -egenere venit. MLWLex Baiuv. 3,1 dux ... semper de -egenere Agilolfingarum fuit. MLWRhythm. 40,21,2 erat Herodis de alia -egenere. MLWErmenr. ad Grim. 16 p. 553,20 Virgilius in iiii ‘cum -emgenerem extinxem’ (
cf. Verg. Aen. 4,606 cum -e)genere. MLWRup. Tuit. vict. 4,7 p. 126,33 ut servato -egenere Abrahę compleretur promissionis verbum. MLWTrad. Diess. 16
a -sgenus Richperti de Brunnen: Richpertus, Imma, Gerdrudis
eqs.; -sgenus Ratoldi
eqs.
persaepe.
fort. add.: MLWDipl. Loth. I. 20 pro nobis, coniuge, prole, -egenere ac totius imperii nostri stabilitate. 3
progenies –
Nachkomme(nschaft), Generation: a
gener.: MLWFroum. carm. 14,1 dulce -sgenus, proles priscorum sceptrigerorum, salve ..., inclite princeps. b
iur. in formula tertii -isgeneris charta
(‘Leihe auf drei Leiber’; de re v. H. Brunner, Rechtsgesch. 3I. 1961. p. 304 adn. 46): α
proprie: MLWDipl. Otton. III. 278 p. 701,40 carta tertii -isgeneris facta est ... in tribus personis ad pensionem reddendam (
inde MLWGreg. Cat. chron. II p. 22,28). MLWGreg. Cat. chron. II p. 24,33 per scriptum tertii -isgeneris.
al. MLWDipl. Frid. I. 533 libellos tercii et quarti -isgeneris conservabit
senatus. β
meton. tertium -sgenus
de charta pacti: MLWHugo Farf. opusc. hist. p. 64,24 rogavi illi
(comiti) tertium -sgenus de alia medietate cum castello Tribuco. p. 65,4 firmavimus tercium -sgenus.
al. MLWGreg. Cat. chron. II p. 80,6 fecit
abbas illis
(Martino Riconis et eius filiis) scriptum, quod Romani dicunt tertium -sgenus, de prędicto castello
(sc. Tribuco). II
universitas, species, ordo, forma –
Gattung, Rasse, Klasse, Art, Sorte, Gruppe, Form: A
gener.: 1
in univ.: a
spectat ad res: α
corpor.: MLWLex Baiuv. 4,19 si alicui scalam ... eiecerit vel quodcumque -sgenus ascensionis
eqs. MLWOtto Frising. gest. 2,21 p. 124,30 diversorum ... tormentorum -agenera fabricantur. MLWChart. episc. Hild. II 354 p. 165,8 dedit
rector ecclesiae nobis librum missalem in suo -egenere valde bonum. MLWTrad. Weiss. app. II 7 p. 329,25 quod grossum sal minuto sali vel calce non misceatur, sed quodlibet in suo -egenere vendatur.
persaepe. β
incorpor.: MLWEdict. Roth. 224,4 haec sunt quattuor -agenera manumissionum. MLWConc. Karol. A 16 ea -agenera trium homicidiorum. MLWWett. Gall. 14 inter cetera laetitiae -agenera levites ait: ‘
eqs.’ MLWRuotg. Brun. 44 p. 47,4 tria ... -agenera esse confessionis. MLWAlfan. premn. phys. 34,2 p. 120 est ... inquisitio -sgenus consilii. MLWGesta Trud. cont. II 3,6 p. 346,51 in meliorem, quam ante combustionem fuerat
manica, ... reformavit
abbas novoque cooperiendi -egenere ... eam cooperuit. MLWOtloh. proverb. P 62 peccandi duo -agenera sunt:
eqs. MLWTrad. Garz. 71 p. 65,24 archiepiscopus ... ex gratia et pietate sua omne -sgenus dubii abstulit.
persaepe.
v. et MLW
p. 677, 43. b
spectat ad animalia: MLWLex Baiuv. 15,1 si quis caballum aut quodlibet animalium -sgenus ad custodiendum ... commendaverit. MLWArbeo Emm. 6 frutecta ... omnium bestiarum atque ferarum -busgeneribus ornata. MLWPoeta Saxo 4,239 nefanda lues pecudum -sgenus omne peremit. MLWDipl. Conr. II. 156 ne quis ... alicuius silvatici -isgeneris bestias agitare presumat.
persaepe. c
spectat ad homines (angelum: MLW
l. 26.
; daemonem: MLW
l. 11.
): α
in univ.: MLWLeg. Lang. p. 208,6 aut inerme -sgenus
(sc. religiosorum) aut in omnibus venerandum. MLWWett. Gall. 15 quod -sgenus demonis erat mutum usque ad diem tricesimum. MLWConc. Karol. A 46
B,28 quamquam plura sint -agenera monachorum
eqs. MLWAgius epic. Hath. 354 surrecturum omne -sgenus hominum (MLWWiduk. gest. 1,9 indomitum -sgenus h. fore. 1,10 illud -sgenus h. indomabile.
persaepe). MLWWaltharius 1067 me
(sc. Haganona) -sgenus infandum prohibet bellare parentum.
al.
expressius de homine: MLWPs. Plato quart. 2 p. 116,7 significat
philosophus per ‘-sgenus -um’generum hominem. β -sgenus
humanum sim. i. q. homines, omnes gentes –
Menschen(geschlecht), Menschheit: MLWChart. Bund. 17 p. 22,7 (a. 765) in resurrectione humani -isgeneris (MLWHugeb. Willib. praef. p. 87,8 pro h. -isgeneris salute.
persaepe). MLWFroum. carm. 14,17 cursitet omne -sgenus, cui lingue sufficit usus. MLWCarm. de Frid. I. imp. 2034 mortale -sgenus.
al. γ
spectat ad officium vel negotium: MLWWalahfr. Mamm. 10,23 odit ... Deus vitamque -squegenusque magorum. MLWEkkeh. IV. pict. Mog. 2 principio rerum lux primo facta dierum, arida cum cęlis magnum -sgenus et Michahelis. 332 -sgenus omne sacrans Aaronis (gloss.: sacerdotii). MLWDipl. Frid. I. 827 p. 35,2 nullus prefectus ... a panificibus vel a macellariis seu ab aliquo -egenere hominum in civitate rem aliquam mobilem ... presumat ... auferre.
al. δ -sgenus
christianum, pium sim. i. q. christiani –
Christen: MLWLeg. Wisig. app. p. 44,34 ut ... contra -sgenus christianum agerent
Iudaei. MLWWalahfr. Mamm. 2,5 cum ... lictores ... pium sequerentur ... -sgenus. MLWHrotsv. Sap. 2,2 omne -sgenus ... diligo
(sc. Maria virgo) christicolarum. MLWDipl. Constantiae 52 p. 167,2 quando christianum -sgenus illucebat ... in eadem
(Sicilia) insula.
al. ε
-s gignentium i. q. mulier(es) –
Frau(en): MLWSyll. Sangall. 12,5,2 qui
(Deus) plasmasti protoplastum et -sgenus gignentium. 2
locut.: a
(in) id -sgenus
i. q. talis, istius modi –
derartig, solcher Art: MLWNotker. Balb. gest.
1,28 p. 38,17 magistros et opifices omnium id -sgenus
artium advocavit imperator. MLWRadolf. epist.
7 p. 49,16 eadem (sc. de pedibus geometricis) ... Albino ... auctore didici et alia perutilia id -sgenus
. MLWAdam gest.
3,36 p. 179,9 pecuniam ... dispersit archiepiscopus infamibus personis ... et histrionibus et id -sgenus
aliis. MLWGesta Ern. duc. I
praef. l. 42 dixit satyrus: ‘...’ et multa in id -sgenus.
persaepe. b
in, de -egenere
i. q. generaliter, omnino –
im Allgemeinen, allgemein, völlig, ganz und gar: MLWUffing. Ida prooem. l. 27 caeterum de -egenere stilus lineam hystoricae prosequitur veritatis. MLWChart. archiep. Magd. 389 ecclesiam ... sub iustitia parrochiali ... in -egenere esse. MLWHonor. III. registr. 318 p. 239,38 concessit civibus in -egenere ius Gottorum. MLWAlbert.
M. veget. 2,135
capit. de figura florum in -egenere.
al. 3
res –
Sache: MLWLeg. Wisig. 6,2,5 qui in hominibus vel brutis animalibus omnique -egenere, quod mobile esse potest, ... maleficium ... expleverint. 4 ?
exemplar – ?
Stück: MLWCarm. Cantabr. A 35,4,1 hi
(lupi) minuentes numerum
(sc. pecudis) ⌊per eius summam -um⌋generum (peccus devorant tenerum
var. l.) dant impares ex paribus et pares ex imparibus
(cf. Lexicon mediae et infimae Latinitatis Polonorum IV. 1975/ 77.
p. 522). B
gramm. et rhet.: MLWRadbert. corp. Dom. app. l. 833 hoc -sgenus locutionis
(sc. ‘desiderio desideravi’) in scripturis divinis nunquam nisi pro magno intellectu ... ponitur. MLWAnselm. Bis. rhet. 1,3 p. 110,13 hoc
(sc. ambiguitatis) ... dicendi -sgenus ... nobis oratoribus in nostris orationibus est fugiendum. MLWEpist. Worm. I 3 p. 19,6 si cuncta sermonum -a meis nutibus servirent. MLWAlbert. Stad. quadr. 51 passivi -is R dempta.
al.
v. et vol. III. p. 256,40.
289,71. C
metr., mus., math.: MLWHraban. epist. 2
a p. 383,34 qui
(metrici) ... metri -sgenus et pedum regulam servant. MLWPs. Boeth. geom. 383 rationabilium ... angulorum -agenera sunt tria, hoc est rectum, hebes, acutum. MLWMathem. var. Bubnov p. 285,29 quibus duobus -busgeneribus, magnitudini dico et multitudini, haec inest passio contrarietatis, ut
eqs. MLWAnon. IV mus. 4,1 p. 65,12 distinguitur
inaequalitas per quinque -agenera inaequalitatis, quae dicuntur multiplex, superparticulare
eqs.
al. D
natur. et philos. i. q. universalitas –
Gattung(sbegriff): MLWWalahfr. hort. 285 vulgaris copia mentae multa et per -agenera et species diversa coloresque et vires (MLWGodesc. Saxo
theol. 22 p. 302,13 filius est de patre, non pater de filio, species de -egenere, non -sgenus de specie.
persaepe). MLWAlbert.
M. incarn. 47 p. 222,13 -sgenus dicitur multipliciter, scilicet subiectum et praedicabile. animal. quaest. 1,5 animal agreste et aquaticum differunt -egenere.
persaepe. III
sexus –
Geschlecht: A
gener.: MLWChart. Bund. 17 p. 21,9 (a. 765) ullus de heredibus ... meis tam virilis sexus quam foeminei -egenere ortus. MLWAnnal. Xant. a. 795 accepit
rex ... eorum
(Saxonum) terciam partem in obsidionem -isgeneris masculini.
c. gen. inhaerentiae: MLWDipl. Merov. I 131 p. 333,21 villa ... cum terris, ... peculiis utriusque -egenere sexsus (
item MLWForm. Senon. I 42 p. 204, 16.
sim. MLWDipl. Pipp. 1 p. 4,3 cum ... gregibus ... utriusque -isgeneris et sexus). B
gramm.: MLWAgob. 18,8 l. 21 peccatum ... in Hebreo -isgeneris masculini est, in Greco feminini, in Latino neutri. MLWErmenr. ad Grim. 18 p. 555,16 quando diversa -agenera simul ponuntur, per neutrum -sgenus resolvuntur. MLWOtfr. ad Liutb. 100 huius
(vernaculae) ... linguae proprietas nec numerum nec -agenera
(sc. linguae Latinae) me conservare sinebat.
persaepe.
Weber