genus

genus -eris n. I. Tongeschlecht II. Bezeichnung für eine mensurale Ebene von Notenwerten — I. melodic genus II. term that designates a level of note values in mensural notation I Tongeschlecht — melodic genus: genus chromaticum, genus diatonicum, genus enarmonicum 1 die Intervallstruktur der Tetrachorde betreffend — with reference to the intervallic structure of tetrachords a generell — general [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 3: Genera vero sunt modulationum tria: primum, quod Graeci nominant αρμονιαν, secundum χρωμα, tertium διατονον. Est autem harmoniae modulatio ab arte concepta, et ea re cantio eius maxime gravem et egregiam habet auctoritatem. Chroma subtili sollertia ac crebritate modulorum[] suaviorem habet delectationem. Diatoni vero, quod naturalis est, facilior est intervallorum distantia. In his tribus generibus dissimiles sunt tetrachordorum dispositiones. al. [s.IV] LmLMacrob. 2, 4, 13: cum sint melodiae musicae tria genera, enarmonium, diatonum et chromaticum. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 930: enarmonion modulandi genus... chromaticum modulandi genus (ad loc. LmLGloss. Mart. Cap. 930/357, 7-8). al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 21 p. 212, 23: De generibus cantilenae. His igitur expeditis dicendum de generibus melorum. Sunt autem tria: diatonum, chroma, enarmonium. Et diatonum quidem aliquanto durius et naturalius, chroma vero iam quasi ab illa naturali intentione discedens et in mollius decidens, enarmonium vero optime atque apte coniunctum (inde LmLHier. Mor. 9 p. 44, 6-7. LmLIoh. Cicon. mus. append. 1 p. 392, 3-4). LmLBoeth. mus. 1, 21 p. 213, 20 descr. LmLBoeth. mus. 4, 13 p. 335, 14: In totum inmobiles sunt proslambanomenos, hypate hypaton, hypate meson, mese, nete synemmenon, paramesos, nete diezeugmenon, nete hyperboleon idcirco, quoniam in omnibus tribus generibus eaedem sunt nec loca nec nomina permutantes (inde LmLIac. Leod. spec. 5, 45, 2). LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 337, 24 (inde LmLHier. Mor. 20 p. 154, 33. LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 1. LmLIac. Leod. spec. 6, 2, 1. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 5, 10. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 49. LmLGuill. Pod. 1, 20). LmLBoeth. mus. 5, 16 p. 365, 20: Fiunt igitur secundum hunc ordinem differentiae permixtorum generum sex, una quidem enarmonii, tres autem chromatici, id est chromatici mollis et chromatici hemiolii et chromatici toniaei, duae vero reliquae diatonici mollis atque incitati (inde LmLUgol. Urb. 5, 15, 11). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 21, 28: ‚diatonum‘: genus. LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 5: Nota tria genera tantum cantandi: diatonum, cromaticum, enarmonium. al. [s.IX] LmLGloss. Boeth. mus. II 94. al. LmLGloss. Mart. Cap. 120/35, 14-5. al. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. al. LmLRemig. Aut. 51, 13. al. LmLAlia mus. 64 p. 137. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 11. al. LmLAnon. Bernh. 1, 13. al. LmLGloss. Boeth. mus. III 54. al. LmLPs.-Odo mus. p. 275a-b. LmLPs.-Berno mon. pr. 2, 2: si tria monochordorum genera mensurare disponas, superficiem a magada ad magadam lineis protensis in tria dividas et in subteriori diatonicum, in medio chromaticum, in superiori enharmonium ... componas (sim. LmLFrut. brev. 11 p. 86). al. LmLOdor. Sen. p. 198. al. LmLOliva 8. al. LmLHeinr. Aug. 6. al. LmLAribo 5 p. 36. LmLLib. argum. 19-20 p. 21. LmLPs.-Guido form. pr. 1: disgregatus a vero et recto cantionis genere et in chromaticam mollitiem deductus. LmLProp. Denique si p. 62. LmLFrut. brev. 11 p. 92. al. [s.XI-XII] LmLAnon. Wolf p. 194. LmLQuaest. mus. 1, 24 p. 64. al. LmLIoh. Cott. mus. 4, 10. LmLGuido Aug. 242. LmLTheinr. Dov. 2, 3, 1. al. LmLAnon. Pannain p. 411. al. [s.XIII] LmLMus. man. 18, 7. al. LmLComm. Boeth. I 1, 15 p. 50: sunt enim alia genera cantilenarum quam consonancie; consonancia enim semper est extremarum vocum proportio, qualitercumque varientur mediae, sed genera cantilene variantur secundum medias voces semper eadem consonancia manente inter extremas. al. LmLIoh. Aegid. pr. 30. al. LmLPs.-Franco comp. 1, 2: notandum 13 esse species consonantiarum et dissonantiarum musicae in genere diatonico. LmLHier. Mor. pr. p. 7, 12: per tria genera et quinque tetrachorda secundum Boetium. al. LmLTrad. Garl. plan. I 93 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 62. LmLTrad. Garl. plan. III 115. LmLTrad. Garl. plan. IV 38). al. LmLTrad. Garl. plan. II 33. al. LmLTrad. Garl. plan. III 17. al. LmLTrad. Garl. plan. IV 3. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I 62. LmLAnon. Couss. IV p. 86, 8. LmLInterv. Sit C-O 20. LmLEngelb. Adm. 4, 3, 23: melodiarum genus aliud est mollius et lenius, aliud incitacius et acucius. al. LmLWalt. Odingt. 3, 1, 11. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 2, 8, 6. al. LmLIoh. Mur. spec. 2, 79: in genere diatonico omnis cantus ecclesiasticus. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 34, 2: Genus diatonicum ... cantat diatessaron per minus semitonium, per tonum[] et tonum ... Genus chromaticum est, cum cantatur diatessaron ascendendo per semitonium minus et semitonium maius et per trihemitonium sive <semiditonum> ... Enharmonium genus est, cum fit ascensus per diesim et diesim et ditonum. LmLIac. Leod. spec. 2, 35, 7: tria illa genera quinquies reperiuntur et describuntur in monochordo antiquo. LmLIac. Leod. spec. 5, 1, 3: de tribus antiquis cantandi diatessaron generibus. LmLIac. Leod. spec. 5, 13, 8: Est enim genus diatonicum facilius et certius ad eos (sc. modos) formandum in singulis monochordi tetrachordis et numeros proportionales assignandum partibus suis, quam sint cetera genera. LmLIac. Leod. spec. 5, 14, 26: varienturque nomina chordarum, ut tribus illis generibus applicantur. al. LmLQuat. princ. 2, 14. al. LmLIoh. Boen ars 2, 21, 8. LmLIoh. Boen mus. 2, 10. LmLWillelm. 3, 2. LmLComm. Boeth. II p. 90, 7. al. LmLAnon. Ellsworth 5 p. 228 app. crit. al. LmLAnon. Erford. p. 161. [s.XV] LmLOrig. et eff. 2, 4: semitonium pro tono mittunt. Et sic genus diatonicum confundunt ac planum cantum pervertunt. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 20 p. 86, 12: monocordum trium generum. al. LmLProsd. contr. II 3, 9. LmLProsd. spec. p. 752. LmLAnon. Carthus. pract. 7, 20: Quem tritonum ipsum genus dyatonicum excludit. al. LmLUgol. Urb. 5, 41, 1: De generibus cantilenarum, quibus utebantur antiqui. al. LmLGeorg. Ans. 2, 14. al. LmLAnon. Carthus. theor. 14, 81. al. LmLTrad. Holl. I p. 162. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 7, 3. al. LmLConr. Zab. tract. EE 3. LmLFr. Gafur. extr. 5, pr. 5. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 6 p. 43. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 42. al. LmLNicol. Burt. 1, 12, 72. al. LmLDiff. mus. 68. LmLBonav. Brix. 24, 100. LmLAdam Fuld. 4, 8. LmLFr. Gafur. theor. 4, 3. al. LmLGuill. Pod. ench. 24 p. 385. al. LmLGuill. Pod. 2, 4. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 1. al. LmLErasm. Hor. p. 83b. al. LmLMon. Boetius p. 232, 1. al. LmLMon. Dimidium 1. LmLMon. In primis 1. al. LmLMon. In primis divide p. 5, 1: De divisione monocordi diatonici generis. al. LmLMon. Magadis p. 14, 39. al. LmLMon. Mon. compos. II p. 67, 13. LmLMon. Mon. divisurus p. 39, 16. al. LmLMon. Mon. regulare p. 180, 56. LmLMon. Mon. sec. genus p. 32, 1. LmLMon. Si regularis 21. al. LmLMon. Si volueris p. 231, 12-14. LmLMon. Studiosis p. 23, 30-31. LmLMon. Totam tabulam p. 11, 14. al. LmLFist. Cuprum pur. 6 p. 56. LmLFist. Rogatus 16 p. 61. al. b bezogen auf die Zuordnung von Intervallen zu einem Tongeschlecht — with respect to the allocation of intervals to a melodic genus [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 15: Sed quia omnis coniunctio in aliquo consistit genere, puta enarmonico, dyatonico vel cromatico, ideo de ipsis, quomodo sumantur in eisdem generibus, putavimus demonstrare ... Tonus autem nunquam aliter sumi potest nisi in enarmonico genere, cuius ratio est, quia omnis tonus semper in uno intervallo ponitur. ‚Ena‘ enim Grece, Latine ‚unum‘. LmLMarch. luc. 9, 1, 20: Ditonus autem in uno intervallo positus ratione dicta enarmonicum genus est ... In duobus intervallis dyatonicum genus est ... ‚Dya‘ enim Grece, Latine ‚duo‘; ideo ditonus in duobus intervallis positus in dyatonico genere dicitur constitutus. LmLMarch. luc. 9, 1, 23: Omnis semiditonus in uno intervallo cromaticum genus est. eqs. al. LmLCompil. Ticin. C 141. eqs. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 24 p. 114, 5. al. LmLAnon. La Fage III p. 244. cf. LmLMartinez, Trecento p. 71; Bernhard, Thomas p. 54 2 übertragen auf die Hexachordgattungen — transferred by analogy to the types of hexachords [s.XIII] LmLMus. man. 20, 9: Tribus modis tanquam regulis omnia cantuum genera reguntur, videlicet C quadrata, quam quidem C duram nuncupant propter eius contrariam b mollem; proprio cantu, quem naturam dicunt; et b molli. ... C quadrata seu dura, quam solo b mollis genuit differentia, videtur enarmonico generi respondere ... B mollis ... cromatico generi videtur alludere ... Proprius cantus sive naturalis bene[] congruit generi diatonico. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 22: et nominant cantores genus hoc (sc. diatonicum) ♮ quadrati ... Est vero genus secundum enarmonicum, quod b mollis vocant ... Tertium est genus cromaticum appellatum, quod nature dicunt. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 6 p. 42: istae tres proprietates, scilicet ♮ durum, b molle et natura sic se habent sicut tria genera melorum, quae ponuntur a Boetio, scilicet diatonicum, chromaticum et enharmonium. al. LmLGuill. Pod. ench. 15 p. 377. al. LmLGuill. Pod. 5, 4: Cum enim tertium genus, id est enarmonicum, neque secundum totum, neque secundum quaslibet eius partes practice recipiatur, quemadmodum libro primo ostensum fuit, relinquitur de necessitate, ut supradicte proprietates (sc. b molle aut C quadratum) a genere diatonico et cromatico tantum proveniant. ibid. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 4: Mihi insuper nequaquam placet Anselmi ratio, qua naturae proprietatem inter scilicet C quadram et b rotundam, seu melius dixero inter C duram et b mollem, mediam collocavit, quasi ipsa naturae proprietas suavior secundum scilicet chromaticum genus sit disposita, asperior autem C quadrae in diatonico, longeque suavior b mollis in enarmonico deductae sint. Nam unumquodque exachordum sive C durae qualitatis sive naturalis sive etiam b mollaris secundum diatonicum genus noscitur esse dimensum (cf. LmL col. 135, 1). II Bezeichnung für eine mensurale Ebene von Notenwerten — term that designates a level of note values in mensural notation [s.XIV] LmLIoh. Mur. not. 2, 10, 14: Longa dicitur perfecte perfecta, cum includit tria tempora <perfecta> sui gradus, ut tres breves ... Sed perfecte imperfecta dicitur, cum includit duo tempora <perfecta> sui generis sive gradus, ut duas breves. al. LmLIoh. Boen ars 1, 13, 1: Predictam regulam: longa ante longam valet tres, multi non solum strictissime servant ..., sed et extendere conantur, ut nota ante longiorem se in proximo genere sub imperfectione cadere possit, verbi gratia semibrevis ante brevem aut brevis ante longam. ... Verumtamen si longior sequens non esset longior de proximo genere, ut si post semibrevem sequeretur longa, tunc demum semibrevem imperficere liceret. LmLGoscalc. 3, 4 p. 166, 15. (?) LmLPs.-Theodon. 2 p. 40: in veteribus moctectis inveniuntur semibreves alteratae per longas, quod non mihi videtur consonum rationi, quia semibreves non dividuntur immediate a longis, sed a brevibus, et ideo non sunt de genere longarum, sed brevium. LmLPs.-Theodon. append. 3 p. 55: larga, longa, brevis et semibrevis imperficiuntur a notulis minoribus vel a valoribus, quaelibet in genere suo. al. LmLIoh. Pipudi p. 44: si post pausam longam punctus habeatur, signum est, quod maior modus est perfectus. Item si inveniatur pausam trium temporum, signum est, quod minor modus est perfectus in illo genere.