lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

îs

got. bis lat. · 22 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
29 in 22 Wb.
Sprachstufen
11 von 16
Verweise rein
254
Verweise raus
56

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

îs st. n.

Bd. 4, Sp. 1733
îs
st. n., mhd. îs, nhd. eis; as. īs (vgl. Holthausen, As. Wb. S. 40), mnd. îs, mnl. ijs; afries. is; ae. ís; an. íss m. — Graff I,485.
iis: nom. sg. Gl 1,523,54 (M, clm 19440, 10./11. Jh.). 3,4,38 (Voc.); is (Notker î-): dass. 1,523,54 (M). 3,14,21 (Sg 242, 10. Jh.). 112,50 (SH A, 4 Hss.). 204,53 (SH B). 351,11. 380,23 (Jd). 405,18 [HD 2,12]. 4,1,4. 68,45 (Sal. a 1, 2 Hss.). 215,2 (2 Hss.). Hbr. I,212,64 (SH A). Nk 454,14 [99,12]. NpNpw 125,4. 148,8; dat. sg. -]e 147,17; acc. sg. -] Gl 2,639,52. Nb 271,14 [292,25]. — eysz: nom. sg. Gl 3,112,51 (SH A, 15. Jh.).
Mit prothetischem h: his: nom. sg. Gl 2,444,68 (clm 14395, 11. Jh.; vgl. aber auch Ahd. Wb. 2,573 f. s. v. thôen). 3,112,51 (SH A, Trier 31, 13. oder 12. Jh.). 4,144,63 (Sal. c., mus. Brit. Add. 18379, 13. Jh.); nom. pl. 2,675,44 (Schlettst., 12. Jh.).
Wohl mit h-Epenthese (vgl. Matzel S. 145): ish: nom. sg. Gl 4,1,4 (clm 22201, 12. Jh.).
Eis, öfter neben snêo, frost: is [ignis, grando, nix,] glacies [, spiritus procellarum: quae faciunt verbum eius, Ps. 148,8] Gl 1,523,54, z. gl. St. NpNpw 148,8. doanta his [laxat et arva] tepens glacies [, floribus ut cumulet calathos, Prud., P. Eul. (III) 204] Gl 2,444,68. in alangas is [totae] solidam in glaciem [vertere lucunae, Verg., G. III,365] 639,52. iis frost nebul glaties gelus nebola 3,4,38. sneo frost is nix frigus glacies 14,21. is glaties a gelu et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua [Hbr. I,212,64] 112,50. Hbr. I,212,64. is glacies Gl 3,204,53. 351,11. 380,23. 405,18 [HD 2,12]. 4,68,45. 144,63. 215,2. is cristallos glaties [CGL III,169,13] 1,4. neist tes niomannen vuunder . so der uuint uuahet . taz tiu uuella an den stad slahet . noh taz is smelzen . fone dero sunnun heizi nec molem nivis duram frigore . solvier fervente aestu Phoebi Nb 271,14 [292,25]. uuanda diu sunna neinfindet nieht iro heizi . noh taz is sinero chalti [vgl. frigus vel geliditas aquae, Boeth., Comm. Cat.] Nk 454,14 [99,12]. so der uuarmo uuint chumet . so smilzet daz iz [vgl. quando flat auster, liquescit glacies, Aug., En.] NpNpw 125,4. er (Saulus) uuas also man cristallum ziehet . uzer ise ze steine irhartet [vgl. crystallum ... per numerosas hiemes glacies condurata et in duritiam saxi liquens, Cass.] 147,17; im Plural: Eisstücke(?): wassiu his aspera glacies [zu: a, te ne frigora laedant! a, tibi ne teneras glacies secet aspera plantas, Verg., E. X,49] Gl 2,675,44.
Abl. îsa, îsilla; îslîh; îsên.
2501 Zeichen · 144 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 4.–6. Jh.
    Gotisch
    isies, krimgot., Pers.-Pron.

    Köbler Got. Wörterbuch

    is , ies, krimgot., Pers.-Pron. nhd. er ne. he; lat. ille ÜG.: gr. ἀλλήλων (= seina missō), αὐτός, αὐτοῦ, ἐκεῖνος, (ἔμει…

  2. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    isst. V. (5) (3. Pers. Sg. Ind. Präs. Akt.)

    Köbler As. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    is , st. V. (5) (3. Pers. Sg. Ind. Präs. Akt.) nhd. ist ne. is (V.) Vw.: s. wesan*

  3. 8.–11. Jh.
    Altenglisch
    isV. (3. Pers. Sg. Präs. Akt. Ind.)

    Köbler Ae. Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    is , V. (3. Pers. Sg. Präs. Akt. Ind.) nhd. ist Vw.: s. n- Hw.: s. wesan (1) E.: s. germ. *es-, anom. V., sein (V.); idg…

  4. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    îsst. n.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    îs st. n. , mhd. îs, nhd. eis; as. īs ( vgl. Holthausen, As. Wb. S. 40 ), mnd. îs, mnl. ijs; afries. is; ae. ís; an. íss…

  5. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    ÎSstn.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +6 Parallelbelege

    ÎS stn. eis. Reinh. 729 fgg. wie stæte ist ein dünneʒ îs, daʒ ougestheiʒe sunnen hât Parz. 3,8. slipfic als ein îs Walth…

  6. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    isPron.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    is , Pron. Hw.: s. hē, it L.: MndHwb 2, 466 (is)

  7. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    IsDer

    Campe (1807–1813) · +1 Parallelbeleg

    † Der Is , s. Ibiß .

  8. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    is

    Goethe-Wörterbuch

    is , ea , id lat; abgekürzt ‘i. e.’ für ‘id est’, ‘ej.’ bei Datumsangaben wahrscheinlich nur für ‘eiusdem’ 1) der, die, …

  9. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Is

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Is , antike, schon von Herodot beschriebene, wegen ihrer Asphaltquellen berühmte Stadt am rechten Euphratufer in Babylon…

  10. modern
    Dialekt
    Is

    Elsässisches Wb. · +6 Parallelbelege

    Is [Ís Banzenh. Co. ; Is M. Str. K. Z. Han. Ndrbetschd. W.; Í Strüth Olti. Hi. Pfetterhsn. Heidw. Fislis Roppenzw. ; Í…

  11. Latein
    is

    Lex. musicum Latinum

    is Merksilbe für die Töne b und C (in der Reihe: psal-li-tur per vo-ces is-tas = C - c) — mnemonic syllable that denotes…

Verweisungsnetz

308 Knoten, 294 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 8 Hub 5 Wurzel 4 Kognat 23 Kompositum 252 Sackgasse 16

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit is

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — is kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.