sol

sol Merksilbe aus der Reihe ut - re - mi - fa - sol - la (Solmisationssilbe) zur Bezeichnung des fünften Tons im Hexachord (mit der Intervallfolge t t s t t) — mnemonic syllable in the series ut - re - mi - fa - sol - la (solmization syllable) that designates the fifth pitch in the hexachord (with the intervallic structure t t s t t) cf. Guido ep. p. 464, 118: Utpote sit hec symphonia, qua ego docendis pueris in primis atque etiam in ultimis utor: „Ut queant laxis / resonare fibris / mira gestorum / famuli tuorum, / solve polluti / labii reatum, / sancte Iohannes.“ Vides itaque, ut hec symphonia senis particulis suis a sex diversis incipiat vocibus? Si quis itaque uniuscuiusque particule caput ita exercitatus noverit, ut confestim quamcumque particulam voluerit, indubitanter incipiat, easdem sex voces, ubicumque viderit, secundum suas proprietates facile pronuntiare poterit. 1 allgemein — general [s.XI] LmLComm. Guid. 47 p. 120: Concordias vero illas, quas diapente vel diatessaron generant, patenter notant syllabae ut, re, mi, fa, sol, la, quae in gamma sunt dispositae secundum ordinem tonorum vel semitoniorum et secundum concordiam vocum ubique. LmLLib. argum. 9 p. 19: Arsis elevatio, thesis depositio. Hoc est exemplum: ⋅Γ⋅ut re mi fa sol la. la sol fa mi re ut. Simili modo per totum monochordum. LmLPs.-Osbern. 49. al. LmLIoh. Cott. mus. 1, 3: Sex sunt syllabae, quas ad opus musicae assumimus, diversae quidem apud diversos. Verum Angli, Francigenae, Alemanni utuntur his: ut re mi fa sol la. Itali autem alias habent, quas, qui nosse desiderant, stipulentur ab ipsis. Eas vero, quibus nos utimur, syllabas ex hymno illo sumptas aiunt, cuius principium est: „Ut queant laxis resonare fibris mira gestorum“. ... Per has itaque syllabas is, qui de musica scire affectat, cantiones aliquot cantare discat, quousque ascensiones et descensiones multimodasque earum varietates plene ac lucide pernoscat (inde LmLPs.-Thomas Aqu. I 45. LmLConr. Zab. tract. L 3. sim. LmLHier. Mor. 10, 30 (p. 46)). LmLIoh. Cott. mus. 8, 13: Est autem diatessaron trimodum, verbi gratia ut fa, re sol, mi la. LmLIoh. Cott. mus. 8, [] 18 descr. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 1 descr. LmLTon. Parkm. p. 107: Alfabetum, quod ibi per articulorum iuncturas ponitur, praeposito ⋅Γ⋅, id est g Greco, cum sillabis, quae ad dimensionem cantus adiunguntur ipsis litteris, id est ut re mi fa sol la a prima usque ad ultimam percurrere cordetenus sciant. LmLTon. Parkm. p. 108: Fit autem tonus, cum dicitur ut re, re mi, fa sol, sol la. ibid. al. LmLTheinr. Dov. 3, 5 p. 234 descr. LmLMut. Γma ut 5: ⋅D⋅solre: ⋅D⋅ clavis est, sol re due dictiones. al. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185. al. LmLAnon. Lovan. p. 493a: Primus igitur tonus terminatur in sol re habens elevationem usque ad ⋅d⋅lasolre regulariter. LmLAnon. Lovan. p. 497b: quibus primordialibus notis debeant psalmi inchoari, ... nobis his versibus declaratur. Primum cum sexto cantu fa sol la teneto / tertius, octavus ut re fa sicque secundus. / Septimus incipitur mi fa sol quartusque la sol la. / His quintum iungas, quem fa la re fa bene cantas (sim. LmLLambertus plan. 294. LmLPetr. Cruc. 1, 27. LmLIoh. Groch. 251. LmLGuido Dion. 2 pr. 151. LmLGuido Dion. 2 pr. 156. LmLGoscalc. 1, 7 p. 82, 6. LmLCompil. Ticin. F 300. LmLHenr. Zel. 65. LmLAnon. Seay p. 28. Prosd. plan. 2, 18 p. 152, 13. LmLNicol. Cap. p. 329. LmLThom. Bad. p. 94. LmLPetr. Talh. p. 19. LmLAnon. Carthus. inton. 26. LmLTrad. Holl. VII 4, 92. LmLGuil. mon. 9 p. 56. LmLBonav. Brix. 18, 17. LmLFr. Gafur. extr. 8, 21, 9. LmLFlor. Fax. 1, 14, 7. LmLCompend. mus. 13). al. LmLMus. man. 4, 15: Sex sunt nomina notarum, videlicet ut re mi fa sol la. Tres earum sunt superiores, scilicet la sol fa, tres autem inferiores, scilicet mi re ut. LmLMus. man. 31, 7: Inter omnes ceteras (sc. litterarum coniunctiones) fit tonus ita: ut re, re ut, re mi, mi re, fa sol, sol fa, sol la, la sol. al. LmLMetrol. 37 p. 71. al. Ton. Praed. 20: de fa per sol ascendat (sc. antiphona) in la. al. LmLTon. Franc. p. 120b. LmLIoh. Aegid. 5, 4: tantum sex sunt syllabae, quae ad solfandum sufficiunt, videlicet ut re mi fa sol la. Et hoc tam in ascendendo quam in descendendo. LmLIoh. Aegid. 7, 10: ⋅D⋅solre duas habet voces, videlicet sol et re. Sol cantatur per B quadratum, per ut de ⋅Γ⋅ut. Sed re cantatur per naturam, per ut videlicet de ⋅C⋅faut. al. LmLAmerus 18, 5. al. LmLElias Sal. 4 p. 19b: Puncti sunt sex: ut re mi fa sol la; nec intelligas, quod ut re mi fa sol la sint puncti, sed denominationes punctorum. al. LmLLambertus plan. 97 (sim. LmLTrad. Garl. plan. III 142. LmLTrad. Lamb. 2, 2a, 8). al. LmLHier. Mor. 12, 67 (p. 50). al. LmLTrad. Garl. plan. I 134 (sim. LmLTrad. Garl. plan. IV 57). al. LmLAnon. Ratisb. 3, 4: tonus ... habet quatuor species, scilicet ut re, re mi, fa sol, sol la. al. LmLPetr. Cruc. 1, 31: Per hos versus scitur, cuius toni est quaelibet antiphona. Pri- re, la, se- re, fa, ter- mi, fa, quar- <quoque> mi, la, / quin- fa, fa, [dico] sex- fa, la, sep- ut, sol, oct- ut, fa duo dura (ms. Pri^mus re la se^dus re fa ter^cius mi fa Quar^tus mi la Quin^tus fa f dico Sex^tus fa la Sep^timus ut so Octa^vus ut fa duo dura; ed.: Primus re la, secundus ... sim. Gosc. 1, 7 p. 82, 6. LmLPs.-Mur. mod. p. 100b. LmLAnon. Seay p. 27. LmLIac. Twing. p. 146, 16. Anon. Gemnic. append. 20. Trad. Holl. XI 4, 33. Trad. Holl. XXIII 2, 2, 15. Trad. Holl. XXIV 17, 10. LmLTrad. Holl. II 4, 62. LmLTrad. Holl. III 8, 30. LmLTrad. Holl. V 4, 105. Trad. Holl. XIII pr. 31 comm. Trad. Holl. XIII 4, 89. LmLConr. Zab. tract. AX 8. LmLConr. Zab. tract. p. 236. LmLGuil. mon. 9 p. 58. LmLBonav. Brix. 18, 10. LmLLad. Zalk. 4, 75. Trad. Holl. XXII 9, 7. LmLFlor. Fax. 1, 14, 5. Trad. Holl. XIX 319). al. Vers. Palmam I 31: Ut, re, mi, fa, sol, la modulacio musica cantat / hasque manus leve digitis solet ipsa locare (sim. LmLTrad. Holl. VIII 7, 14. Trad. Holl. X B 11. Trad. Holl. XXIV 4, 4. LmLTrad. Holl. III 1, 29. LmLTrad. Holl. VII 1, 15. Trad. Holl. XIII 1, 36. Trad. Holl. XV 6, 62. Vers. Palmam II 17. Trad. Holl. XXI 2, 25. Trad. Holl. XXVI 28). Vers. Palmam I 78: <Dant fa sol la tonos vel ut re mi tibi plenos> (sim. Trad. Holl. X B 9. Trad. Holl. X C 98. LmLThom. Bad. p. 84. LmLTrad. Holl. IX 2, 1, 26. Trad. Holl. XI 2, 27. Trad. Holl. XXIV 8, 39. LmLTrad. Holl. II 3, 77. []Trad. Holl. III 5, 32. LmLTrad. Holl. IV 22. LmLTrad. Holl. V 3, 102. LmLTrad. Holl. VII 3, 71. Trad. Holl. XIII 3, 82. Trad. Holl. XX 3, 21. Trad. Holl. XV 7, 47. LmLLad. Zalk. 3, 94. Trad. Holl. XXII 6, 29. LmLSzydlov. 7, 43. Trad. Holl. XIX 572. Trad. Holl. XIV 9, 26). LmLIoh. Groch. 87. al. LmLPs.-Mur. summa 574. al. LmLEngelb. Adm. 1, 9, 10. al. LmLWalt. Odingt. 5, 4, 3. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 8, 3, 6. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36a. LmLGuido Dion. 1, 1, 176. al. LmLIac. Leod. cons. 18. al. LmLIac. Leod. inton. 1, 33. al. LmLIac. Leod. comp. 2, 8, 4: Omnis cantus igitur in re notula, si fuerit inventus, primi erit aut secundi ... in sol septimi vel octavi (sc. toni). al. LmLIac. Leod. spec. 2, 41, 16: cum descendit quis de sol in fa statim reascendendo in sol dicendo (mss.; ed.: discendo) sol fa sol ut communiter, non facit perfectum tonum inter sol et fa, sed quasi minus semitonium, ac si diceret fa mi fa. LmLIac. Leod. spec. 2, 77, 2: sol medians inter fa et la in descendendo tonum servat ad fa et in ascendendo ad la. LmLIac. Leod. spec. 5, 16, 14: Quae enim tunc ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅, quantum ad Latinos vocabantur, nunc vocantur ut re mi fa sol la. LmLIac. Leod. spec. 6, 62, 3: ego puto me Parisius a quodam audivisse sex vocum haec nomina: pro to do no ni a. Sed Gallici, Angli, Alamanni has sic vocant: ut re mi fa sol la. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 31: Non enim ut re mi fa sol la sunt verae voces, sed signa vocum. al. LmLPetr. Palm. p. 508. al. LmLIoh. Mur. contr. 5. LmLQuat. princ. 3, 10: Nam dicunt (sc. quidam) ut et fa esse graves eo, quod habent ascendere per tonum et descendere per semitonium. Re et sol dicunt esse circumflexas eo, quod habent ascendere et descendere per plenos tonos. Mi et la dicunt esse acutas eo, quod habent descendere per tonum et ascendere per semitonium; et sic secundum ipsos omnis vox monacordi aut est gravis vel acuta aut circumflexa. al. LmLPs.-Mur. interv. p. 312b. LmLSumm. Guid. ton. 53. LmLIoh. Boen ars 2, 19, 4. al. LmLIoh. Boen mus. 1, 6. al. LmLWillelm. 3, 1. LmLGoscalc. 1, 1 p. 40, 6. LmLHeinr. Eger 2 p. 37. al. LmLIoh. Vetul. 1, 12. LmLCompil. Ticin. B 97: De vocibus. Vox ut principalis, re sequens et talis, / mi dum pergit dura, fa molle in natura, / solque naturalis, la fertur et regalis. LmLCompil. Ticin. F 224: sex sunt soni, quibus totus cantus componitur, videlicet ut re mi fa sol la. Antiqui vero dicebant esse tres, videlicet ut re mi. Moderni autem propter necessitatem consonantiarum tres alios addiderunt, videlicet fa sol la. Et quamvis varientur in nomine, consonantia vero idem sunt. al. LmLAnon. Seay p. 22. al. LmLAnon. Monac. II 9. al. LmLPaul. Flor. 5-8. [s.XV] LmLIoh. Olom. 2 p. 5. al. Prosd. plan. 1, 11 p. 66, 11: sex nomina notarum ... non fuerunt ab uno et eodem inventore ac eodem tempore reperta, sed prius inventa fuerunt quatuor nomina intermedia, scilicet re mi fa sol, quam duo extrema, scilicet ut la ... associaverunt. al. LmLNicol. Cap. p. 311. al. LmLGob. Pers. p. 181a. al. LmLProsd. spec. 2, 22 p. 212, 3. al. LmLUgol. Urb. 1, 6, 9: Ex his apparet musicos Graecos philosophos has tantum quinque voces invenisse, scilicet re mi fa sol la, et eas quater in manu sua replicasse (inde LmLFr. Gafur. extr. 3, 9, 1. LmLBart. Ram. 1, 2, 7 p. 45). LmLUgol. Urb. 1, 11, 4: litterae sunt octo, scilicet ⋅Γ⋅A⋅C⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. Voces autem XIIII sunt, scilicet ut, re, mi, faut, solre, lami, faut, solreut (inde LmLFr. Gafur. extr. 4, 7, 4). al. LmLGeorg. Ans. 3, 8. al. LmLPetr. Talh. p. 7 descr. al. LmLAnon. Carthus. pract. 2, 2. al. LmLTrad. Holl. I 1, 1, 3: Ut re mi fa sol iungas hiis simul et la. / Cunctas claudit odas sic vox replicata per illas (sim. LmLTrad. Holl. II 1, 28. LmLTrad. Holl. V 1, 21. LmLLad. Zalk. 1, 17. Trad. Holl. XIV 5, 7). al. Trad. Holl. XI 2, 12. Mut. Christo 60. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 1, 1: Incipit liber secundus de sex, ut re mi fa sol la, syllabis. al. LmLTrad. Holl. V 3, 120. al. LmLTrad. Holl. VI 6, 8: Species vero vocum sunt sex, scilicet ut re mi fa sol la; que quidem note sive voces extracte sive orte a beato papa Gregorio. al. LmLConr. Zab. tract. K 1. al. LmLIoh. Tinct. diff. 237: [] Sol est quinta vox tono distans a quarta totidemque ab ultima. al. LmLFr. Gafur. extr. 3, 8, 3. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 5. al. LmLIoh. Tinct. exp. 4, 3. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. al. LmLBart. Ram. 1, 1, 7 p. 19: Alii autem solum litteras alphabeti ponebant, scilicet: ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅, ut Gregorius, Augustinus, Ambrosius et Bernardus; Guido vero ut re mi fa sol la. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 39. al. LmLNicol. Burt. 1, 13, 77. al. LmLBonav. Brix. 10, 7. al. LmLLad. Zalk. 1, 17. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 8. al. LmLGuill. Pod. ench. 12 p. 375. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 2: Exachordum enim est compraehensio sex chordarum diatonica dimensione dispositarum. Quarum nomina sunt: ut re mi fa sol la. Sunt enim ut re graves, dum Graecis assentior, sol la acutae et mi fa mediae. Ecclesiasticorum vero mos est, ut re graves vocare, mi fa acutas et sol la superacutas. al. LmLFlor. Fax. 1, 5, 10. al. LmLErasm. Hor. p. 74b: Unde sciendum, quod triplices sunt voces. Quaedam sunt graves, sicut sunt ut et fa, et sunt, quae graviter et imperfecte ascendunt, sed descendunt viriliter et perfecte. Aliae sunt voces naturales sive mediae, quae perfecte ascendunt et descendunt, sicut sunt sol et re. Tertiae sunt leves, quae perfecte ascendunt et imperfecte descendunt, sicut sunt mi et la. al. LmLCompend. mus. 3. al. Trad. Holl. XII 2, 1. al. 2 im Hinblick auf die Mutation — with reference to mutation [s.XII] LmLMut. Γma ut 5: ⋅D⋅solre: ⋅D⋅ clavis est, sol re due dictiones. Sol ascendendo et descendendo, re ascendendo et descendendo. Et mutatur sol in re per ascensum, re in sol per descensum. al. [s.XIII] LmLMus. man. 17, 8. al. LmLIoh. Aegid. 8, 3: ⋅D⋅solre duas habet mutationes, videlicet sol re et re sol. Sed sol re pro ascensu per naturam, re sol vero pro descensu per B quadratum. al. LmLAmerus 5, 18: Si aliquis vult mutare in ⋅g⋅ grave de proprio cantu in ⋅♮⋅ ascendendo, unde illa nota ratione ⋅f⋅ grave dicitur sol, ratione ⋅c⋅ acutum dicitur ut, ergo mutando dicendum est sol ut, e contrario in descendendo, scilicet ut sol. al. LmLLambertus plan. 132: omnis mutatio desinens in ut, re, mi dicitur ascendendo, quia plus habet ascendere quam descendere; et omnis mutatio desinens in fa, sol, la dicitur descendendo, quia plus habet descendere quam ascendere (sim. LmLTrad. Lamb. 2, 4, 10. LmLTrad. Garl. plan. I 160. LmLTrad. Garl. plan. II 73. LmLTrad. Garl. plan. III 151. LmLTrad. Garl. plan. IV 86. LmLTrad. Garl. plan. V 89. LmLQuat. princ. 3, 9. LmLCompil. Ticin. A 42. LmLNicol. Cap. p. 315. LmLTrad. Holl. I 1, 7, 6. LmLTrad. Holl. II 3, 29. LmLTrad. Holl. V 3, 37. LmLTrad. Holl. VI 15, 6. LmLTrad. Holl. VII 3, 27. Trad. Holl. XIII 2, 56. LmLBart. Ram. 1, 2, 4 p. 31. LmLGuil. mon. 5 p. 31. LmLBonav. Brix. 13, 15. LmLGuill. Pod. 5, 25. Trad. Holl. XIV 8, 26). LmLTrad. Lamb. 2, 4, 10: ut re mi scandunt, descendunt fa quoque sol la (sim. LmLTrad. Garl. plan. V 89. LmLQuat. princ. 3, 9. LmLCompil. Ticin. A 43. LmLTrad. Holl. IX 1, 2, 10. LmLTrad. Holl. IX 1, 2, 64. LmLTrad. Holl. I 1, 7, 10. LmLTrad. Holl. II 3, 30. LmLTrad. Holl. V 3, 38. LmLTrad. Holl. VI 15, 7. LmLTrad. Holl. VII 3, 28. Trad. Holl. XIII 2, 57. LmLBart. Ram. 1, 2, 4 p. 31. LmLGuil. mon. 5 p. 31. LmLBonav. Brix. 13, 16. LmLGuill. Pod. 5, 25. Trad. Holl. XIV 8, 27). LmLHier. Mor. 12, 69 (p. 51). al. LmLIoh. Groch. 92. LmLPs.-Mur. summa 724. al. LmLEngelb. Adm. 2, 25, 7. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 8, 2, 13. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 65, 11: inveniemus XVIII mutationum species, novem ad ascendendum et novem ad descendendum. ... sic patet: in voce, quae est ut, mutari potest re dicendo re ut, item fa dicendo fa ut, item sol dicendo sol ut. ... Item in re mutari possunt quattuor voces, quae sunt ut, mi, sol, la. Item in mi duae voces possunt mutari, idest re et la; in fa duae, scilicet ut et sol; in sol quattuor, idest ut, re, fa et la; in la tres, quae sunt re, mi, sol. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 45. al. LmLPetr. Palm. p. 515. LmLQuat. princ. 3, 9. Mut. Ad noticiam 70. al. LmLAnon. Monac. II 9. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 18, 12. al. []Ioh. Olom. 6 p. 19. al. LmLNicol. Cap. p. 315. LmLGob. Pers. p. 185a. al. LmLUgol. Urb. 1, 17, 11. al. LmLTrad. Holl. IX 1, 2, 10. al. LmLAnon. Carthus. pract. 12, 14. al. LmLTrad. Holl. I 1, 7, 14. al. Trad. Holl. XI 3, 97. al. Mut. Christo 118. al. LmLTrad. Holl. V 3, 37. al. LmLTrad. Holl. VI 33, 10. Trad. Holl. XIII 2, 25 comm. al. LmLTact. Sequitur p. 56. al. LmLIoh. Tinct. diff. 238: Sol fa est mutatio, que fit in ⋅c⋅solfaut et in ⋅c⋅solfa, ad ascendendum de b molli in C durum. al. LmLIoh. Tinct. exp. 7, 3. al. LmLBonav. Brix. 13, 10. al. LmLAdam Fuld. 2, 5: Mutatio est duplex: extrinseca est, quando vox in vocem aperte mutatur, ut in fa, sol in re et e converso. Intrinseca est, quando vox, quae debet mutari, relinquitur, ut fit in cantu mensurali. LmLLad. Zalk. 2, 35. al. LmLFlor. Fax. 1, 15, 2. al. LmLCompend. mus. 55: Ut, re, mi scandimus, si variare volemus, / sed descendemus, si fa, sol, la variamus. al. Mut. Et nota 4. al. LmLSzydlov. 5, 53. al. Trad. Holl. XII 10, 2: coniuncte fiunt per mutacionem ut in sol in ⋅F⋅faut vel in ⋅C⋅faut, quod est contra manum musice. al. saepius v. C vol. I col. 274, 3; D vol. I col. 757, 49; G LmLvol. II col. 121, 33