lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

gruobe

nur mhd. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

KöblerMhd
Anchors
5 in 4 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
73
Verweise raus
48

Eintrag · Köbler Mhd. Wörterbuch

gruobe st. F., sw. F.

gruobe , st. F., sw. F.

nhd.
Grube, Fallgrube, Höhle, Grotte, Loch, Mulde, Höhlung, Graben (M.), Grab, Massenbrab, Abgrund, Hölle, Unterwelt, Fallgrube, Fanggrube, Tierunterschlupf, Steinbruch, Abbaustelle, Bergwerk, Stollen (M.), Abort
ÜG.:
lat. fossa PsM, fovea PsM, lacus PsM, spelunca PsM
Vw.:
s. dach-, erbesilber-, ert-, erz-, ēwe-*, golt-, grunt-, helle-, īsen-, kalc-, kol-, kōle-, korn-, kupfer-, leim-, lesch-, lewen-, lig-, mist-, mordære-*, mort-, ougen-, pfint-, privēt-, ross-, sant-, schāchære-*, schate-, sehe-, silber-, slam-, smalz-, sol-, spitāl-, stapfel-, stein-, stēn-, swint-, tīch-, vanc-, visch-, vunt-, wolf-, ziegel-
Hw.:
vgl. mnl. groeve, mnd. grōpe (2), grōve (1), grüppe, grūve
Q.:
(F.) RWchr5, (st. F.) PsM, ErzIII, SGPr, HTrist, SHort, Kreuzf, HvBurg, Apk, KvHelmsd, MinnerII, EvA, (sw. F.) LAlex, PsM, ErzIII, Enik, Kreuzf, HvNst, Apk, Ot, Hiob, Tauler, Teichn (FB gruobe), Ack, Ammenh, ÄPhys, BdN, Bergmann, BgRIglau, Chr, Dietr, Diocl, Eheb, Erinn, EvBeh, Gen (1060-1080), GenM, GrAlex, Helbl, Helmbr, Hetzb, Himmel, HvMelk, JPhys, Kchr, Konr, Krone, KvWEngelh, KvWKlage, KvWSilv, KvWTroj, Lucid, Mechth, Neidh, NP, Parz, PassI/II, Pelzb, Physiogn, Pilgerf, PleierGar, PleierTand, PrMd, PrOberalt, ReinFu, Rol, Roth, RvEBarl, Spec, Sperv, SSp, StRFreiberg, StrKarl, Trist, Tuch, Tund, Urk, UvEtzAlex, Wälga, WeistGr, WeistÖ, Winsb, WolfdA, WüP
E.:
ahd. gruoba 50, st. F. (ō), Grube, Graben (M.), Mulde; germ. *grōbō, st. F. (ō), Grube, Graben (M.), Grab; s. idg. *gʰrebʰ- (2), V., graben, scharren, kratzen, Pokorny 455
W.:
nhd. Grube, F., Grube, DW 9, 600
L.:
Lexer 77b (gruobe), Lexer 403b (gruobe), Hennig (gruobe), WMU (gruobe 388 [1279] 25 Bel.), LexerHW 1, 1104 (gruobe), Benecke/Müller/Zarncke I, 562b (gruobe), DRW
1760 Zeichen · 38 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    gruobeswv.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +4 Parallelbelege

    gruobe swv. grabe eine grube. im selben gruobet dicke ein man und wænt eim andern gruobet hân Bon. 6,33.

Verweisungsnetz

109 Knoten, 112 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Hub 1 Wurzel 1 Kompositum 103

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit gruobe

64 Bildungen · 4 Erstglied · 60 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von gruobe 2 Komponenten

gru+obe

gruobe setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

gruobe‑ als Erstglied (4 von 4)

gruobehol

MWB

gruobe·hol

gruobehol stN. ‘Grube’ ein tiefez gruobehol / daz was grôzes snêwes vol LvRegFr 907 MWB 2 986,11; Bearbeiterin: Herbers

gruobelîn

MWB

gruobelîn stN. ‘kleine Grube’ vallicula: grvͦbelin SummHeinr 1:228,381 MWB 2 986,13; Bearbeiterin: Herbers

gruobelīn

KöblerMhd

gruobe·līn

gruobelīn , st. N. nhd. „Grüblein“, kleine Grube ÜG.: lat. vallicula SH Q.: SH I.: Lüt. lat. vallicula? E.: s. gruobe, līn W.: nhd. Grüblein…

gruobe als Zweitglied (30 von 60)

dahegruobe

KöblerMhd

dahe·gruobe

dahegruobe , F. nhd. Lehmgrube, Tongrube Q.: StiftStBernh (13. Jh.?) E.: s. dahe (1), gruobe W.: nhd. DW2- L.: Lexer 29c (dachgroube), MWB 1…

dāchgruobe

KöblerMhd

dāchgruobe , F. Vw.: s. dahegruobe

erbesilbergruobe

KöblerMhd

erbe·silbergruobe

erbesilbergruobe , st. F., sw. F. nhd. Erbilbergrube, Silbergrube in einem Erbgebirge Q.: DRW (1400) E.: s. silber, gruobe W.: nhd. DW- L.: …

ertgruobe

KöblerMhd

ert·gruobe

ertgruobe , st. F. nhd. Erdgrube Hw.: vgl. mnd. ērdgrōve* Q.: MfrkReimb (Anfang 12. Jh.) E.: s. ahd.? erdgruoba* 1, st. F. (ō), Höhle, Grabe…

erzgruobe

KöblerMhd

erz·gruobe

erzgruobe , sw. F. nhd. Erzgrube ÜG.: lat. aerifodina Voc Q.: DRW (1323), Voc, Wyle I.: Lüs. lat. aerifodina E.: s. erze, gruobe W.: nhd. Er…

funtgruobe

Lexer

funt·gruobe

funt-gruobe stf. fundgrube, bergm. Mone z. 1,46 ( 1476 ). vgl. Dwb. 4,540.

grundgruobe

KöblerMhd

grund·gruobe

grundgruobe , st. F., sw. F. nhd. Grundgrube Q.: Ack (nach 1400) E.: s. grunt, gruobe W.: nhd. Grundgrube, F., Grundgrube, DW 9, 821 L.: MHD…

hellegruobe

MWB

helle·gruobe

hellegruobe stswF. ‘Höllengrube, Hölle’ sô getân sêle [...] suochet die uaizte der nideren dinge. sô ist uil wâtlich [angemessen] , daz si […

kiselgruobe

MWB

kisel·gruobe

kiselgruobe swF. Ort, an dem Kies abgebaut wird, ‘Kiesgrube’ (vgl. kisgruobe ): also, daz die vor genanten frawen furbaz immer mere deichen …

kisgruobe

MWB

kis·gruobe

kisgruobe swF. Ort, an dem Kies abgebaut wird, ‘Kiesgrube’ (vgl. kiselgruobe ): dafur hat her ir vorsaczt und vorschriben ein sechczenteil e…

kolgruobe

Lexer

kol·gruobe

kol-gruobe stf. grube zum kolenbrennen. sam ûf dem wale wære tûsent kolgruobe erzündet an Dietr. 8869.

korngruobe

Lexer

korn·gruobe

korn-gruobe f. BMZ erdgrube zur bewahwahrung des korns Helbl. 15,114.

kôlegruobe

MWB

kôlegruobe F. ‘Grube der Qual, des Leidens’ [Gebet an Gott:] irbarme dih ubir dine hant getat, / wande [...] din gute [...] machit di arme s…

kōlegruobe

KöblerMhd

kōl·e·gruobe

kōlegruobe , st. F. nhd. Leidensgrube, Grube der Qual, Grube des Leidens Q.: Litan (nach 1150) E.: s. kōl, gruobe W.: s. nhd. Kohlgrube, F.,…

leimgruobe

Lexer

leim·gruobe

leim-gruobe f. dasselbe Ukn. 349 ( 1352 ). Mone z. 8,469 ( 1354 ). Gr.w. 3,693. Anz. 18,237. Fasn. 335,11. md. leimgrûbe Ssp. 1. 54,5. Milte…

liggruobe

Lexer

lig-gruobe f. spelunca Voc. 1429,3 b .

mistgruobe

Lexer

mist·gruobe

mist-gruobe swf. mistgrube, sterquilinium Dfg. 552 a . Evang. L. 14,35. Fasn. 152,35. 370,24.

mordergruobe

Lexer

morder·gruobe

morder-gruobe f. apogeum Voc. 1482. mördersgrub Tuch. 233,35. vgl. mortgruobe, mortkûle.

mordæregruobe

KöblerMhd

mordæregruobe , F. nhd. „Mördergrube“ Hw.: vgl. mnd. mȫrdæregrōve Q.: Cranc (1347-1359) (FB mordergruobe), Tuch E.: s. modære, gruobe W.: s.…

mortgruobe

Lexer

mort·gruobe

mort-gruobe f. BMZ mördergrube, -höle, specus Dfg. 545 c . Mersw. 44. vgl. mordergruobe, mortkûle.

nahtgruobe

Lexer

naht·gruobe

naht-gruobe swf. ich jag mit willen über lant, nahtgruoben sint mir niht bekant Hugo v. M. 3,30.

ougengruobe

Lexer

ougen·gruobe

ougen-gruobe f. augenhöle. ir was diu ougengruobe wol einer spannen wît Wolfd. A. 472. im tâten sîn ougengruoben wê Dan. 3262.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „gruobe". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/gruobe/k%C3%B6blermhd
MLA
Cotta, Marcel. „gruobe". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/gruobe/k%C3%B6blermhd. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „gruobe". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/gruobe/k%C3%B6blermhd.
BibTeX
@misc{lautwandel_gruobe_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„gruobe"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/gruobe/k%C3%B6blermhd},
  urldate      = {2026-05-10},
}