Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
hangên sw. v.
sw. v., mhd. nhd. hangen; mnd. mnl. hangen. — Graff IV, 770.
hanckendi: part. prs. Gl 1,212,27 (K); hangcte: 3. sg. prt. 491,17 (M, clm 22 201, 12. Jh.); hang-: 3. sg. -eet S 203,3/4 (B); -et Gl 1,668,19 (M, -&). T 128,3. O 4,30,13. W ACK 58,22; 3. pl. -ent H 22, 5,1. Np 136,2 (-ênt). W 58,3. 19 (BCK). 22 (B); -int Npw 136,2; -en W A 58,19; 3. sg. conj. -e Gl 2,346,47 (clm 14 461, 9./10. Jh.). Thoma, Glossen S. 23,29; inf. -en Gl 2,471,18. S 278,23 (B). NpNpw 21,8; -an Gl 2,478,18 (clm 14 395, 11. Jh.); part. prs. nom. sg. m. -enter O 4,32,11. Npw 108,5; -ende Gl 3,218,9 (SH B, Anh.); gen. sg. n. -ênten Nb 154,24 [165,26]; dat. sg. m. -entemo Npw Cant. Deut. 32; acc. sg. m. -enten Npgl Npw 108,25; nom. pl. m. -ente Gl 1,608,18 (oder f.?); -enta 622,24 (Würzb. Mp. th. f. 20, 9. Jh.); 1. sg. prt. -eta NpNpw 16,11; 3. sg. prt. -eta O 4,31,1. Np 92,1; 3. pl. prt. -etun T 205,4. — Mit n-Ausfall: hagan: inf. Gl 2,143,47 (Leipzig Rep. II. A. 6, 9. Jh.; vgl. Frank, Glossen S. 147 f.). Verstümmelt: hagent ..: part. prs. (nom. oder dat. sg. f.?) Mayer, Glossen S. 99,15. 1) hängen: a) herab-, heraushängen von, aus etw., von Sachlichem: in ende hangenta [(in die illa auferet dominus) annulos, et gemmas] in fronte pendentes [Is. 3,21] Gl 1,622,24. kinachatotiu hangent innodi nudata pendent viscera H 22,5,1. (Dionisius) maz tia forhtun . die er umbe sin riche doleta . ze dien forhton . des obe houbete hangenten suertes simulavit metus regni . terrore gladii pendentis supra verticem Nb 154,24 [165,26], hierher sicher auch: (fel?) einferi hanckendi (melotes) uno latere pendens Gl 1,212,27 (vgl. Splett, Studien S. 303, Götz, Glossen S. 72 f.); b) hängen, aufgehängt sein an etw.: α) von Sachlichem, mit ana, bî + Dat., thâr: dar (an den Weiden) hangent sie (sc. organa) unde suigent NpNpw 136,2. dusent skilte hangent an dero uuere mille clypei pendent ex ea [Cant. 4,4] W 58,3, ähnl. 19. bi den dusent skilten hanget ouh aller slahte uuiggeuuaffene biderbero gnehto 22; aushängen, angeschlagen sein (?): hangcte [statimque in Susan] pependit [edictum, Esth. 3,15] Gl 1,491,17 (oder Vok.-Übers. in clm 22 201 gegen zi uuizzanne uuart der Parallelhss.); hangêntêr uuagan ‘Reisewagen’: hangende wagen rheda, genus vehiculi quatuor rotarum [Is., Et. 20,12,2 p. 724] 3,218,9; β) von Pers.: (am Kreuz) hängen: ein fon then thie dar hangetun thero thiobo unus de his qui pendebat latronibus T 205,4; von Christus: bisorgeta er thia muater thar so hangenter O 4,32,11. pendentem (hangenten) sahen sie mih . non resurgentem Npgl Npw 108,25, ferner: O 4,30,13. 31,1 (pendere); ana, in (themu) krûze hangên: so sie mih sahen hangen in cruce NpNpw 21,8 (Npw in demo chruce). er habeta fore imo . do er in cruce hangeta insultantes Np 92,1. (die Juden) buten imo hangentemo an demo chruce den ezih gimiscten mit dera gallen Npw Cant. Deut. 32, ferner: NpNpw 16,11. Npw 108,5. 2) jmdm. innerlich anhangen, verbunden sein, m. ana + Dat.: cum anima illius ex huius anima p. (darüber pendeat). denne al sin lib. hange an desses libe. Aliter denne al sin liup. unte sin minna chlebege. unte haftege in disemo [zu: igitur si intravero ad servum tuum patrem nostrum, et puer defuerit, (cum anima illius ex huius anima pendeat) videritque eum non esse nobiscum, morietur, Comm. in Gen. = Gen. 44,30] Thoma, Glossen S. 23,29. 3) von etw. abhängig sein: hagan [quo ... agnoscat omnium disputationum connexionem ex hac subditarum authoritatum brevitate] pendere [Decr. Cael. III p. 217] Gl 2,143,47. hangen [tectorumque trabes fusis] pendere [rotatis credunt, Prud., Symm. II,455] 471,18. (die Entscheidung) meer .. hangeet selbsuana (des Abtes) magis in abbatis pendat arbitrio S 203,3/4. .. hangen selpsuanu .. ideo nos praeiudicamus expetire propter pacis caritatisque custodiam in abbatis pendere arbitrio ordinationem monasterii sui 278,23; mit in + Dat. d. Sache: in thesen zuein bibotun al thiu euua hanget inti uuizagon in his duobus mandatis universa lex pendet et prophetae T 128,3. 4) Unsicher sind: hangente [(sicut) umbra petrae] prominentis (Hs. prominentes) [in terra deserta, Is. 32,2] Gl 1,608,18 (clm 22 201, Parallelhss. framscorrên; ‘überhängen’?). hanget [populus meus] pendebit [ad reditum meum, Os. 11,7] 668,19 (‘unentschlossen sein, zögern’? oder Vok.-Übers.?). hange [ita ut in distinctionibus sententiarum intelligat ubi finiatur iunctura, ubi adhuc] pendet (Hs. pendeat) [oratio, ubi sententia extrema claudatur, Is., De off. 2,11 p. 791] 2,346,47 (‘enden’? oder Vok.-Übers.?); — im Part. Praes.: hangent .. [(domus) quae in arenarum] pendula [mobilitate constructa est, Cass., Coll. p. 1113 C] Mayer, Glossen S. 99,15 (‘schwankend, unsicher’? eher wohl Vok.-Übers als ‘herabhängend’).