Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
einîg pron. indef.
pron. indef., mhd. einic, nhd. einig; as. ênig, mnd. êinich, mnl. enich; afries. enich, eng, ang; ae. ǽnig; vgl. Kluge, Stammb.3 § 205 b. — Graff I, 327 ff.
einiic: Grdf. S 203,15 (B); einic: dass. Gl 1,236,2 (K Ra). 269,8 (R). 9 (K). 10 (K). S 239,12 (B). 249,1 (B). 262,24 (B). I 2,2. 6,13. 15 = F 34,14. 29,30 (s. u. I 2 e); einik-: gen. sg. m. n. -es Gl 1,93,6 (R); dat. sg. m. n. -emu S 237,21; -emv 239,32; dat. sg. f. -eru 217,29; -era 263,8; acc. sg. n. -as 234,7 (zu -s für -z im Auslaut vgl. Braune, Ahd. Gr. 12 § 160 Anm. 2; alle B). — einig: Grdf. AJPh. 55,235 (Basel Ms. F III 15 c, 8. Jh.). T 53,4. 62,6; nom. sg. m. -]er S 244,5 (B). T 82,9; nom. sg. f. -]iu S 242,16 (B); gen. sg. m. -]es F 39,24; acc. sg. m. -]an Gl 2,249,43 (Berl. Lat. 4° 676, 9. Jh.). I 26,10/11. 35,11. T 60,11. 88,7; acc. sg. f. -]a S 263,12 (B). H 4,1,3. F 29,22. 39,27. 29; gen. pl. []-]ero 33,13. — einigh-: nom. sg. m. -er Gl 1,315,37 (Ja); acc. sg. m. -an I 23,12. — einich: Grdf. I 35,17. 18. 19. 20. 21. F 5,9; eynech: dass. W A 48,22 (vgl. z. Auslaut Braune, Ahd. Gr. 12 § 148 Anm. 1. 4, Franck, Afrk. Gr. § 106,1).
enic: Grdf. S 7,57 (Hildebr.). — enig: Grdf. Gl 2,577,15 = Wa 91,14 (Düsseld. F. 1, 10. oder 11. Jh.); acc. sg. m. -]an I 43,20; ęnigeru: dat. sg. f. S 6,52 (Hildebr.).
Verschrieben, verstümmelt: ..nihc: Grdf. S 68,52 (Musp., Ausg. enihc); eik: dass. 69 Anm. 1 (ebda.); einigeru: dat. sg. m. 203,13 (l. einigemu, Anm. z. St.; s. u. II 1 a); einiga..: dass. 233,8 (l. einigamu, Anm. z. St.); einigan: dass. 259,9 (alle B); eini..: Grdf. F 34,13 (Ausg. einic). I. adjektivisch: 1) irgendein (beliebiger), indefinit nach der Individualität: a) im verneinten Satz: so man mir at burc ęnigeru banun nigifasta S 6,52. poum nikistentit enihc in erdu 68,52. sten nikistentit eik (l. enik?) in erdu 69 Anm. 1 (irrtümliche Wiederholung von Vers 52). dhazs ... noh angil gotes ni uuista, noh einic chiscaft ni archennida dum sacrae nativitatis eius archana ... nec angelus scivit, nec creatura cognovit I 2,2. ni uueizs ih einigan chuninc fona Iudases edhile noh in uzssonondem endum oostarriihhes uualdendan mentientes nescio quem regem ex genere Iudae in extremis orientis partibus regnum tenere 35,11 (mit Umdeutung der lat. Konstruktion, vgl. Blum, Beitr. 84,443). huuanda so selp so im noh ein tempel ni bileiph noh einich altari ..., so sama ni beleiph im einich chuninc noh einich sacerdos iudęoliudim quia iam sicut nullum templum nullum altare ..., ita nullus rex nullus sacerdos remansit Iudaeis 17. 19. 20. noh einich lughin ni mac uuesan Osee propheta neque enim mendax esse potest Osee propheta 21. in des uuillun er sih gatrueta magan daz einiges mannes unfesti fleisc nimahta cuius voluntate credidit se posse quod nulla infirmitas humana possit F 39,24. noh mit ketinun giu mohta in einig man gibintan et neque catenis iam quisquam eum poterat ligare T 53,4; b) in verneinter Wortgruppe: âna einigan untarlaz [multum quippe deorsum ducimur, dum locutione] continua (Hs. continuus) [saecularibus admiscemur, Greg., Dial. 3,15 p. 312] Gl 2, 249,43. naht noc einiga intfindanter noctem nec ullam sentiens H 4,3,1. .. inan âno einigero ziteo bigin genuit eum sine tempore pater F 33,13; c) Glossenwort: einic stat ullum locum Gl 1,269,9 (lat. ullus steht meist in negativen u. hypothet. Sätzen). 2) irgendwelch, irgendein (beliebiger), indefinit nach der Individualität u. der Art (bzw. dem Maße): a) im verneinten Satz: .. pi so uuelicha so racha in einikemv so uuelichemv so .. ante omnia, ne murmurationis malum pro qualecumque causa in aliquo qualicumque verbo ... appareat S 239,32. .. einigiu .. si kedoleet ergo cura maxima sit abbati, ne aliqua neglegentia patiantur 242,16. .. in einikera urchvsti .. videant ipsi ..., ne in aliqua fraude praesumant 263,8. ni uuas imu dhuo einighan fal ardeilendi, dhazs ir gote uuas ebanchiliih non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo I 23,12. huuanda so selp so im noh ein tempel ni bileiph noh einich altari noh einich offerunc ghelstar quia iam sicut nullum templum nullum altare nullum sacrificium (remansit) 35,18. so chiuuisso ist dhazs imu arsterbandemu siin fleisc ni chisah einigan unuuillun utique quia moriens caro eius non vidit corruptionem 43,20. noh niuueiz desses ærdlihhin habennes einiga abanst quia (charitas) ... invidere terrenis successibus nescit F 29,22; b) in verneinter Wortgruppe: alliu ... anoo einikeru arbeiti ... pikinne kehaltan universa ... absque ullo labore ... incipiat custodire S 217,29. pruadrum kesazta []liibleita âna einikemu lihhisode edo tuuala pringe fratribus constitutam annonam sine aliquo tyfo vel mora offerat 237,21. buuzssan einigan zuuiuun ist dhanne archennit, dhazs ... procul dubio ... cognoscitur I 26,10/11. âno einiga blucnissa Petrus ... âno einiga gungida arscricta in uuazar enti bigan gangan et sine ulla dubitatione Petrus ... sine ulla cunctatione desiluit in aquas et ambulare coepit F 39,27. 29; c) im Konditionalsatz: doh maht du nu aodlihho ... rauba birahanen, ibu du dar enic reht habes S 7,57; d) im Attributsatz: den dese .. einiga notnumft .. si kedolet ne forte ... hanc (mortem) isti vel omnes, qui aliquam fraudem de rebus monasterii fecerint, in anima patiantur S 263,12; e) einîg uuîs ... ni auf keine Weise, keineswegs: huuanta des siu inuuerthlihho ist brinnanti ira za zilenne uzana einic uuis framades ni gerot quia quo (charitas) ardenter intus ad sua satagit, foras nullatenus aliena concupiscit F 29,30. Nach der Interpunktion der Hs. sind zwei Wörter anzunehmen. Es wäre jedoch auch ein Komp. einîguuîs adv. möglich, zumal die endungslose Form von einîg auffällig ist. Vgl. auch anderuuîs adv. 3) ein gewisser, indefinit nach der Individualität, im nicht verneinten Hauptsatz: einig [est denique] quoddam (Hs. aliquod) [genus serpentis, Ben. v. Aniane, PL 103,693] AJPh. 55,235. II. substantivisch: 1) irgendjemand, irgendein (beliebiger) aus einer Gruppe, Anzahl, indefinit nach der Individu alität, meist auf Personen bezogen; die Bezugsgröße steht im Gen. Plur., im Dat. mit Präp. oder ist nicht bezeichnet u. ergibt sich aus dem Kontext: a) im verneinten Satz: indi noh fona iru sinde si kehneigit fona einigemu neque ab ea itenere declinetur a quoquam S 203,13 (keine Konjektur u. daher wohl anderer Bezug bei Daab S. 20). indi noh erpaldee einiic mit abbate sinemv ... flizzan neque praesumat quisquam cum abbate suo ... contendere 15. min fona einigamu .. ne a quoquam benedicatur 233,8. .. huuassi .. horski .. min einikas .. pifolahenem (abbas debet) omni sagacitate et industria curare ne aliquam de quibus sibi creditis perdat 234,7 (vgl. Daab S. 52 Anm., wonach ovis u. scaf zu ergänzen sind). .. einiger edesuuaz fona dera selbun .. allasuuanan eouueht suahchan nec praesumat ibi aliquis de ipsa lectione aut aliunde quicquam quaerere 244,5. nohheinv mezzv erlaubit .. noh fona catalingun .. noh fona einigamu ... manaheiti .. nullatenus licet monacho neque a parentibus suis neque a quoquam hominum ... munuscula accipere 259,9; b) im abhängigen Fragesatz: ande willo hine (vgl. Entholt S. 99) suochan in therro wereldburga, iof ich eynech sinro spore (Ausg. dechein sin spor) muga uindan W A 48,22; c) im Konditionalsatz: daz ibu einic desemv .. achusti ... quodsi quisquam huic nequissimo vitio deprehensus fuerit delectari ammonetur semel S 239,12. daz ibu fundaner ist einic desan ubartuan dera suuikalii rehtungu ... quod si inventus fuerit quisquam hanc praevaricare taciturnitatis regulam ... 249,1. ibv einic er dem ist arhaban fora kivvizidv derv sinerv listi ... quod si aliquis ex eis extollitur pro scientia artis suae 262,24; d) im Modalsatz: so forth so iru enig is vnrehtara is (dies oder das vorhergehende is zu streichen, Steinm. z. St.) an is tvngvn [fidem minutis dissecant ambagibus,] ut quisque (Hs. quisquis) lingua est nequior [Prud., Apoth. Praef. II,22] Gl 2,577,15 = Wa 91,14. 2) irgendjemand, irgendein (beliebiger), indefinit nach der Individualität u. der Art, nur auf Personen bezogen: []a) im verneinten Satz: in andra uuiis ni uuardh eo einic in Israhelo riihhe Cyrus chinemnit praeterea quia nullus in regno Israhel Cyrus est dictus I 6,13 = F 34,13. noh ni gahorit einich in heimingum sina stimma neque audiet aliquis in plateis vocem eius F 5,9. inti (Christus) ni liez einigan imo folgen nibi Petrum et non ammisit quemquam sequi se nisi Petrum T 60,11. noh der fater tuomit einigan neque enim pater iudicat quemquam 88,7; b) in einem von einer Verneinung abhängigen Satz: nalles thaz then fater gisah einiger non quia patrem vidit quisquam T 82,9; c) im hypothetischen Satz: einigher [potuit coire] quispiam [de populo cum uxore tua, Gen. 26,10, ‘es hätte ... können’] Gl 1,315,37; d) im Fragesatz: odo vvuo mag einig ingangan in hus strenges ...? aut quomodo potest quisquam intrare in domo fortis ...? T 62,6; e) im Konditionalsatz: ibu dhanne einic chilaubit, dhazs ... quod si ... quis haec crediderit I 6,15 = F 34,14. III. Glossenwort: einikes cuiuspiam Gl 1,93,6. einic quispiam 236,2; Fehlübers.: einic uspiam 269,8. einic usquam 10.
Vgl. Erben, Beitr. 72,193 ff., bes. 202. 215.
Komp. theh-, thih-, nih-, noheinîg.