Eintrag · Köbler As. Wörterbuch
dag st. M. (a)
dag , st. M. (a)
- nhd.
- Tag
- ne.
- day (N.)
- ÜG.:
- lat. (cotidianus) H, (cotidie) H, dies GlM, H, SPs, SPsWit, ex multo tempore GlEe, (quadriduanus) H, (sabbatum) H, (triduum) H
- Vw.:
- s. dōm-*, êr-*, êwan-*, forn-*, gēras-*, jāras-*, pāska-*, sunnun-*, wīh-*
- Hw.:
- s. *dago, erdagos*, forndagos*, hindag; vgl. ahd. tag (st. M. (a)); anfrk. dag
- Q.:
- Gen, GlEe, GlM, H (830), BPr, BSp, PN, SPs, SPsWit, WT, ON
- E.:
- germ. *daga-, *dagaz, st. M. (a), Tag, d-Rune; s. idg. *dʰegᵘ̯ʰ-, V., brennen, Pokorny 240; vgl. idg. *ā̆g̑ʰer-, *ā̆g̑ʰes-, Sb., Tag, Pokorny 7
- W.:
- mnd. dach, M., Tag
- R.:
- dages: nhd. bei Tag
- ne.
- by day
- R.:
- thes dages: an dem Tag
- ne.
- on the day
- R.:
- te dage: nhd. heute, den ganzen Tag über
- ne.
- today, all the day long; B.: Nom. Sg. dag 1951 M C, 4047 M C, 4288 M C, 4335 M C, 4345 M C, 4360 M C, 4375 M C, 4501 M C, 4698 C, 5395 C, 5764 C, 5767 C, Gen. Sg. dages 515 M C S, 2218 C, 2480 M C, 2482 M C, 2908 M C, 3421 C, 3491 M C, 3584 M C, 4909 M C, 5451 M C, 5631 M C, Dat. Sg. daga 441 M, 587 M, 801 M, 4049 M, 4249 M, 4310 M, 4472 M, 5077 M, 5957 C, 5861 L, dage 441 C, 587 C, 801 C, 4049 C, 4249 C, 4310 C, 4472 C, 5077 C, dage 2407 M C, 2610 M C, 2635 M C, 3092 M C, 3314 M C, 3436 C, 3533 M C, 4333 M C, 5067 M C, 5140 M C, 5255 M C, 5322 C, 5406 C, 5574 M C, 5577 C, 5715 C, 5755 C, 5861 C, Akk. Sg. dag 156 M C, 174 M C, 372 M C S, 874 M C, 966 M C P, 978 M C P, 2080 M C, 2300 M C, 2818 M C, 3419 C, 4225 M C, 4232 M C, 4328 M C, 5621 C, 5665 C, 5690 C, Gen. Pl. dago 451 M C, 485 M C, 954 M C, 1218 M C, 1253 M C, 1592 M C, 1607 M C, 1670 M C, 1917 M C, 2169 M C, 2284 M C, 2347 M C, 3333 M C, 3336 M C, 3428 M C, 3628 M C, 3781 M C, 3913 M C, 5628 C, Dat. Pl. dagun 1061 M, 4600 M, dagon 1061 C, 4600 C, Akk. Pl. dagas 3981 C, dagos 4084 M C, 4131 M C, Gen Nom. Sg. dag Gen 310, Gen. Sg. dages Gen 181, Dat. Sg. daga Gen 288, Gen 296, Gen 324, Akk. Sg. Gen 163, BPr Gen. Sg. dages Wa 18, 10 = SAAT 5, 10, BSp Dat. Sg. dag Wa 17, 20 = SAAT 8, 20, GlEe Akk. Sg. dag 58, 21a = SAGA 106, 21a = Gl 4, 300, 8, Akk. Pl. (daga) Wa 52, 38a = SAGA 100, 38a = Gl 4, 292, 12, GlM Dat. Sg. degę die Wa 71, 23b = SAGA 186, 23b = Gl (nicht bei Steinmeyer) SPs Dat. Pl. an daegun in diebus Ps. 114/2 = Tiefenbach Ps. 114/2 = SAAT 326, 3 (Ps. 114/2), SPsWit Dat. Sg. (a)n dage in die Ps. 85/7, Akk. Sg. allene dag tota die Ps. 85/3, Dat. Pl. an dagun in diis Ps. 85/8, WT Dat. Sg. daga; Kont.: H an them dáge 5067, nahtes endi dages 2482, Gen fora daga Gen 288
- L.:
- TAsHW 50a (dag), Seebold, Chronologisches Wörterbuch des deutschen Wortschatzes 2, 843b (tag), Wortschatz der germanischen Spracheinheit, unter Mitw. v. Falk, H., gänzlich umgearb. v. Torp, A., 4. A., 1909, S. 199, Berr, S., An Etymological Glossary to the Old Saxon Heliand, 1971, S. 72
- Son.:
- dage (in Handschrift M) halb ausradiert in Vers 5140, Behaghel, O., Die Syntax des Heliand, 1897, S. 18, 19, 20, 26, 28, 40, 64, 121, vgl. Sievers, E., Heliand, 1878, S. 451, 13-16 (zu H 5767), 439, 3 (zu H 4472), S. 436, 30 (zu H 3419), S. 403, 9-10 (zu H 2407), S. 468, 38 (zu H 4049), S. 404, 20 (zu H 5715), S. 451, 16, S. 465, 4 (zu H 515), S. 448, 27 (zu H 4328), Schröder, E., Kleinigkeiten zu Heliand und Genesis, Z. f. d. A. 69 (1931), S. 128 (zu Gen 288), zu H 4225 antlangana dag vgl. ags. andlangene dæg, zum entsprechenden Personennamen vgl. Schlaug, W., Studien zu den altsächsischen Personennamen des 11. und 12. Jahrhunderts, 1955, S. 80, 184, Schlaug, W., Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000, 1962, S. 70 (Dagberht, Daggrîm), Niedersächsisches Ortsnamenbuch 1, 9 (z. B. Aligse) und öfter